Ugradnja ETICS sistema do 20 cm

ETICS je provjeren sistem u kome svaki sloj ima tačno određenu ulogu. Zato svi slojevi treba da budu od istog proizvođača. Sastav obično izgleda ovako:

• ljepak koji drži ploče na zidu,
• termoizolacione ploče od stiropora (EPS) ili kamene vune,
• mehanička pričvrsna sredstva, odnosno tiplovi s tanjirićem,
• armirni sloj od ljepka u koji se utiskuje staklena mrežica,
• podloga (prajmer) i završni tankoslojni malter.

Uz sistem idu i sokl profil, ugaoni profili i profili oko prozora. To nisu ukrasi: oni štite ivice i spojeve na kojima bi malter inače pucao. Ako kombinujete ljepak jedne marke s malterom druge, sistem više nije cjelina i proizvođač obično ne daje garanciju.

Za ETICS sisteme postoje evropski standardi, kod nas preuzeti kao MEST EN, a svaki proizvođač ima i svoje tehničko uputstvo za ugradnju. Kod izbora izvođača razumno je tražiti da radi prema tom uputstvu i prema važećim standardima.

Redoslijed koraka se ne mijenja, a pauze za sušenje se ne skraćuju. Na gradilištu postupak obično izgleda ovako:

1. Priprema se podloga. Zid mora biti nosiv, suv, bez prašine, mahovine i otpalog maltera. Majstor stari malter prekucka, šuplja mjesta obije i popravi. Veće neravnine treba izravnati, jer ih ljepak ispravlja samo do određene mjere. Upijajuće podloge se premazuju podlogom.
2. Postavlja se sokl profil. Mora biti potpuno vodoravan, jer određuje položaj svih sljedećih redova ploča.
3. Lijepe se ploče. Ljepak se nanosi po obodu ploče i u nekoliko tačaka u sredini, tako da pokrije otprilike bar 40 % površine ploče. Ploče se slažu na preklop kao cigle, a spojevi treba da budu zbijeni. Fuge šire od oko 2 mm popunjavaju se trakama izolacije ili izolacionom pjenom, a ne ljepkom. Oko prozora se ploče sijeku u obliku slova L, da spoj ne izlazi iz ugla otvora.
4. Ploče se pričvršćuju tiplovima. To se radi kada se ljepak stvrdne, obično nakon jednog do tri dana, zavisno od proizvođača i vremena. Broj i vrstu tiplova određuje proračun prema podlozi, visini zgrade i opterećenju vjetrom. Na uglovima i ivicama fasade tiplova ima više.
5. Stiropor se brusi. Brušenjem se poravnavaju sitne razlike u visini između ploča, da se ne vide ispod maltera.
6. Nanosi se armirni sloj. U svjež ljepak se utiskuje mrežica s preklopima od otprilike bar 10 cm, bez nabora, u sredini sloja. Uglovi prozora se prije toga ojačavaju kosim trakama mrežice.
7. Nanose se podloga i završni malter. Gornji slojevi idu tek kada armirni sloj odstoji, što prema proizvođaču i vremenu obično traje nekoliko dana.

Tokom cijele ugradnje temperatura vazduha i zida treba da bude bar oko +5 °C. Fasada ne treba da bude na jakom direktnom suncu, na jakom vjetru ni na kiši. Na primorju je ljeti problem prije svega sunce, a na sjeveru hladni dani u proljeće i jesen.

Kod debljine do 20 cm koriste se dva glavna materijala. Svaki odgovara drugačijoj situaciji.

Fasadni stiropor EPS

Bijeli EPS je lagan, lako se sječe i s pločama se lako radi. Na porodičnoj kući sa zidom od bloka ili opeke to je uobičajen izbor. Sivi grafitni EPS izoluje nešto bolje, pa isti efekat postižete s manjom debljinom. Tokom ugradnje treba ga štititi od direktnog sunca, inače se ploče mogu pregrijati i iskriviti. Stiropor je zapaljiv. Zato se kod viših zgrada projektom predviđaju nezapaljive protivpožarne trake od kamene vune, na primjer iznad prozora ili po spratovima.

Kamena vuna

Kamena vuna je nezapaljiva, propušta vodenu paru i bolje prigušuje buku. Odgovara stambenim zgradama, objektima sa strožim zahtjevima za zaštitu od požara i starijim zidovima od kamena ili opeke koji moraju da „dišu” i izbacuju vlagu. Teža je, pričvršćuje se temeljnije i rad s njom traje duže. Za fasade se koriste ploče ili lamele namijenjene ETICS-u, a ne obična vuna za potkrovlje.

Sokla i malter

Na soklu tik iznad terena ne stavlja se ni obični EPS ni vuna. Koristi se XPS ili perimetarski stiropor koji podnosi vlagu i udarce. Uz kamenu vunu ide silikatni ili silikonski malter koji propušta paru. Kod stiropora je izbor slobodniji. Silikonski malteri se na izolovanim fasadama često biraju jer se manje prljaju i odbijaju vodu, što je korisno i u vlažnom primorskom vazduhu.

Ista površina fasade može značiti vrlo različitu količinu posla. Posao olakšavaju:

• ravan, čvrst zid bez starih premaza,
• jednostavan oblik kuće s malo uglova i otvora,
• dobar pristup oko kuće i mala visina, gdje je dovoljna jednostavna skela.

Posao produžavaju brojni prozori, erkeri, balkoni i niše. Otežavaju ga i obijanje starog maltera, saniranje vlage ili pukotina, kao i premještanje oluka, gromobrana, svjetiljki i spoljnih jedinica klima uređaja, kojih na fasadama ima mnogo. Kod debljine blizu 20 cm treba misliti i na detalje. Spoljne prozorske klupice moraju biti dovoljno duge, špalete traže tanju izolaciju, a kod nekih kuća treba riješiti i prepust krova, da izolacija ne ostane nezaštićena ispod strehe.

Ugradnja se radi sa skele na visini, zato je to posao za izvođačku firmu s iskusnim radnicima, a ne za samogradnju.

Greške u izolaciji uglavnom se ne vide odmah. Pokažu se poslije prve zime ili nakon dugog kišnog perioda.

• lijepljenje na prašnjavu, vlažnu ili trošnu podlogu, zbog čega se sistem s vremenom odvaja,
• ljepak nanesen samo u tačkama bez oboda, zbog čega se ploče savijaju i na fasadi se ocrtavaju njihove ivice,
• unakrsne ili široke fuge popunjene ljepkom, koje stvaraju toplotne mostove,
• premalo tiplova ili tiplovi neodgovarajući za podlogu, naročito na uglovima zgrade,
• izostavljeni ugaoni profili i kose trake oko prozora, zbog čega iz uglova otvora kreću pukotine,
• malterisanje po hladnoći, na punom suncu ili pred kišu, poslije čega ostaju fleke i sitne pukotine,
• nezaptiven spoj s prozorima i klupicama, kroz koji voda prodire iza izolacije.

Kod preuzimanja pregledajte fasadu po dnevnom svjetlu i pogledajte je i ukoso, duž zida. Provjerite:

• da je fasada ravna, bez ispupčenja i vidljivih ivica ploča,
• da se tanjirići tiplova ne vide kao fleke na malteru,
• uglove i špalete s pravim ivicama, bez pukotina,
• spoj maltera s prozorima, vratima i klupicama, da li je elastično zaptiven,
• soklu od odgovarajućeg materijala i neoštećen sokl profil,
• ujednačenu boju maltera bez mrlja i fleka nakon sušenja,
• dokumentaciju o ugrađenom sistemu, tehničke listove i uslove garancije,
• očišćen teren i vraćene oluke, svjetiljke, klima jedinice i ostale elemente na fasadi.