Montaż tarasu drewnianego i kompozytowego

Pozycja montażu tarasu drewnianego lub kompozytowego obejmuje wytyczenie powierzchni, ułożenie i wypoziomowanie legarów na przygotowanym podłożu, montaż desek tarasowych na wkręty lub ukryte klipsy, docinanie desek na wymiar oraz montaż listew wykończeniowych i desek czołowych. W zakres wchodzi też kontrola spadku i szczelin.

Do pozycji zwykle nie należą wykop, podsypka z kruszywa i jej zagęszczenie, stopy betonowe, same deski i legary jako materiał, schody, balustrada, pergola ani olejowanie drewna. Te prace i materiały liczy się osobno. Przy oględzinach warto dokładnie zapisać w ofercie, co jest wliczone, a co nie.

Do budowy tarasu w Polsce nie są potrzebne specjalne uprawnienia, ale rozsądnie jest wybrać firmę lub fachowca prowadzącego działalność gospodarczą, który wystawia fakturę, daje pisemną ofertę i gwarancję na wykonanie oraz ma realizacje z tego samego materiału.

Taras buduje się najczęściej po zakończeniu budowy domu, przy urządzaniu ogrodu, przy basenie albo przy remoncie starego tarasu betonowego, który pęka i na którym łatwo się potknąć. Przed zamówieniem dobrze mieć odpowiedzi na te pytania:

• na jakiej wysokości będzie taras względem progu drzwi tarasowych i terenu, żeby przy wejściu nie powstał stopień,
• dokąd spłynie woda z tarasu i z rynny nad nim,
• na jakim podłożu będzie leżał ruszt: kruszywo, stopy, wsporniki czy beton,
• czy na tarasie będzie coś kotwione, na przykład pergola, markiza lub balustrada,
• czy deski pobiegną wzdłuż czy w poprzek domu i skąd taras będzie najczęściej oglądany.

Pergoli, balustrady ani zadaszenia nie można kotwić wyłącznie w deskach czy legarach. Takie elementy potrzebują własnych fundamentów lub kotwienia do konstrukcji nośnej domu i trzeba to wiedzieć jeszcze przed montażem rusztu.

Modrzew i inne iglaste

Najpopularniejszy jest modrzew syberyjski. Jest stosunkowo twardy, żywiczny i przy regularnej pielęgnacji wytrzymuje lata. Na słońcu szarzeje, co jest naturalne, a olej tylko ten proces spowalnia. Świerk na taras się nie nadaje, gnije szybko nawet po impregnacji. Sosna impregnowana ciśnieniowo jest tańsza, ale musi być przeznaczona do zastosowań zewnętrznych i wymaga regularnej pielęgnacji. Dąb jest trwały, ale droższy i może wydzielać garbniki, które plamią beton pod spodem.

Drewno termowane

To drewno, na przykład jesion lub sosna, poddane obróbce w wysokiej temperaturze. Obróbka zmniejsza nasiąkliwość i zwiększa stabilność wymiarową. Wadą jest większa kruchość, dlatego deski się nawierca i nie można ich obciążać jak elementów nośnych.

Gatunki egzotyczne

Bangkirai, ipe, massaranduba czy cumaru są bardzo twarde i trwałe, ale droższe i trudniejsze w obróbce. Prawie zawsze wymagają nawiercania i dobrych wkrętów ze stali nierdzewnej. Przy zakupie warto poprosić o certyfikat pochodzenia drewna, na przykład FSC lub PEFC.

Kompozyt WPC

WPC to kompozyt z mączki drzewnej i tworzywa. Nie drzazgi się, nie wymaga olejowania, a kolor jest trwalszy. Z drugiej strony wyraźnie rozszerza się pod wpływem ciepła, mocniej nagrzewa się na słońcu, a ciemne odcienie latem mogą być za gorące dla bosych stóp. Profile pełne są odporniejsze i mniej się uginają, komorowe są lżejsze i tańsze, ale wrażliwsze na uderzenia i wymagają gęstszego rusztu. Przy WPC legary, klipsy i wkręty powinny pochodzić z systemu producenta, inaczej grozi utrata gwarancji.

Taras jest tak dobry, jak podłoże pod nim. Na gruncie najczęściej zdejmuje się humus, układa geowłókninę przeciw chwastom i wykonuje zagęszczoną podsypkę z kruszywa. Na niej leżą płyty betonowe, stopy lub regulowane wsporniki, na których układa się ruszt. Legary nie mogą leżeć bezpośrednio na ziemi ani w mokrym kruszywie. Pod nimi musi przepływać powietrze, inaczej drewno nasiąka, a kompozyt się odkształca.

Ruszt bywa drewniany, kompozytowy lub aluminiowy. Legary drewniane muszą być z trwałego drewna, najlepiej tego samego gatunku co deski, i zaimpregnowane. Aluminium jest droższe, ale nie gnije i jest proste. Rozstaw legarów określa producent desek. W systemach WPC producenci podają zwykle maksymalnie około 35 do 40 cm, do użytku domowego często 30 cm, a w przestrzeni publicznej jeszcze mniej. Przy drewnie rozstaw zależy od grubości deski i wynosi zwykle około 40 do 50 cm.

Cały taras wykonuje się ze spadkiem około 1 do 2 % od domu, żeby woda nie stała na deskach. Deski ryflowane układa się tak, by woda spływała wzdłuż rowków, a nie w poprzek.

Ze względu na mroźne zimy ważny jest dobry drenaż. Grunt gliniasty, który zatrzymuje wodę, może przy przemarzaniu podnieść stopy i rozregulować płaszczyznę, dlatego warstwa kruszywa jest wtedy grubsza.

1. Wytyczyć powierzchnię tarasu, ustalić wysokość względem progu i kierunek spadku.
2. Zdjąć humus, zagęścić grunt, ułożyć geowłókninę, nasypać i zagęścić podsypkę z kruszywa.
3. Rozmieścić płyty, stopy lub regulowane wsporniki w siatce zgodnej z rozstawem legarów.
4. Ułożyć legary lub profile aluminiowe, wypoziomować je ze spadkiem i połączyć ze sobą.
5. Zachować odstęp rusztu od elewacji, producenci WPC podają co najmniej około 10 mm.
6. Na krawędziach tarasu i w miejscach łączenia desek zdublować legary, tak aby każdy koniec deski miał własne podparcie.
7. Pozostawić deski WPC do aklimatyzacji na miejscu montażu zgodnie z zaleceniami producenta.
8. Zamontować profil startowy lub pierwszą deskę i postępować od domu na zewnątrz.
9. Mocować deski klipsami lub wkrętami nierdzewnymi, przy drewnie i gatunkach twardych nawiercać.
10. Zachować szczeliny między deskami i na końcach zależnie od materiału, długości deski i temperatury montażu.
11. Przyciąć krawędzie w linii i zakryć czoła listwami tak, by wentylacja pod tarasem pozostała otwarta.
12. Przy tarasie drewnianym nałożyć olej, najlepiej także na spód i przekroje jeszcze przed montażem.

Drewno pracuje pod wpływem wilgoci, kompozyt pod wpływem temperatury. Szczelina między deskami nie jest więc ozdobą, tylko miejscem, w które materiał się rozszerza i którym spływa woda. Przy drewnie zostawia się zwykle szczeliny podłużne około 5 do 8 mm, zależnie od szerokości i wilgotności deski. Przy WPC szczelinę często wyznaczają klipsy i nie wolno ich ściskać. Na końcach desek i przy ścianach zostawia się dylatację według tabeli producenta, przy WPC od elewacji zwykle co najmniej około 20 mm.

Wkręty muszą być nierdzewne. Ocynkowane w dębie i niektórych egzotykach rozkładają się i zostawiają ciemne plamy. Na każde skrzyżowanie deski z legarem idą zwykle dwa wkręty, z zachowaniem odległości od krawędzi i końca deski, aby drewno nie pękło. Przy WPC otwory wierci się większe od średnicy wkrętu, a wkrętów nie dokręca się na siłę. Łeb ma zlicować się z powierzchnią. Ukryte klipsy dają czysty wygląd, ale wymiana pojedynczej deski jest wtedy bardziej pracochłonna.

• legary bezpośrednio na ziemi lub trawie: drewno nasiąka i gnije od spodu, kompozyt się faluje,
• brak spadku: woda stoi na deskach, drewno szarzeje nierówno, a zimą tworzy się lód,
• za rzadki ruszt: deski się uginają, pękają, a profile komorowe łamią,
• brak dylatacji: latem deski się wybrzuszają i napierają na ścianę domu,
• zakryta wentylacja: deski czołowe do samej ziemi zamykają przestrzeń i pod tarasem utrzymuje się wilgoć,
• niezabezpieczone przekroje: koniec deski najszybciej nasiąka wodą, zaczyna pękać i gnić,
• zwykłe wkręty ocynkowane: korodują, łamią się i zostawiają plamy,
• taras tuż pod progiem bez odwodnienia: przy deszczu woda dostaje się do drzwi i w mur,
• łączenie desek bez podwójnego podparcia: końce się podnoszą i łatwo się potknąć.

W praktyce zdarza się, że taras w pierwszym roku wygląda idealnie, a problemy wychodzą dopiero po drugiej zimie. Najczęściej chodzi o ruszt, który powinien być wyżej nad terenem, i o brak wentylacji. Dlatego przy odbiorze warto zajrzeć także pod taras, a nie tylko oglądać powierzchnię.

Najwięcej kłopotów jest tam, gdzie taras styka się z domem. Między rusztem a elewacją zostawia się odstęp, żeby drewno ani kompozyt nie dotykały ocieplenia i tynku. Jeśli dom jest ocieplony, cokół pod tarasem powinien być z materiału odpornego na wodę, na przykład z polistyrenu ekstrudowanego z tynkiem mozaikowym. Woda z desek nie może spływać w stronę cokołu, dlatego spadek zawsze prowadzi się od domu.

Jeśli nad tarasem nie ma rynny, deszcz z dachu spada w jeden pas i deski w nim starzeją się znacznie szybciej. Rozwiązaniem jest rynna albo pas żwiru z drenażem przy domu. Przy drzwiach wysokość tarasu dobiera się tak, by między deską a progiem zostało kilka centymetrów i woda podczas ulewy nie dotarła do wejścia.

Krawędzie tarasu wykańcza się deską czołową, listwą lub wysunięciem desek. Wysunięcie za ostatni legar powinno być niewielkie, producenci systemów WPC podają maksymalnie około 5 cm, inaczej krawędź ugina się pod stopą. Schody buduje się na własnej konstrukcji z równą wysokością stopni, a nie na swobodnie wysuniętych deskach.

Pracę ułatwia:

• równe, zagęszczone i wcześniej przygotowane podłoże,
• prosty prostokątny kształt bez załamań,
• deski o długości pasującej do wymiaru tarasu z minimum cięć,
• systemowy ruszt i klipsy od jednego producenta,
• dobry dojazd i miejsce do cięcia.

Pracę wydłuża:

• demontaż starego tarasu lub nawierzchni,
• duża różnica wysokości terenu i potrzeba wysokiego rusztu,
• omijanie słupów, odpływów, doświetli piwnicznych i drzew,
• układanie po skosie i wzory o zmiennych kierunkach,
• twarde drewno egzotyczne, które trzeba nawiercać przy każdym mocowaniu,
• zintegrowane oświetlenie i schody na wymiar.

Warto sprawdzić w starostwie lub urzędzie miasta, czy taras wymaga zgłoszenia lub pozwolenia, zwłaszcza gdy jest podniesiony, zadaszony albo na dachu. Na balkonie i tarasie w budynku wielorodzinnym potrzebna jest zgoda zarządcy lub wspólnoty mieszkaniowej, ponieważ chodzi o części wspólne budynku.

Proszę przejść całą powierzchnię i zwrócić uwagę, czy któraś deska się nie ugina albo nie skrzypi. Poziomicę należy położyć w poprzek i wzdłuż tarasu, spadek musi prowadzić od domu. Warto wylać wiadro wody przy drzwiach i obserwować, dokąd spływa. Szczeliny powinny być równe i proste. Wkręty powinny być w jednej linii i zlicowane z powierzchnią. Z boku trzeba zajrzeć pod taras, czy ruszt nie leży na ziemi i czy powietrze ma którędy przepływać.

Lista kontrolna przy odbiorze

• deski nie uginają się i nie skrzypią także na krawędziach,
• spadek prowadzi od domu, a woda nie stoi,
• szczeliny między deskami są równe,
• przy elewacji i na końcach jest dylatacja zgodna z zaleceniami producenta,
• każde łączenie desek ma własne podparcie w ruszcie,
• wkręty są nierdzewne, zlicowane i w jednej linii,
• ruszt nie leży na ziemi, a pod tarasem jest wentylacja,
• przekroje drewna są zabezpieczone olejem lub woskiem,
• wykonawca przekazał informacje o materiale, gwarancji i pielęgnacji.

Taras drewniany myje się wodą i środkiem do drewna, szczotką wzdłuż włókien, a po wyschnięciu olejuje cienkimi warstwami. Nie olejuje się w pełnym słońcu. Zwykle robi się to raz lub dwa razy w roku, najczęściej wiosną i jesienią. Kompozyt wystarczy myć wodą i łagodnym środkiem, a tłuste plamy z grilla usuwać jak najszybciej. Ze szczelin regularnie wybiera się liście i zabrudzenia, żeby woda mogła spływać.

W cenniku NUMIQ montaż tarasu drewnianego lub kompozytowego to robocizna za m² z drobnymi materiałami eksploatacyjnymi, bez desek, legarów i innych materiałów głównych. Orientacyjna cena robocizny to około 138 zł za m². Ceny różnią się w zależności od regionu i miasta, w dużych aglomeracjach są zwykle wyższe.

Na cenę wpływa kształt tarasu, liczba cięć i narożników, omijanie słupów i odpływów, twardość drewna i konieczność nawiercania, sposób mocowania oraz wysokość rusztu. Mały taras ze schodami i załamaniami wychodzi drożej za metr kwadratowy niż duży prostokąt. Wykop, podsypka z kruszywa, stopy i zagęszczanie są liczone osobno. Ich ceny znajdą Państwo w artykułach Podsypka wyrównawcza i Zagęszczanie podłoża zagęszczarką płytową. Jeśli zamiast desek rozważają Państwo nawierzchnię z kostki, warto zajrzeć do artykułu Kostka brukowa i obrzeża.

Co jest trwalsze, drewno czy kompozyt?

Dobry pełny kompozyt i twarde drewno egzotyczne należą do najtrwalszych rozwiązań. Modrzew syberyjski przy dobrym montażu i pielęgnacji także służy długo. Na trwałość bardziej niż same deski wpływają jednak podłoże, wentylacja i ruszt.

Czy taras można ułożyć bezpośrednio na płycie betonowej?

Tak, ruszt można ułożyć na istniejącym betonie, jeśli beton ma spadek i woda z niego spływa. Pod legary daje się podkładki lub wsporniki, aby nie leżały w wodzie, a pod nimi przepływało powietrze.

Dlaczego deski kompozytowe latem się wybrzuszyły?

Najczęściej brakuje dylatacji na końcach desek i przy ścianie albo klipsy zostały ściśnięte. Kompozyt rozszerza się pod wpływem ciepła bardziej niż drewno i potrzebuje wolnej przestrzeni według tabeli producenta.

Czy taras drewniany trzeba olejować?

Olej chroni drewno przed wysychaniem, pękaniem i szybkim szarzeniem. Bez oleju drewno szarzeje mniej więcej w ciągu roku i bardziej pęka. Nie zaleca się lakierów tworzących powłokę, ponieważ po ich uszkodzeniu drewno pod spodem szybciej się niszczy.

Jak wysoko nad terenem powinien być taras?

Na tyle, aby pod rusztem została przestrzeń na wentylację i ruszt nie leżał w wilgoci. Jednocześnie taras powinien być nieco poniżej progu drzwi, żeby woda nie płynęła w stronę wejścia. Dokładną wysokość wyznacza układ warstw podłoża i wysokość wybranego rusztu.

Czy mogę zbudować taras samodzielnie?

Wprawny majsterkowicz z precyzyjnymi narzędziami da radę, jeśli zachowa rozstaw legarów, spadek, szczeliny i zalecenia producenta desek. Najwięcej błędów powstaje przy podłożu i poziomowaniu rusztu, dlatego warto poświęcić im najwięcej czasu.

Ile wkrętów i materiału potrzeba na metr kwadratowy?

Zależy to od szerokości desek i rozstawu legarów. Przy dwóch wkrętach na każde skrzyżowanie deski z legarem wychodzi zwykle około 20 do 40 wkrętów na m², przy węższych deskach i gęstszym ruszcie więcej. Do powierzchni netto desek dolicza się zapas na docinki, przy prostym kształcie zwykle kilka procent, przy złożonym więcej.