Stalen deurkader uitzagen in gewapend beton tot 10 cm

In veel appartementsgebouwen werden stalen deurkaders mee in de bekisting geplaatst of in een voorziene opening gezet en daarna volgestort. Het kader is dus niet gewoon vastgeschroefd, het zit echt vergroeid met de wand. Het holle profiel is vaak opgevuld met beton of mortel en de ankers steken diep in de wand. Wie zo'n kader met brute kracht losslaat, ziet de dagkanten scheuren, hoeken afbrokkelen en soms ook pleisterwerk of tegels naast de deur loskomen.

Uitzagen lost dat op. De zaagsnede loopt langs het kader, meestal vlak tegen de buitenrand of door het stalen profiel zelf, zodat de verbinding met het beton verbroken wordt. Daarna wordt het kader in een paar stukken verdeeld en uitgenomen. Het resultaat is een opening met rechte randen die alleen nog wat bijgewerkt en uitgevlakt moet worden.

Wanneer heb je dit nodig?

• Bij het vervangen van binnendeuren door een deurgeheel met houten omlijsting
• Bij de renovatie van een badkamer of toilet, wanneer de wand rond die ruimte aangepast wordt
• Als het oude kader krom, verroest of te klein is voor de nieuwe deur
• Als eerste stap vóór het verbreden of verhogen van een opening, wat wel een apart werk is en een beoordeling door een stabiliteitsingenieur vraagt

De eenheid in de prijslijst is per stuk, dus per kader. Daarmee wordt een gewoon enkel deurkader bedoeld. Dubbele deuren, schuifdeuren of afwijkende kaders worden meestal apart bekeken.

In de prijslijst staan twee posten: een stalen kader uitzagen in gewapend beton tot 10 cm en tot 15 cm. Wat telt, is de dikte van de betonwand waarin het kader zit, en dus hoe diep er gezaagd moet worden. Dat lijkt een detail, maar in de praktijk verandert het gereedschap, de werkwijze en de tijd.

• Typische wand: tot 10 cm gaat het vooral om niet-dragende betonnen scheidingswanden binnen een appartement, bijvoorbeeld tussen slaapkamers, langs de gang of rond badkamer en toilet. Wanden tot 15 cm zijn meestal dragende binnenmuren.
• Gereedschap: bij een wand tot 10 cm kan vaak gewerkt worden met een grote haakse slijper met een diamantschijf van ongeveer 230 mm, die zo'n 6 à 7 cm diep zaagt. Er wordt dus langs beide kanten gezaagd en de zaagsneden komen in het midden van de wand samen. Bij 15 cm volstaat dat niet meer en komt er een betonzaag met grotere schijf of andere techniek aan te pas.
• Risico voor de constructie: een wand tot 10 cm is vaak niet-dragend, dus het uitzagen zelf is een kleinere ingreep. Ga er toch nooit zomaar van uit dat een dunne wand niet dragend is zolang niemand dat nagekeken heeft.
• Trillingen en stabiliteit: een dunne wand gaat bij ruw werk sneller trillen en kan ook verder van de opening scheuren. Hier loont het nog meer om rustig te zagen en het kader nooit los te wrikken.
• Tijd en inspanning: minder diepte betekent korter zagen, minder slib of stof en minder slijtage van de schijf. Per kader gaat het werk in een dunne wand meestal vlotter.

Twijfel je welke variant op jou van toepassing is? Meet de wand rechtstreeks in de opening, dus de dikte van het beton zonder pleisterwerk en tegels. Kom je rond 10 cm uit en past de diepte van het kader bij die wand, dan zit je hier goed. Bij een dikte tussen 10 en 15 cm, of als het om een dragende muur gaat, kies je de andere variant.

Ook al blijft de vorm van de opening dezelfde, je werkt in de betonstructuur van een gebouw waar ook anderen wonen. Een goede voorbereiding voorkomt schade en discussies.

Syndicus, VME en buren

Woon je in een appartement, laat de syndicus dan vooraf weten wat er gebeurt. Veel gebouwen hebben in het reglement van inwendige orde regels over lawaaierig werk, het gebruik van de lift en de gemeenschappelijke delen, en het afvoeren van puin. Verwittig ook je buren, liefst met de dag en het uur. Betonzagen is luid en het geluid draagt ver door een betonnen gebouw.

Wil je de opening later vergroten of verschuiven, of weet je niet zeker of de wand dragend is, laat de wand dan eerst beoordelen door een stabiliteitsingenieur. Wapening rond een opening doorzagen is een kwestie van stabiliteit, geen beslissing die de zager ter plaatse hoort te nemen.

Wat klaar moet zijn in de woning

• Deur uitgehangen, klink, slot en dorpel verwijderd, tenzij anders afgesproken
• Ruimtes aan beide kanten van de opening leeggemaakt, minstens enkele meters rondom
• Vloer stevig afgedekt, bij nat zagen met waterdichte folie en platen erop
• Stroom op de kring van de schakelaar en stopcontacten bij de deur uitgeschakeld in de zekeringkast en beveiligd tegen herinschakelen
• Nagegaan waar kabels lopen, en eventuele water- of verwarmingsleidingen in de buurt van het kader
• Een bereikbaar stopcontact voor het gereedschap en een plek om afval tijdelijk te zetten

Naast een binnendeur loopt bijna altijd een kabel naar de lichtschakelaar, vaak in een sleuf of buis vlak naast het kader. Moet die kabel verplaatst of losgekoppeld worden, dan is dat werk voor een erkend elektricien volgens het AREI, niet voor de ploeg die het beton zaagt. Bij grotere aanpassingen aan de installatie hoort ook een keuring door een erkend keuringsorganisme.

Opmeten en zaaglijnen aftekenen

Eerst meet de vakman de wanddikte, kijkt hij of het kader niet bekleed is met tegels of een andere laag en zoekt hij leidingen op met een detector. Aan beide kanten tekent hij de zaaglijnen af. De snede wordt zo gelegd dat er niet meer beton weg gaat dan nodig. Moet er een nieuw deurgeheel met een vaste maat in komen, dan houdt hij ook rekening met de toekomstige vrije breedte en hoogte.

Nat of droog zagen

Bij het zagen van beton komt fijn kwartsstof vrij, en dat is schadelijk voor je longen. Bij nat zagen wordt de schijf met water gekoeld, het stof bindt zich in slib en de schijf slijt minder. Het nadeel: water en slib moeten voortdurend opgevangen en opgezogen worden. In een bewoond appartement met parket wordt daarom vaak droog gezaagd, met een industriële stofzuiger van een geschikte stofklasse rechtstreeks aan het gereedschap, en de werklui dragen minstens een FFP3-masker. Spreek vooraf af welke methode gebruikt wordt, want daar hangt de bescherming van je vloer van af.

Langs beide kanten zagen

Bij een wand tot 10 cm wordt meestal eerst langs één kant gezaagd tot de diepte die de schijf toelaat, daarna langs de andere kant op exact dezelfde lijn. De twee sneden moeten in het midden samenkomen. De vakman zaagt rustig, in meerdere doorgangen, zodat de schijf niet oververhit raakt en de wand niet onnodig gaat trillen. In de hoeken stopt de snede waar het kader stopt, zodat het beton boven de bovendorpel niet verzwakt.

Profiel doorzagen en kader uitnemen

Het stalen profiel wordt meestal op een paar plaatsen doorgezaagd, typisch bovenaan de stijlen en in de bovendorpel. Zo valt het kader uiteen in kleinere stukken die één voor één en gecontroleerd uitgenomen kunnen worden. Ankers die nog uit het beton steken, worden vlak afgeslepen. Was het profiel opgevuld met beton, dan komt een deel van die vulling mee, de rest wordt voorzichtig weggekapt.

Bijwerken en opruimen

Tot slot worden de dagkanten ontdaan van mortelresten, scherpe randen afgeslepen en het afval gesorteerd. Metaal gaat apart van het betonpuin, want het wordt anders verwerkt, bijvoorbeeld via het containerpark. Slib of stof wordt opgezogen en de ruimte wordt achtergelaten zodat de volgende vakman kan beginnen.

Hoe lang het duurt

Voor een gewoon enkel deurkader in een wand tot 10 cm en een goed voorbereide ruimte duurt het uitzagen en uitnemen meestal enkele uren. Tegels, leidingen die omzeild moeten worden, nat zagen met meer opruimwerk of een slechte bereikbaarheid maken het langer. Er moet niets uitharden, maar na nat zagen laat je de dagkanten best drogen vóór de plafonneerder begint of het nieuwe deurgeheel geplaatst wordt, meestal een dag tot twee, afhankelijk van de verluchting.

De prijs per stuk gaat uit van een gewone situatie. In de praktijk wijkt het werk daar in beide richtingen van af, en het helpt om te weten waarom.

Makkelijker wordt het bij:

• Vrije ruimte aan beide kanten van de wand, zodat langs twee kanten gezaagd kan worden
• Een kale betonwand zonder tegels of dikke lagen pleisterwerk
• Gekende ligging van leidingen en uitgeschakelde stroom
• Meerdere kaders in hetzelfde appartement die na elkaar gebeuren zonder gereedschap te verhuizen
• De mogelijkheid om nat te zagen zonder zorgen over de vloer, bijvoorbeeld op een kale chape

Moeilijker wordt het bij:

• Tegels in badkamer of gang die eerst voorzichtig ingezaagd moeten worden, zodat ze niet verder barsten
• Een kader vlak tegen een hoek van de kamer of naast een ingebouwde kast, waar het gereedschap moeilijk past
• Een dikkere wand dan verwacht, of beton met een extra gemetselde laag ertegen
• Dichte wapening vlak naast het kader, die het zagen vertraagt en de schijf sneller doet slijten
• Onbekende of slecht gedocumenteerde leidingen, vooral elektriciteit vlak tegen het profiel
• Een bewoonde woning waar meubels en vloeren beschermd moeten worden en stof tot het minimum beperkt moet blijven

Het uitzagen van een deurkader is meestal een van de eerste afbraakwerken. Wat erna komt, bepaalt hoe nauwkeurig er gezaagd moet worden. Een plan vooraf maakt alles vlotter.

• Elektricien: markeert of verplaatst liefst vóór het zagen de kabel naar de schakelaar en legt na het uitnemen van het kader de nieuwe leiding in een voorziene sleuf
• Plafonneerder: vlakt de dagkanten uit, vult uitgebroken plekken op en brengt de opening op de juiste maat voor het nieuwe deurgeheel
• Vloerder: bij een nieuwe deur komt vaak ook de dorpel en de overgang tussen vloeren ter sprake, dus laat hem weten waar de opening eindigt en hoe hoog de afgewerkte vloer komt
• Schrijnwerker of deurleverancier: een deurgeheel met houten omlijsting heeft rechte, haakse dagkanten en een correcte wanddikte inclusief pleisterwerk nodig, en meet dus pas op na het uitnemen en uitvlakken
• Tegelzetter en schilder: komen als laatste, wanneer de dagkanten droog zijn en het nieuwe deurgeheel geplaatst is

In de praktijk gebeurt het vaak dat de deur besteld wordt op basis van het oude kader, en dat na het uitnemen blijkt dat de opening een andere maat heeft dan verwacht. Meet daarom pas de kale opening op, ook al schuift je bestelling dan een paar dagen op.

De meeste problemen zie je niet meteen. Ze duiken op bij het plaatsen van de nieuwe deur of enkele maanden later.

De zaagsneden komen niet samen

Bij zagen langs twee kanten kunnen de lijnen ten opzichte van elkaar verschoven zijn. In het midden van de wand blijft dan een ongelijke trede over die afbreekt. De dagkant wordt gekarteld en de plafonneerder moet veel materiaal aanvullen. Je merkt het doordat de nieuwe omlijsting niet recht aansluit of er holtes achter zitten.

Het kader met geweld losgetrokken

Wie ongeduldig begint te wrikken voor de verbinding helemaal doorgezaagd is, riskeert een scheur in de dunne wand. Die scheur verschijnt soms pas na het schilderen, schuin vanuit de hoek van de opening. Bij een wand tot 10 cm is dat risico groter dan bij een dikke muur.

Doorgezaagde kabel of leiding

Een doorgezaagde kabel betekent een uitgevallen kring en in het slechtste geval een ongeval. Daarom wordt nooit gezaagd zonder uitgeschakelde stroom en zonder leidingen te zoeken. Een beschadigde water- of verwarmingsleiding geeft lekken en vochtplekken, soms pas zichtbaar bij de onderburen.

Wapening boven de opening doorgezaagd

Loopt de snede in de hoeken door boven de bovendorpel of opzij, dan verzwakt het beton en de wapening rond de opening. Bij een niet-dragende wand kan dat tot scheuren leiden, bij een dragende muur is het een ernstig probleem. De snede eindigt precies waar het kader eindigde, tenzij een stabiliteitsingenieur iets anders voorschrijft.

Waterschade en stof in de woning

Bij nat zagen zonder goede opvang zuigt parket of laminaat water op en zwelt het. Bij droog zagen zonder afzuiging verspreidt fijn stof zich door de hele woning en blijft het nog weken neerdalen op de meubels. Allebei is een kwestie van voorbereiding, niet van pech.

Het zagen van gewapend beton zelf is geen werk voor een doe-het-zelver. Het is een ingreep in de structuur, je werkt met krachtig gereedschap waarbij de schijf kan terugslaan, en er komt schadelijk stof vrij. Wat je wel zelf kunt doen, is de ruimte voorbereiden. Zo bespaar je de ploeg tijd en verklein je de kans op schade.

1. De deur uithangen en klink, slot en plinten demonteren.
2. De ruimtes aan beide kanten van de opening leegmaken.
3. Meubels die blijven staan afdekken met folie en de randen afplakken.
4. De vloer bedekken met folie en daarop stevige platen leggen, naden afplakken.
5. Deuren naar de andere kamers sluiten en de kieren afplakken tegen stof.
6. Bij de syndicus navragen op welke uren lawaaierig werk mag en waar het puin tijdelijk mag staan.
7. Plannen, foto's of notities van leidingen klaarleggen als je die nog hebt van eerdere werken.

Laat het loskoppelen of verplaatsen van elektrische leidingen over aan een erkend elektricien. Twijfel je of de wand dragend is, laat hem dan eerst nakijken door een stabiliteitsingenieur.

Bekijk het werk meteen, zolang de ploeg nog ter plaatse is. Een waterpas, een meter en een zaklamp die je schuin langs de dagkant houdt, zijn genoeg. Let vooral op deze punten:

• Het kader is volledig verwijderd, inclusief ankers, en er steekt geen metaal meer uit het beton
• De dagkanten zijn recht, zonder diepe uitbraken en zonder trede in het midden van de wand
• De hoeken van de opening zijn niet verder ingezaagd dan het oude kader reikte
• Er zijn geen nieuwe scheuren rond de opening, in het plafond of in het pleisterwerk ernaast
• Elektriciteit, water en verwarming zijn niet beschadigd en alle kringen werken
• De vrije maten van de opening passen bij wat het nieuwe deurgeheel nodig heeft
• Vloer en meubels hebben geen schade van water, slib of brokstukken
• Metaalafval en puin zijn afgevoerd of weggezet zoals afgesproken
• De ruimte is opgezogen en klaar voor de volgende vakman