Τοποθέτηση εξωτερικών ρολών και περσίδων

Στην ίδια εργασία του τιμοκαταλόγου συναντώνται τρία συστήματα. Τοποθετούνται με παρόμοιο τρόπο, αλλά το καθένα ταιριάζει σε διαφορετική χρήση.

Εξωτερικά ρολά

Το ρολό έχει «θωράκιση» από λάμες αλουμινίου που τυλίγονται σε άξονα μέσα στο κουτί πάνω από το παράθυρο. Οι συνηθισμένες λάμες έχουν γέμισμα αφρού πολυουρεθάνης, που περιορίζει λίγο τον θόρυβο και τη ζέστη. Οι πιο ανθεκτικές, οι λεγόμενες extruded λάμες, είναι συμπαγή προφίλ αλουμινίου και ταιριάζουν εκεί όπου σας ενδιαφέρει και η ασφάλεια, για παράδειγμα σε ισόγεια ή σε εξοχικά που μένουν κλειστά τον χειμώνα. Το ρολό σκοτεινιάζει το δωμάτιο σχεδόν εντελώς, γι' αυτό προτιμάται κυρίως στις κρεβατοκάμαρες. Το μειονέκτημα: όταν είναι κατεβασμένο, δεν βλέπετε έξω και το φως είναι ελάχιστο.

Εξωτερικές περσίδες

Η περσίδα έχει ξεχωριστές λάμες που περιστρέφονται. Μπορείτε λοιπόν να σκιάζετε και ταυτόχρονα να αφήνετε διάχυτο φως στο δωμάτιο, κάτι που θυμίζει τη λογική του παραδοσιακού παντζουριού με σταθερά φύλλα, αλλά με πολύ περισσότερο έλεγχο. Οι πιο συνηθισμένες λάμες έχουν προφίλ σε σχήμα C ή Z, σε διάφορα πλάτη. Οι λάμες Z επικαλύπτονται καλύτερα όταν κλείνουν και σκοτεινιάζουν περισσότερο. Οι περσίδες είναι πιο ευαίσθητες στον αέρα και με δυνατό άνεμο πρέπει να είναι μαζεμένες. Σε περιοχές με μελτέμια ή σε ψηλούς ορόφους αυτό έχει μεγάλη σημασία. Γι' αυτό στις μηχανοκίνητες περσίδες προστίθεται συχνά αισθητήρας ανέμου που τις μαζεύει μόνος του.

Ρολά screen

Το screen είναι ένα ανθεκτικό ύφασμα που τυλίγεται σε κουτί και κινείται μέσα σε οδηγούς με φερμουάρ. Το φερμουάρ κρατά το ύφασμα μέσα στον οδηγό, έτσι δεν ανεμίζει και δεν αφήνει να περάσουν έντομα. Με το screen βλέπετε έξω, έχετε σκιά και η όψη είναι μοντέρνα. Ταιριάζει σε μεγάλες τζαμαρίες και σε μπαλκονόπορτες προς βεράντα. Το σκοτάδι όμως δεν είναι πλήρες, εκτός αν επιλέξετε ειδικό ύφασμα συσκότισης.

Πριν από την παραγγελία πρέπει να ξεκαθαρίσετε πού θα μπει το κουτί και πού οι οδηγοί. Από αυτό εξαρτάται η όψη της πρόσοψης, η δυσκολία της τοποθέτησης και το αν θα δημιουργηθούν θερμογέφυρες.

Εξωτερική τοποθέτηση πάνω στην πρόσοψη

Το κουτί στερεώνεται στην πρόσοψη πάνω από το παράθυρο και οι οδηγοί δεξιά και αριστερά του ανοίγματος, επίσης στην πρόσοψη. Είναι η ταχύτερη λύση σε έτοιμα σπίτια, όπου δεν θέλετε να πειράξετε τη θερμοπρόσοψη ή τον σοβά. Το κουτί φαίνεται, γι' αυτό διαλέγετε σχήμα και χρώμα που ταιριάζουν με τα κουφώματα ή την πρόσοψη. Σε πρόσοψη με θερμομόνωση η στήριξη πρέπει να περνά μέσα από το μονωτικό και να πιάνει στον τοίχο, με αποστάτες ή ειδικά στηρίγματα για θερμοπρόσοψη. Ένα βύσμα μόνο μέσα στη διογκωμένη πολυστερίνη δεν αντέχει.

Τοποθέτηση μέσα στο λαμπά

Το κουτί μπαίνει κάτω από το πρέκι και οι οδηγοί στο λαμπά, δηλαδή στα πλαϊνά τοιχώματα του ανοίγματος. Η πρόσοψη μένει πιο καθαρή, αλλά το ορατό άνοιγμα του παραθύρου μικραίνει κατά το ύψος του κουτιού. Το λαμπά πρέπει να έχει αρκετό βάθος για να χωρέσει το κουτί και να μην είναι πολύ στραβό.

Χωνευτό κουτί μέσα στη μόνωση

Το κουτί κρύβεται μέσα στη θερμοπρόσοψη ή στο πρέκι και απ' έξω φαίνεται μόνο μια στενή σχισμή. Πολλές ελληνικές πολυκατοικίες προηγούμενων δεκαετιών έχουν ήδη εντοιχισμένο κουτί ρολού από την κατασκευή, συχνά χωρίς μόνωση. Στις καινούργιες κατασκευές το χωνευτό κουτί είναι κομψή λύση, αλλά πρέπει να σχεδιαστεί πριν από τη θερμοπρόσοψη ή πριν μπουν τα κουφώματα. Το κουτί χρειάζεται δική του μόνωση, αλλιώς πάνω από το παράθυρο δημιουργείται κρύο σημείο. Υπάρχουν και συστήματα όπου το κουτί είναι μέρος του κουφώματος και τοποθετείται μαζί του. Σε έτοιμη θερμοπρόσοψη το χωνευτό κουτί επιλέγεται σπάνια, γιατί σημαίνει άνοιγμα της πρόσοψης και επισκευή της.

Ο τρόπος χειρισμού επηρεάζει την άνεση, αλλά και το τι πρέπει να έχει προετοιμαστεί στον τοίχο.

• Ο ιμάντας είναι απλός και συντηρείται εύκολα. Ταιριάζει σε μικρότερα ρολά, ενώ στα μεγάλα και βαριά το τράβηγμα γίνεται κουραστικό. Από μέσα χρειάζεται μηχανισμό τυλίγματος και πέρασμα μέσα από την κάσα ή τον τοίχο.
• Η μανιβέλα χρησιμοποιείται σε περσίδες και σε ρολά. Περνά λοξά μέσα από τον τοίχο ή την κάσα και από μέσα έχει αρθρωτή ράβδο. Είναι αξιόπιστη, αλλά φαίνεται στον εσωτερικό χώρο.
• Το μοτέρ κρύβεται μέσα στον άξονα ή στο πάνω προφίλ της περσίδας. Το χειρίζεστε με διακόπτη, τηλεχειριστήριο ή μέσα από σύστημα έξυπνου σπιτιού. Μπορείτε να ορίσετε ώρες, ομάδες παραθύρων και αισθητήρες ήλιου ή ανέμου. Σε μεγάλες επιφάνειες και σε περσίδες το μοτέρ είναι σήμερα η συνηθισμένη επιλογή.

Το μοτέρ χρειάζεται καλώδιο τροφοδοσίας μέχρι το παράθυρο. Την ηλεκτρική εγκατάσταση και τη σύνδεση στο δίκτυο τη κάνει μόνο αδειούχος ηλεκτρολόγος. Ο τεχνικός της σκίασης συνήθως τοποθετεί και ρυθμίζει το μοτέρ, η σύνδεση όμως στο ηλεκτρικό του σπιτιού είναι δουλειά του ηλεκτρολόγου. Αν τα καλώδια περνούν εκ των υστέρων, μπαίνουν συνήθως σε κανάλι ή σε αυλάκι στον τοίχο, που μετά πρέπει να κλείσει ο ελαιοχρωματιστής ή ο σοβατζής.

Σε ορισμένους κύκλους προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης, όπως το Εξοικονομώ, τα εξωτερικά συστήματα σκίασης έχουν συμπεριληφθεί στις επιλέξιμες παρεμβάσεις. Οι όροι αλλάζουν από κύκλο σε κύκλο, οπότε αν σας ενδιαφέρει, ελέγξτε τον τρέχοντα οδηγό του προγράμματος πριν παραγγείλετε.

Η ίδια η τοποθέτηση διαρκεί λίγο, αν όλα είναι έτοιμα. Ο περισσότερος χρόνος χάνεται όταν στο σημείο διαπιστώνεται ότι κάτι λείπει.

• Ακριβής επιμέτρηση. Η σκίαση κατασκευάζεται στα μέτρα και το μέγεθος δεν διορθώνεται εύκολα μετά. Την επιμέτρηση την κάνει κατά κανόνα ο προμηθευτής, που έτσι ευθύνεται και για τις διαστάσεις.
• Καλώδια για το μοτέρ. Η τροφοδοσία πρέπει να φτάνει στο παράθυρο πριν από την τοποθέτηση, ιδανικά μέσα σε σωλήνα, ώστε το καλώδιο να αλλάζει αργότερα χωρίς σκάψιμο.
• Πρόσβαση στα παράθυρα. Στο ισόγειο αρκεί σκάλα. Σε ψηλότερους ορόφους η δουλειά γίνεται από το μπαλκόνι, από μέσα, από σκαλωσιά ή από καλαθοφόρο. Σε νέα κατασκευή ή σε θερμοπρόσοψη συμφέρει να τοποθετηθεί η σκίαση όσο στέκεται ακόμα η σκαλωσιά.
• Ελεύθερος χώρος μέσα. Μαζέψτε κουρτίνες, γλάστρες και έπιπλα κοντά στα παράθυρα, για να μπορεί το συνεργείο να δουλέψει και να τρυπήσει.
• Ρεύμα και χώρος για τα υλικά. Το συνεργείο χρειάζεται μια πρίζα και λίγο χώρο για να ακουμπήσει κουτιά και οδηγούς.

Η διαδικασία διαφέρει ανάλογα με το σύστημα, αλλά η βάση είναι παρόμοια. Ο τεχνικός ελέγχει πρώτα αν οι διαστάσεις του υλικού ταιριάζουν με το άνοιγμα και αν οι τοίχοι είναι όπως υπολογίστηκαν στην επιμέτρηση. Μετά σημαδεύει τη θέση του κουτιού και των οδηγών. Οι οδηγοί πρέπει να είναι κατακόρυφοι και παράλληλοι μεταξύ τους, αλλιώς η θωράκιση ή το ύφασμα θα τρίβεται.

Ακολουθεί το τρύπημα και η στερέωση. Το είδος του βύσματος επιλέγεται ανάλογα με τον τοίχο. Σε μπετόν ή συμπαγές τούβλο αρκεί ένα συνηθισμένο βύσμα. Στο διάτρητο τούβλο, που είναι πολύ συνηθισμένο στις ελληνικές πολυκατοικίες, και στο κυψελωτό σκυρόδεμα τύπου Ytong χρειάζονται κατάλληλα βύσματα που πιάνουν σε τέτοια υλικά, συχνά χημικά ή ειδικά για διάκενα. Γιατί αυτό μετράει; Επειδή ένα απλό βύσμα σε διάτρητο τούβλο μπορεί να «γυρίζει» στο κενό και να χαλαρώσει με τον πρώτο δυνατό αέρα. Σε θερμοπρόσοψη η στερέωση περνά μέσα από τη μόνωση μέχρι τον φέροντα τοίχο και οι τρύπες σφραγίζονται, ώστε να μη μπαίνει νερό στο μονωτικό. Στην κάσα του κουφώματος τρυπά μόνο αν το επιτρέπει ο κατασκευαστής του, αλλιώς υπάρχει κίνδυνος ζημιάς στο προφίλ και απώλειας της εγγύησης.

Στη συνέχεια τοποθετείται το κουτί ή το πάνω φέρον προφίλ και μπαίνει στους οδηγούς η θωράκιση, οι λάμες ή το ύφασμα. Με μανιβέλα ή ιμάντα ανοίγεται πέρασμα μέσα από τον τοίχο ή την κάσα και ο χειρισμός τοποθετείται από μέσα. Με μοτέρ συνδέεται το καλώδιο και ρυθμίζονται οι τερματικές θέσεις, δηλαδή πού σταματά η σκίαση πάνω και κάτω. Αν δεν ρυθμιστούν σωστά, το μοτέρ πιέζει τη θωράκιση πάνω στο μάρμαρο της ποδιάς ή την τραβά πολύ ψηλά μέσα στο κουτί.

Στο τέλος σφραγίζονται οι εξωτερικοί αρμοί με σιλικόνη ή κατάλληλη μαστίχη, μπαίνουν τα καπάκια και ο τεχνικός κάνει μερικούς δοκιμαστικούς κύκλους.

Πόσο διαρκεί

Ένα συνηθισμένο παράθυρο θέλει κατά κανόνα μία έως δύο ώρες. Μια μεγάλη μπαλκονόπορτα, ένα χωνευτό κουτί ή μια δύσκολη πρόσβαση μπορεί να φτάσουν και το μισό μεροκάματο. Οι μαστίχες χρειάζονται, ανάλογα με τον κατασκευαστή, από μερικές ώρες έως μερικές ημέρες για να σκληρύνουν πλήρως. Γι' αυτό τις πρώτες ώρες δεν ρίχνετε νερό με το λάστιχο στους φρέσκους αρμούς, ούτε πλένετε τα τζάμια με πίεση.

Η ίδια εργασία του τιμοκαταλόγου μπορεί στην πράξη να διαρκέσει πολύ διαφορετικά. Την κάνουν ευκολότερη:

• το ισόγειο ή μια σκαλωσιά που ήδη στέκεται,
• συμπαγής, γερός τοίχος χωρίς κενά,
• ίσιο λαμπά και άνοιγμα σε ορθή γωνία,
• έτοιμο καλώδιο στο παράθυρο,
• πολλά ίδια παράθυρα στη σειρά, όπου η διαδικασία επαναλαμβάνεται.

Τη δυσκολεύουν:

• ψηλοί όροφοι χωρίς σκαλωσιά, όπου χρειάζεται καλαθοφόρο ή δουλειά από το παράθυρο,
• παχιά θερμοπρόσοψη, που απαιτεί μακριά στηρίγματα ή αποστάτες,
• διάτρητο τούβλο και κυψελωτό σκυρόδεμα, που θέλουν ειδικά βύσματα,
• στραβό λαμπά, όπου οι οδηγοί πρέπει να υποστηριχθούν με σφήνες,
• μεγάλες διαστάσεις και βαριές θωρακίσεις, όπου χρειάζονται δύο άτομα,
• καλώδια που περνούν εκ των υστέρων και αυλάκια που πρέπει να κλείσουν,
• αποξήλωση παλιού ρολού ή παλιού κουτιού.

Συχνά το παλιό ρολό στην πολυκατοικία είναι από PVC, με φθαρμένο ιμάντα και σκουριασμένο άξονα. Η αφαίρεσή του και ο καθαρισμός του παλιού κουτιού προσθέτουν χρόνο, ειδικά όταν το κουτί είναι εντοιχισμένο και ο σοβάς γύρω του έχει ρωγμές.

Πολλά λάθη δεν φαίνονται αμέσως, αλλά μετά τον πρώτο χειμώνα ή το πρώτο δυνατό μελτέμι.

• Λάθος επιμέτρηση. Οι οδηγοί δεν εφαρμόζουν, το κουτί είναι κοντό ή η θωράκιση δεν φτάνει στην ποδιά. Συχνά διορθώνεται μόνο με κατασκευή νέου κομματιού.
• Μη παράλληλοι οδηγοί. Το ρολό τρίβεται, η περσίδα κατεβαίνει στραβά και το μοτέρ ζεσταίνεται. Αυτό φαίνεται με θόρυβο και σταδιακή φθορά.
• Στερέωση μόνο στη μόνωση. Οι οδηγοί χαλαρώνουν με τον καιρό και όλη η σκίαση τρέμει στον αέρα.
• Ασφράγιστες τρύπες στη θερμοπρόσοψη. Το νερό μπαίνει πίσω από τον σοβά, η μόνωση υγραίνεται και ο σοβάς μπορεί να ραγίσει.
• Θερμογέφυρα στο κουτί. Πάνω από το παράθυρο δημιουργείται κρύο σημείο, όπου από μέσα συμπυκνώνεται υγρασία και μπορεί να εμφανιστεί μούχλα.
• Καλώδιο χωρίς σωλήνα. Αν χαλάσει το μοτέρ, το καλώδιο δεν αλλάζει χωρίς σκάψιμο.
• Λάθος τερματικές θέσεις. Η θωράκιση πιέζεται στην ποδιά ή οι λάμες χτυπούν μέσα στο κουτί.

Συχνά είναι και τα λάθη στη χρήση. Στη Βόρεια Ελλάδα και στις ορεινές περιοχές συμβαίνει κάποιος να κατεβάσει ρολό που έχει παγώσει στους οδηγούς, με αποτέλεσμα να πάθει ζημιά το μοτέρ ή οι λάμες. Οι εξωτερικές περσίδες πάλι υποφέρουν όταν μένουν κατεβασμένες με δυνατό αέρα. Στα παραθαλάσσια σπίτια το αλάτι και η άμμος φθείρουν γρηγορότερα οδηγούς και φερμουάρ, οπότε ένα ξέβγαλμα με καθαρό νερό μερικές φορές τον χρόνο βοηθά. Αξίζει να ζητήσετε από τον τεχνικό, κατά την παράδοση, να σας εξηγήσει τι αντέχει η σκίαση και τι όχι.

Την ίδια την τοποθέτηση στην εξωτερική πλευρά της πρόσοψης, ειδικά σε ύψος, καθώς και τη σύνδεση του μοτέρ, αφήστε τις σε επαγγελματίες. Μπορείτε όμως να κάνετε μόνοι σας μια προκαταρκτική μέτρηση και την προετοιμασία. Έτσι θα έχετε πιο ρεαλιστική εικόνα για το τι είναι εφικτό και θα συγκρίνετε ευκολότερα τις προσφορές. Την τελική επιμέτρηση θα την κάνει ούτως ή άλλως ο προμηθευτής, που εγγυάται τις διαστάσεις. Αν χρειαστεί να σκύψετε έξω από παράθυρο ορόφου, μην το κάνετε: μετρήστε από μέσα ή από το μπαλκόνι.

1. Μετρήστε το πλάτος του ανοίγματος απ' έξω σε τουλάχιστον τρία σημεία: πάνω, στη μέση και κάτω.
2. Μετρήστε το ύψος αριστερά, στη μέση και δεξιά και σημειώστε τη μικρότερη τιμή.
3. Ελέγξτε με αλφάδι αν τα λαμπά είναι κατακόρυφα και το πρέκι οριζόντιο και σημειώστε τις αποκλίσεις.
4. Μετρήστε το βάθος του λαμπά από την πρόσοψη μέχρι την κάσα, για να φανεί αν χωρά το κουτί μέσα στο λαμπά.
5. Ελέγξτε αν υπάρχει θερμοπρόσοψη και εκτιμήστε το πάχος της από το βάθος του λαμπά ή από τα σχέδια.
6. Βρείτε από τι είναι ο τοίχος, για παράδειγμα από τα σχέδια ή από παλιές τρύπες.
7. Σχεδιάστε από ποια πλευρά θέλετε τον χειρισμό και πού είναι η κοντινότερη πρίζα ή το κουτί διακλάδωσης.
8. Φωτογραφίστε κάθε παράθυρο από έξω και από μέσα και στείλτε τις φωτογραφίες στον προμηθευτή μαζί με τις διαστάσεις.
9. Πριν από την τοποθέτηση ελευθερώστε τον χώρο στα παράθυρα και ξεβιδώστε κουρτινόξυλα που θα εμπόδιζαν.

Στην παραλαβή ζητήστε να σας δείξουν κάθε παράθυρο ξεχωριστά. Ανεβάστε και κατεβάστε τη σκίαση μερικές φορές, και στις περσίδες γυρίστε και τις λάμες. Ακούστε αν η κίνηση είναι ομαλή ή κοφτή και αν κάτι τρίβεται. Κοιτάξτε και απ' έξω αν οι οδηγοί είναι ίσιοι και οι αρμοί σφραγισμένοι.

• διαστάσεις και τύπος αντιστοιχούν στην παραγγελία, μαζί με το χρώμα του κουτιού και των οδηγών,
• οι οδηγοί είναι κατακόρυφοι, παράλληλοι και σταθερά στερεωμένοι,
• η σκίαση κινείται ομαλά, χωρίς τρίψιμο και χωρίς υπερβολικό θόρυβο,
• η θωράκιση ή οι λάμες κάθονται ίσια κάτω και μαζεύονται ολόκληρες μέσα στο κουτί,
• στις περσίδες οι λάμες γυρίζουν ομοιόμορφα σε όλο το πλάτος,
• στα screen το ύφασμα μένει μέσα στο φερμουάρ σε όλο το ύψος και δεν κυματίζει,
• το μοτέρ σταματά στις σωστές τερματικές θέσεις και ο διακόπτης ή το τηλεχειριστήριο λειτουργεί,
• ο αισθητήρας ανέμου ή ήλιου, αν περιλαμβάνεται, είναι ρυθμισμένος και δοκιμασμένος,
• τα περάσματα μέσα από τον τοίχο και οι τρύπες στη θερμοπρόσοψη είναι σφραγισμένα,
• τα παράθυρα ανοίγουν κανονικά και ο χειρισμός δεν τα εμποδίζει,
• ο χώρος είναι καθαρός, χωρίς σκόνη και υπολείμματα υλικών,
• έχετε οδηγίες χρήσης, εγγύηση και, όταν υπάρχει μοτέρ, βεβαίωση του ηλεκτρολόγου για τη σύνδεση.