Vloer primen en hoeken afkitten met acryl

Een primer verstevigt het oppervlak van de ondergrond, bindt het resterende stof en maakt de zuigkracht overal gelijk. Zonder primer trekt een droge chape of betonvloer het water uit de egalisatie of de lijm. Het materiaal hardt dan slecht uit, scheurt of laat los. Het afkitten van de hoeken lost een ander probleem op: de openingen aan de randen van de vloer.

Waarom zitten daar openingen? In oudere rijwoningen en appartementen loopt het pleisterwerk vaak niet tot op de vloer. Bij het uitbreken van de oude vloer en de plinten komt er een stuk muur of chape mee en blijft er onder de muur een spleet over. Rond de buizen van de centrale verwarming zit dikwijls een gat in de vloer dat nooit is dichtgemaakt. Door zulke plekken komt stof naar boven en vooral: daar loopt zelfnivellerende egalisatie weg. Die is zo vloeibaar als dikke room en vindt elk gaatje.

Je hebt deze gecombineerde post vooral nodig als:

• er een zelfnivellerende egalisatie gegoten wordt en de randen of buisdoorvoeren niet dicht zijn
• de vloer geverfd of gecoat wordt, bijvoorbeeld een betonvloer in een garage, kelder of atelier, en je aan de muur een nette, gesloten aansluiting wilt
• er in de hoeken haarscheurtjes of naden zitten waar stof uit komt en die later door een dunne bekleding zouden tekenen
• het om een renovatie gaat waarbij na het uitbreken van de oude vloer de hoeken en de voet van de muren beschadigd zijn
• er onder jou een ander appartement of een andere ruimte ligt en je niet wilt dat de egalisatie door gaten in het plafond van de buren loopt

In de prijslijst vind je ook een aparte post Primen van de ondergrond, zonder het afkitten van de hoeken. Beide worden per m² gerekend, maar de hoeveelheid werk verschilt. Bij deze variant loopt de vakman na het primen nog de volledige omtrek van de ruimte en alle doorvoeren af. Hij maakt de naden schoon, vult ze waar nodig op en kit ze af. In een gewone slaapkamer zijn dat al enkele meters extra voeg, in een appartement met veel hoekjes, nissen en leidingen nog veel meer.

• Enkel primen volstaat bij nieuwbouw met een nieuwe chape, waar langs de omtrek een randisolatiestrook zit en de hoeken intact zijn. Het volstaat ook als er een zwevende vloer komt en de plint de spleet aan de muur toch afdekt.
• Primen met afkitten van de hoeken past bij renovaties, bij het gieten van egalisatie op oneffen en beschadigde randen, bij het verven of coaten van vloeren en overal waar de aansluiting tussen vloer en muur zichtbaar of niet dicht is.
• Tijd: bij enkel primen telt vooral de oppervlakte. Bij deze variant tellen ook de lengte van de omtrek en het aantal doorvoeren. Een kleine, versneden badkamer kan dus meer tijd vragen dan een grote, lege woonkamer.
• Materiaal: naast de primer komt er acrylkit bij, bij diepe naden ook een rugvulling (een schuimkoord) en voor grotere gaten eventueel een snelhardende mortel.
• Risico: bij enkel primen is een verkeerd gekozen primer het grootste risico. Hier komt er een risico bij: dat er iets dichtgekit wordt dat soepel of vrij moet blijven, zoals de randvoeg van een zwevende chape.

Twijfel je welke variant je nodig hebt? Bekijk de hoeken nadat de plinten eraf zijn. Zie je een doorlopende spleet, losgekomen pleisterwerk of gaten rond de buizen, dan zit je eerder bij deze post.

Een primer werkt niet op stof, vet of resten van oude lijm. De meeste problemen met egalisaties ontstaan juist doordat er geprimed werd op een ondergrond die niet voorbereid was. Voor de vakman komt, zou het volgende in orde moeten zijn:

• de oude vloerbekleding, plinten, lijmresten en losse stukjes chape zijn verwijderd
• het pleisterwerk is klaar en droog, minstens onderaan de muren
• leidingen in de vloer liggen er en de verwarmingsbuizen zijn afgewerkt, zodat er na het afkitten niet meer geboord of gekapt wordt
• de ondergrond is droog; bij een nieuwe chape wordt voor de egalisatie meestal het vochtgehalte gemeten en de droogtijd hangt af van de fabrikant van de chape
• de ruimte is meestal warmer dan ongeveer 5 °C, zonder rechtstreekse zon en zonder tocht, want die laten de primer te snel drogen
• de ruimte is leeg en er is vlot toegang tot stroom en water

Belangrijk is ook dat de vakman weet wat er daarna op de vloer komt. Onder een zelfnivellerende egalisatie hoort een andere primer dan onder tegellijm of onder een epoxycoating. Zeg dat op voorhand, liefst met de naam van het systeem dat gebruikt wordt.

De ondergrond beoordelen

Een ervaren vloerder krast eerst met een nagel of een scherp voorwerp over de ondergrond en kijkt of het oppervlak verkruimelt. Hij gaat na of het om een cementchape, een anhydrietchape of oude beton gaat, of om een niet-zuigende ondergrond zoals oude tegels of granito, dat in veel Belgische woningen nog ligt. Een eenvoudige zuigproef: laat een druppel water op de vloer vallen. Trekt die meteen in, dan is de ondergrond sterk zuigend. Blijft hij als druppel liggen, dan is hij weinig of niet zuigend. Daarop kiest hij het type primer en de verdunning.

Schoonmaken en stofzuigen

De vloer wordt geveegd en daarna grondig gestofzuigd met een bouwstofzuiger, ook in de hoeken en de naden. Stof in een naad is de meest voorkomende reden waarom kit later loskomt. Vettige plekken worden ontvet, losse stukjes in de hoeken worden uitgekrabd.

De eerste laag primer

De primer gaat erop met een roller, een brede borstel of bij grote oppervlakken met een sproeier. Hij wordt gelijkmatig verdeeld, zonder plassen, tot tegen de muren en in de hoeken. Bij sterk zuigende ondergronden raden fabrikanten vaak een eerste laag verdund aan en een tweede laag minder verdund of onverdund. Plassen moeten uitgerold worden, anders ontstaat er een glanzende film waarop egalisatie slechter hecht.

Naden voorbereiden en opvullen

Als de primer droog is, worden de naden aan de muren en rond de doorvoeren opnieuw nagelopen. Grotere gaten, waar kit gewoon in zou wegzakken, worden eerst opgevuld met mortel of een snelhardende vulmassa. Diepe naden krijgen een schuimkoord als rugvulling, zodat de kit niet de volle diepte moet opvullen. De kit hoort een redelijke dikte te hebben, niet een volle centimeter diep.

De hoeken afkitten

De acrylkit wordt met een kitpistool in de aansluiting tussen vloer en muur en rond de buizen gespoten. Daarna wordt hij met een natte spatel of een natte vinger gladgestreken, zodat hij goed tegen beide kanten aandrukt. Overtollige kit wordt meteen weggeveegd met een vochtige doek, voor er een vel op komt. Als er egalisatie gegoten wordt, worden zo vooral de plekken dichtgemaakt waar de massa zou kunnen weglopen. De randisolatiestrook langs de omtrek wordt hiermee niet vervangen, die wordt apart geplaatst.

Tweede laag primer en droogtijden

Als het systeem dat vraagt, komt er na het drogen van de kit een tweede laag primer. Een primer voor zuigende ondergronden is volgens de fabrikant meestal na enkele uren droog, maar sommige systemen vragen een langere wachttijd, bijvoorbeeld tot de volgende dag. Acrylkit vormt na ongeveer enkele tientallen minuten een vel, maar hardt geleidelijk uit en een dikkere laag heeft meer tijd nodig. Een gewone kamer is doorgaans op één dag klaar. Wanneer de volgende vakman kan beginnen, hangt af van de gegevens van de fabrikant van primer en kit.

Primers

• Dieptewerkende primer voor zuigende ondergronden is de gewone keuze onder egalisaties en lijmen op cementchape en beton. Hij trekt in het oppervlak en verstevigt het.
• Primer voor anhydrietchape is bedoeld voor ondergronden op basis van gips, die gevoelig zijn voor vocht. Onder cementgebonden egalisaties en lijmen op anhydriet is de juiste primer extra belangrijk, anders kunnen er hechtingsproblemen ontstaan.
• Hechtbrug voor niet-zuigende ondergronden wordt gebruikt op oude tegels, granito of gladde beton. Die is meestal dikker, vaak met een zandvulling, en geeft een ruw oppervlak waar de egalisatie zich aan vastgrijpt.
• Epoxyprimer wordt gebruikt onder epoxy- en polyurethaancoatings of op vochtigere ondergronden, als het systeem van de fabrikant dat toelaat. In de verse laag wordt vaak kwartszand ingestrooid.

De gouden regel: de primer komt uit hetzelfde systeem als de egalisatie of lijm die erop volgt. Combinaties van verschillende fabrikanten werken vaak wel, maar bij een klacht kijkt de fabrikant daar niet altijd mild naar.

Kitten voor de hoeken

• Acrylkit is overschilderbaar, laat zich goed gladstrijken, is maar beperkt elastisch en past in droge binnenruimtes. Hij is geschikt waar de voeg later overschilderd, onder egalisatie verdwijnt of door een plint wordt afgedekt.
• Siliconenkit hoort in natte ruimtes en op voegen die meer bewegen. Hij is niet overschilderbaar en egalisatie of lijm hecht er niet op, dus onder volgende lagen gebruik je hem niet.
• Polyurethaankit is elastischer en sterker en wordt gebruikt bij coatings in garages en bij voegen met meer beweging.
• Randisolatiestrook is geen kit, maar een schuimstrook langs de omtrek. Bij zwevende chapes en egalisaties scheidt hij de vloer van de muur en mag hij niet door kit vervangen worden.

In badkamers en douches worden de hoeken onder de waterdichting afgewerkt met een afdichtingsband, niet met acryl. Acryl is niet geschikt voor plekken die blijvend nat worden.

Het werk gaat eenvoudig en snel in een lege, rechthoekige ruimte met een stevige chape en rechte muren. De kit kan dan in één vloeiende beweging in de hoeken getrokken worden en de primer gaat er met de roller over een groot oppervlak op.

Meer tijd en materiaal vragen:

• een versneden grondplan met nissen, pilaren, trappen en deuromlijstingen
• veel buisdoorvoeren, zeker bij oudere verwarmingsinstallaties met veel losse leidingen naar de radiatoren
• brede en diepe naden aan de muren die eerst opgevuld moeten worden
• een verkruimelende of stoffige ondergrond die meer lagen primer nodig heeft
• resten van oude lijm die geschuurd of verwijderd moeten worden
• een koude en vochtige ruimte waar alles trager droogt
• werken in een bewoonde woning, waar spullen afgedekt en verplaatst moeten worden

Afstemming met de andere vakmensen

Voor dit werk moeten de metser, de plafonneerder en de installateur in de vloer klaar zijn. Daarna komt meestal de vloerder met de egalisatie, de tegelzetter of de schilder voor de vloercoating. In de praktijk gebeurt het vaak dat de elektricien na het primen nog een sleuf kapt vlak boven de vloer en de hoeken opnieuw onder het stof zet. Spreek de volgorde zo af dat er na het primen niemand meer stof maakt in de ruimte. Op geprimede vloeren loop je niet met vuile schoenen en je zet er geen zakken materiaal op.

Woon je in een appartement en gaan er buizen door de vloer naar beneden, dan loont het om vooraf na te gaan waar die leidingen naartoe lopen. Een gat dat bij jou klein lijkt, kan bij de onderburen in een vals plafond uitkomen.

• Primen op stof. De primer bindt het stof alleen aan de oppervlakte, eronder blijft een zwakke laag. De egalisatie komt later samen met de primer los of klinkt hol bij het afkloppen.
• Plassen primer. Er ontstaat een glanzende film waarop de egalisatie zwak hecht. Dat zie je later als loskomen op de plekken waar de primer bleef staan.
• Het verkeerde type primer. Bijvoorbeeld een gewone primer op oude tegels of granito. De egalisatie komt los van het gladde oppervlak, vaak pas als de vloer belast wordt.
• Silicone in plaats van acryl. Egalisatie of verf hecht er niet op, in de hoek ontstaat een open naad en de coating trekt daar weg.
• Een dichtgekitte uitzettingsvoeg. Wordt een plek waar de vloer moet kunnen bewegen opgevuld met hard materiaal, dan scheuren chape of egalisatie langs de muren.
• Kit in een te diepe naad zonder rugvulling. De acryl droogt traag, krimpt en in de hoek ontstaat een kuil of een scheur.
• Doorvoeren die niet dicht zijn. De egalisatie loopt in het plafond of naar de buren en rond de buis blijft een ingezakte plek over.
• Droogtijd niet gerespecteerd. Op natte primer gegoten egalisatie vormt belletjes en kleine putjes, de zogenaamde pinholes.

Dit werk kan een handige leek zelf doen, als je geduld hebt en de technische fiches van de materialen volgt. De sleutel is netheid en de juiste primer kiezen voor wat er op de vloer komt. Werk je met primers op basis van oplosmiddelen of met epoxy, verlucht dan goed en draag handschoenen en een veiligheidsbril.

1. Nagaan wat er op de vloer komt en een primer uit hetzelfde systeem kopen.
2. Plinten, lijmresten en losse stukjes chape verwijderen.
3. De ondergrond afkloppen en bekrassen, zwakke plekken uitkrabben.
4. De zuigkracht testen met een druppel water en daarop de verdunning van de primer bepalen.
5. De vloer vegen en grondig stofzuigen, ook in de hoeken en de naden.
6. De primer goed omroeren en met de roller gelijkmatig over de hele vloer aanbrengen, zonder plassen.
7. Laten drogen volgens de fabrikant en ondertussen de ruimte niet betreden.
8. Grotere gaten aan muren en buizen opvullen met mortel, diepe naden met een schuimkoord.
9. De acrylkit met het pistool in de hoeken en rond de doorvoeren spuiten en gladstrijken met een natte spatel.
10. Overtollige kit meteen wegvegen met een vochtige doek.
11. Na het uitharden van de kit een tweede laag primer aanbrengen, als het systeem dat vraagt.
12. Voor de volgende laag controleren of het oppervlak droog en schoon is en geen glanzende plekken heeft.

Twijfel je over het type ondergrond, zeker bij anhydriet, oude tegels of granito, laat hem dan beoordelen door een vloerder. Een fout in de primer krijg je later niet meer hersteld zonder de egalisatie weer weg te halen.

Controleer het werk voor de volgende vakman begint. Daarna zie je er niets meer van. Loop de ruimte af bij goed licht en let op deze punten:

• Het oppervlak is gelijkmatig behandeld, zonder vergeten eilandjes en zonder glanzende plassen
• Als je er met je handpalm over strijkt, blijft er geen stof aan je hand en verkruimelt het oppervlak niet
• De hoeken zijn over de hele omtrek doorlopend afgekit, zonder onderbrekingen en gaten
• De kit is gladgestreken, hecht op vloer en muur en laat zich niet makkelijk lostrekken
• De buisdoorvoeren zijn dicht en er zijn rond de buizen geen openingen naar het plafond eronder
• Uitzettingsvoegen en de plaats voor de randisolatiestrook zijn vrij gebleven
• Op muren, deuromlijstingen en buizen zitten geen resten kit of primer
• De vakman heeft je gezegd welk materiaal hij gebruikt heeft en wanneer de volgende vakman kan beginnen