Montaż okna PCV lub drewnianego

Pod pojęciem montażu rozumie się samo osadzenie okna w otworze. Prace towarzyszące mają w cenniku zwykle osobne pozycje i warto ustalić je z wykonawcą z góry, żeby uniknąć nieporozumień:

• demontaż i wywóz starego okna,
• parapet wewnętrzny i zewnętrzny,
• wyrównanie i otynkowanie ościeży,
• montaż żaluzji, rolet lub moskitier,
• montaż w warstwie ocieplenia na konsolach w domach z dociepleniem.

Przy porównywaniu ofert warto zapytać, czy montaż obejmuje taśmy uszczelniające. Jedne firmy stosują je standardowo, inne tylko na życzenie. W Polsce taki sposób osadzenia z taśmami po obu stronach nazywa się potocznie ciepłym montażem. Okno bez taśm wstawia się szybciej, ale szczelina między ramą a murem zostaje wtedy bez ochrony.

Jeśli wymiana okien jest częścią termomodernizacji domu jednorodzinnego, warto sprawdzić, czy kwalifikuje się do któregoś z programów dofinansowania, na przykład Czyste Powietrze. Warunki programów się zmieniają, dlatego najlepiej sprawdzić je w aktualnych materiałach operatora przed zamówieniem okien.

Doświadczony monter ma swój ustalony sposób pracy, ale każdy otwór jest trochę inny. W starszych budynkach, zwłaszcza w kamienicach, często okazuje się, że otwór nie trzyma kąta prostego albo ma inną szerokość u góry i u dołu.

Kontrola otworu i przygotowanie okna

Monter najpierw mierzy otwór i porównuje go z wymiarami okna. Wokół ramy powinna zostać szczelina, zwykle mniej więcej 10 do 20 mm, żeby dało się ją porządnie wypełnić pianką. Jeśli szczelina jest za wąska, pianka do niej nie wejdzie. Jeśli jest za szeroka, trzeba ją najpierw zmniejszyć, na przykład uzupełniając mur. Przy większych oknach z ramy wyjmuje się skrzydła i szyby, żeby łatwiej było nią manewrować i żeby nic nie uszkodzić przy osadzaniu.

Jeszcze przed wstawieniem na ramę nakleja się taśmy: od wewnątrz paroszczelną, od zewnątrz paroprzepuszczalną. Robi się to wcześniej, bo po osadzeniu dostęp do ramy jest już bardzo utrudniony.

Osadzenie, poziomowanie i kotwienie

Ramę stawia się w otworze na podkładkach, najczęściej z tworzywa albo twardego drewna. Podkładki przenoszą ciężar okna na mur, dlatego zostają na miejscu po montażu. Ramę poziomuje się poziomicą w pionie i w poziomie, a następnie sprawdza przekątne. Jeśli różnią się bardziej, niż dopuszcza producent, skrzydła później nie będą prawidłowo przylegać.

Kotwienie sprawia, że okno trzyma się pewnie w otworze. Stosuje się głównie:

• dyble ramowe albo śruby do betonu wkręcane przez ramę w mur, typowe przy pełnej cegle i betonie, czyli także w blokach z wielkiej płyty,
• kotwy stalowe, czyli blaszane łączniki mocowane do ramy i do muru, dobre przy pustakach, betonie komórkowym i tam, gdzie nie chce się wiercić przez ramę,
• konsole montażowe przy osadzaniu okna w warstwie ocieplenia.

Mocowania umieszcza się zwykle około 15 cm od narożników, a dalej w odstępach mniej więcej 70 cm. Dokładne wartości podaje producent profilu. Przy śrubach przez ramę ważne jest, żeby ich nie dokręcić za mocno, bo rama się wygnie i skrzydło zacznie ocierać.

Wypełnienie szczeliny i uszczelnienie

Szczelinę wypełnia się pianką montażową PUR. Napełnia się ją mniej więcej w dwóch trzecich, bo pianka jeszcze rośnie. Za dużo pianki potrafi wypchnąć ramę do środka i ją odkształcić, co widać szczególnie przy szerokich drzwiach balkonowych. Po utwardzeniu nadmiar się odcina, a taśmy przykleja do ościeży. Taśma wewnętrzna nie pozwala, żeby wilgoć z pomieszczenia wnikała w piankę. Zewnętrzna chroni piankę przed deszczem i słońcem, ale wypuszcza wilgoć na zewnątrz.

Zawieszenie skrzydeł i regulacja

Na koniec zawiesza się skrzydła, osadza szyby i reguluje okucia. Skrzydło ma się zamykać lekko, bez ocierania, a uszczelka po zamknięciu ma przylegać na całym obwodzie. Monter sprawdza też mikrowentylację i blokadę błędnego położenia klamki.

Sposób pracy jest przy obu materiałach podobny. Różnice tkwią w szczegółach, które wpływają na czas i na to, jak ostrożnie trzeba się z oknem obchodzić.

Okno PCV

Rama z tworzywa jest lżejsza i nie boi się wilgoci podczas prac. W środku ma stalowe wzmocnienia, w które się kotwi. Przy ciemnych kolorach i okleinach drewnopodobnych trzeba liczyć się z większą rozszerzalnością cieplną. Dlatego producenci zalecają przy długich ramach trzymać się dokładnych odstępów mocowań i nie dociskać ramy na sztywno. Folię ochronną z profili dobrze jest zdjąć jak najszybciej, zwykle w ciągu kilku tygodni. Na słońcu klej z folii się zapieka i później schodzi bardzo trudno.

Okno drewniane

Drewniany profil jest cięższy, a jego powierzchnia bardziej wrażliwa na zarysowania, wilgoć i kontakt z wapnem czy zaprawą. Monterzy zabezpieczają więc okna drewniane staranniej, okrywając je folią i taśmą, która nie uszkodzi lakieru. Drewno pracuje pod wpływem wilgoci, dlatego nie powinno się go osadzać w mokrym budynku, w którym niedawno kładziono tynki albo wylewkę. Jeśli nie da się tego uniknąć, pomieszczenie trzeba intensywnie wietrzyć. Przy kotwieniu przez ramę otwory zakrywa się zaślepkami w kolorze drewna.

Gdzie w murze osadzić okno

Przy obu materiałach liczy się położenie okna w grubości ściany. Przy murze bez ocieplenia okno montuje się zwykle mniej więcej w środkowej jednej trzeciej grubości. W domu docieplonym korzystniej jest przesunąć okno bliżej zewnętrznej krawędzi muru albo aż w warstwę izolacji, żeby ocieplenie mogło zachodzić na ramę. W przeciwnym razie powstaje mostek termiczny, a ościeże od środka jest zimą zimne.

Dobre przygotowanie skraca montaż i późniejsze sprzątanie. Przed umówionym dniem warto zadbać o:

• wolne miejsce około 1,5 do 2 metrów przed każdym oknem, bez kwiatów, firan, karniszy i mebli,
• zabezpieczoną podłogę i przykryte meble, których nie da się wynieść,
• dostęp do prądu dla elektronarzędzi,
• ustalone miejsce na złożenie nowych okien i na stare okna przed wywozem,
• w bloku lub kamienicy możliwość korzystania z windy i wolną klatkę schodową,
• miejsce do zaparkowania dostawczaka jak najbliżej wejścia.

Dobrze jest też wcześniej odpowiedzieć sobie na kilka pytań: czy stare parapety zostają, czy idą do wymiany, kto robi ościeża i czy w oknach mają być rolety. Takie decyzje podjęte na miejscu, w trakcie montażu, zwykle wydłużają pracę.

Jedna pozycja w sztukach nie oznacza, że każde okno jest równie wymagające. Na zakres pracy wpływa przede wszystkim:

• wymiar i masa okna, duże okno z trzema szybami jest ciężkie i wymaga więcej rąk do pracy,
• piętro i dojazd, okno na parterze osadza się łatwiej niż na czwartym piętrze kamienicy bez windy,
• stan ościeży, sypiący się tynk albo krzywy otwór wymagają wyrównania,
• rodzaj muru, w pustaki i beton komórkowy kotwi się inaczej niż w beton,
• nietypowe kształty, łuki i okna skośne, które trudniej ustawić,
• drzwi balkonowe i tarasowe z niskim progiem, gdzie trzeba rozwiązać połączenie z podłogą i izolacją przeciwwodną,
• konieczność postawienia rusztowania albo użycia podnośnika przy pracach z zewnątrz na wysokości.

W blokach z wielkiej płyty montaż jest zwykle dość przewidywalny: otwory są równe, a wymiary się powtarzają. W kamienicach i starszych domach z cegły po demontażu starych okien często wychodzi na jaw, że ościeże jest uszkodzone bardziej, niż było widać. Zdarza się też, że stare drewniane skrzynkowe okna były osadzone w murze na zaprawę i drewniane klocki, których usunięcie zajmuje więcej czasu.

Okno łączy pracę kilku fachowców. Jeśli kolejność się pomiesza, coś trzeba będzie robić dwa razy.

Kto przed oknem, a kto po nim

• pomiar powinien robić ten, kto okna dostarcza i montuje, żeby to on odpowiadał za wymiary,
• jeśli planujesz docieplenie, zdecyduj o położeniu okna jeszcze przed zamówieniem, bo montażu w warstwie ocieplenia nie da się łatwo zrobić później,
• elektryka z uprawnieniami SEP trzeba zaprosić przed montażem, jeśli będą rolety elektryczne, żaluzje zewnętrzne albo czujniki otwarcia okna,
• parapet zewnętrzny montuje blacharz albo ekipa okienna po oknie, a przed wykończeniem elewacji, wewnętrzny po utwardzeniu pianki,
• tynkarz robi ościeża dopiero po przyklejeniu taśm i utwardzeniu pianki,
• malowanie jest na końcu, gdy ościeża wyschną.

W praktyce często się zdarza, że okna zostają wymienione, a ościeża powstają pół roku później. Przez ten czas pianka jest odsłonięta. Jeśli inaczej się nie da, przynajmniej od zewnątrz powinna być chroniona taśmą albo tymczasowo zakryta.

Ile to trwa i kiedy można działać dalej

Typowe okno w mieszkaniu dwuosobowa ekipa osadza zwykle w czasie od jednej do trzech godzin, razem z demontażem starego. Całe mieszkanie da się najczęściej wymienić w jeden dzień, dom jednorodzinny w jeden do kilku dni, zależnie od liczby okien i dojazdu.

Piankę PUR można zwykle przycinać po kilku godzinach, a całkowicie utwardza się według producenta przeważnie w ciągu doby. W niskich temperaturach trwa to dłużej i trzeba użyć pianki zimowej. Tynk w ościeżu potrzebuje potem czasu na wyschnięcie, zależnie od grubości warstwy i rodzaju materiału, zanim położy się gładź i farbę.

Montaż zimą jest możliwy. Okna wymienia się wtedy po kolei, żeby pomieszczenia nie wychłodziły się, i trzyma się minimalnych temperatur pracy pianki i klejów taśm podanych przez producenta.

Większość kłopotów z oknami nie pojawia się pierwszego dnia, tylko podczas pierwszej albo drugiej zimy.

Brak taśm lub źle przyklejone taśmy

Ciepłe, wilgotne powietrze z pomieszczenia wnika w piankę, skrapla się w chłodniejszej części szczeliny i pianka stopniowo nasiąka. Efektem są ciemne plamy i pleśń w narożnikach ościeży, często tylko z jednej strony okna. Pianka niechroniona od zewnątrz żółknie na słońcu, kruszy się i przestaje uszczelniać.

Okno trzymane tylko na piance

Pianka nie jest elementem nośnym. Okno, które trzyma się wyłącznie na niej, z czasem się przesuwa, skrzydła zaczynają ocierać, a okucia szybciej się zużywają. Mocowania muszą być zawsze, nawet jeśli okno na pierwszy rzut oka siedzi pewnie.

Za dużo pianki i przeciągnięta rama

Wygiętej ramy nie widać gołym okiem. Objawia się tym, że skrzydło nie przylega na środku, ciągnie zimnem albo okno ciężko się zamyka. Przy drzwiach balkonowych często odkształca się próg.

Złe położenie okna w murze

Jeśli okno jest za bardzo na zewnątrz w murze bez ocieplenia albo za głęboko w murze docieplonym, ościeże zimą jest zimne i się roszy. Dlaczego roszą się akurat okolice okna, a nie cała ściana? Bo w tym miejscu ściana jest najcieńsza i ciepło ucieka najszybciej.

Zatkane odwodnienie

W dolnej części ramy są otwory odwadniające. Jeśli zatka je pianka albo tynk, lub przykryje parapet zewnętrzny, woda zostaje w profilu, a przy mrozie może sprawiać kłopoty.

Sam montaż okna warto zostawić fachowcom, zwłaszcza przy dużych oknach, pracy na wysokości i w budynkach wielorodzinnych. To ciężkie i kruche elementy, a przy samodzielnym montażu zwykle traci się gwarancję. Sam możesz jednak przygotować pomieszczenie, a po montażu sprawdzić okno i delikatnie je doregulować.

1. Odsunąć meble i przedmioty na odległość około dwóch metrów od okna.
2. Zdjąć firany, karnisze, rolety i kwiaty z parapetu.
3. Przykryć podłogę mocną folią albo kartonem i przykleić je taśmą, żeby się nie przesuwały.
4. Zakryć meble i elektronikę, które zostają w pokoju, przed pyłem.
5. Po montażu zdjąć folię ochronną z ram, zanim przyklei się na słońcu.
6. Sprawdzić wszystkie położenia klamki: zamknięte, otwarte, uchylone i mikrowentylacja.
7. Przy zamkniętym oknie włożyć między skrzydło a ramę pasek papieru i spróbować go wyciągnąć w kilku miejscach na obwodzie.
8. Jeśli w którymś miejscu papier wychodzi lekko, zgłosić to firmie albo zgodnie z instrukcją producenta obrócić kluczem imbusowym grzybki dociskowe okuć.
9. Raz w roku oczyścić uszczelki i otwory odwadniające i nasmarować okucia olejem przeznaczonym do okuć okiennych.

Jeśli skrzydło ociera o ramę, nie reguluj go na siłę. Przyczyną często jest wygięta rama albo źle podłożone okno, a to należy załatwić w ramach reklamacji.

Okno najlepiej sprawdzić od razu przy odbiorze, póki monterzy są na miejscu. Przejdź przez następujące punkty:

• rama stoi w poziomie i w pionie, sprawdzone poziomicą,
• skrzydła otwierają się i zamykają lekko we wszystkich położeniach,
• uszczelka przylega na całym obwodzie, papieru nie da się łatwo wyciągnąć,
• szyby i ramy nie są porysowane ani pęknięte,
• kotwy lub dyble są osadzone i widać je przed zakryciem ościeży,
• taśma wewnętrzna i zewnętrzna są przyklejone w sposób ciągły, bez fałd i dziur,
• pianka jest przycięta i nie wychodzi na ramę,
• otwory odwadniające są drożne,
• mikrowentylacja i blokada błędnego położenia klamki działają,
• otrzymałeś kartę gwarancyjną, instrukcję konserwacji i regulacji okuć,
• miejsce pracy jest posprzątane, a stare okna wywiezione zgodnie z ustaleniami.