Dakbeschot verwijderen

Van buitenaf zie je een slecht dakbeschot nauwelijks, want de pannen of de dakbedekking zitten ervoor. De eerste signalen zie je meestal op zolder of aan het plafond van de bovenste verdieping. Let op donkere plekken en vochtkringen op het hout of het plafond, een muffe geur die na het verluchten blijft hangen, zachte of beschimmelde planken, daglicht dat door het dak schijnt en fijn houtmeel onder kleine gaatjes in het hout. Dat laatste wijst vaak op houtaantasting door insecten, zoals de huisboktor of de klopkever.

Zit de schade op één plek, bijvoorbeeld na een afgebroken tak, dan is het vaak genoeg om een paar planken te vervangen. Is het hout over een groter oppervlak vochtig en aangetast, dan houdt een herstelling in stukjes meestal geen stand en komt het probleem terug. In dat geval gaat het hele beschot eraf.

Vakkundig verwijderen is meer dan planken lostrekken. Elke stap bouwt voort op de vorige. Wie de voorbereiding overslaat, merkt dat later aan het dakgebinte en aan de rekening.

1. Dak en zolder inspecteren: de timmerman of dakwerker beoordeelt het beschot, de kepers, de gordingen, de folie en het vochtgehalte van het hout en bepaalt hoeveel werk het wordt.
2. De werkplek beveiligen: stelling of valbeveiliging plaatsen, dakladders aanbrengen, werknemers zekeren en de grond onder het dak afzetten, omdat daar materiaal kan vallen.
3. De dakbedekking verwijderen: dakpannen rij voor rij afnemen, plaatmateriaal losschroeven, bitumen losnijden. Pannen in goede staat kun je opslaan en later opnieuw gebruiken.
4. Het beschot verwijderen: planken voorzichtig en stuk voor stuk loswrikken, zodat de kepers niet beschadigen. OSB-platen zo nodig in kleinere stukken zagen, zodat ze veilig naar beneden kunnen.
5. Oude nagels uit de kepers trekken of afknippen, zodat ze niet in de weg zitten bij het nieuwe beschot.
6. Het blootgelegde dakgebinte controleren op vocht, insecten, rot, scheuren en de staat van de verbindingen. Beschadigde delen worden aangepakt voordat het dak weer dicht gaat.
7. Het dak tijdelijk afdekken met een dekzeil als het nieuwe beschot niet dezelfde dag wordt aangebracht.
8. Het afval sorteren en afvoeren en de werkplek opruimen.

Waarom wordt het dakgebinte juist nu gecontroleerd? Omdat dit het enige moment is waarop je het helemaal ziet. Zit het nieuwe beschot er eenmaal op, dan is verborgen rot veel moeilijker aan te pakken.

In oudere woningen bestaat het beschot meestal uit vurenhouten planken van ongeveer twee tot drie centimeter dik. Bij een gesloten beschot liggen de planken strak naast elkaar, bij een open beschot zit er ruimte tussen. Planken kun je los vervangen, maar ze nemen sneller vocht op. Op nieuwere daken zie je vaak OSB-platen. Die kunnen tegen een beetje vocht, maar bij langdurige lekkage zwellen ze op en verliezen ze hun sterkte. De platen zijn groter en zwaarder, dus op het dak moet er voorzichtiger mee worden gewerkt.

Op een plat dak draagt het beschot de dakbedekking, zoals bitumen of EPDM, en vaak ook de isolatie. Die lagen zijn meestal aan elkaar verlijmd of mechanisch bevestigd en gaan niet zomaar los. Laat een vakman daarom vooraf bepalen welke lagen kunnen blijven en welke er helemaal af moeten.

Op een hellend dak ligt op of onder het beschot vaak een onderdakfolie of een laag bitumen. Die scheurt makkelijk tijdens de afbraak. Moet de folie blijven, dan is uiterst voorzichtig werken nodig. Is hij oud en bros, dan reken je meteen op vervanging.

Hoe zwaar het werk is, en dus hoeveel tijd en geld het kost, hangt niet alleen af van de dakoppervlakte. Vooral deze punten tellen mee:

• De helling en vorm van het dak: een steil dak met dakkapellen, kilgoten en schouwen gaat langzamer dan een eenvoudig zadeldak
• De bereikbaarheid: of er een stelling kan staan en een container direct bij het huis kan komen, wat in smalle straten, zoals in Brussel of Antwerpen, niet altijd lukt
• Het soort beschot en hoe het vastzit: veel nagels en verlijmde lagen kosten extra tijd
• De staat van het hout: rotte planken breken af en moeten in stukjes worden verwijderd
• De dakbedekking: golfplaten of leien met asbest mogen alleen door een gecertificeerde asbestverwijderaar worden verwijderd
• Of de offerte de stelling, het afvoeren van afval en het herstel van kepers bevat, of dat die apart worden aangerekend

Kijk bij het vergelijken van offertes dus vooral naar wat er precies in zit. Een offerte zonder stelling en afvoer lijkt alleen op het eerste gezicht gunstig.

In de praktijk gebeurt het regelmatig dat er aan het beschot wordt begonnen zonder het dakgebinte goed te bekijken. Na het openmaken blijken de kepers aangetast en ligt het werk stil tot er een beslissing is genomen. Wordt de schade over het hoofd gezien en onder nieuw beschot weggewerkt, dan is de hele renovatie over een paar jaar weinig waard.

Een tweede fout is besparen op veiligheid. Zonder zekering over open kepers lopen is gevaarlijk, en je loopt het risico dat de kepers of het plafond eronder beschadigen. Werk op hoogte hoort bij vaklui met een stelling en valbeveiliging. Daarom staat hier geen doe-het-zelfhandleiding.

Ook het weer wordt vaak onderschat. Eén regenbui op een open dak zonder afdekking kan de isolatie en de plafonds doorweken. Een goede vakman haalt niet meer van het dak af dan hij dezelfde dag weer kan afdekken.

Tot slot zorgen vage afspraken voor gedoe. Een zin als "verwijderen waar nodig" leidt tot discussie. Leg in de opdracht vast wat er precies gebeurt, wanneer, en hoe meerwerk wordt afgehandeld, bijvoorbeeld als er tijdens de afbraak rotte kepers opduiken. Zulk meerwerk hoort de vakman eerst met je te bespreken en schriftelijk af te spreken.

Woon je in een appartementsgebouw, dan is het dak een gemeenschappelijk deel van het gebouw. Over werken aan het dak beslist de vereniging van mede-eigenaars (VME), meestal via de syndicus, niet de eigenaar van één appartement.

Hout van het dakbeschot is volumineus bouwafval en gaat meestal met een container weg. Oud hout dat met verduurzamingsmiddelen is behandeld, telt vaak als apart of gevaarlijk afval. Hoe je daarmee omgaat, hoor je bij het recyclagepark of de gemeente. Asbesthoudende dakbedekking wordt altijd apart afgevoerd en uitsluitend door een gecertificeerd bedrijf.

Loop na het verwijderen samen met de vakman over en onder het dak, voordat het nieuwe beschot erop gaat:

• Het beschot is verwijderd zoals afgesproken
• De kepers zijn niet gebroken of onnodig beschadigd door het wrikken
• Oude nagels zijn eruit getrokken of afgeknipt
• De vakman heeft je de staat van het dakgebinte laten zien en gewezen op aangetaste of vochtige delen
• Meerwerk is schriftelijk afgesproken
• De folie is heel gebleven of de vervanging ervan is afgesproken
• Het dak is tijdelijk afgedekt tegen regen
• Herbruikbare dakpannen zijn zo opgeslagen dat ze niet beschadigen
• Het afval is afgevoerd en de omgeving van het huis is opgeruimd