Vloer leggen

Je kiest een vloer niet alleen op uiterlijk. Belangrijker is wat er in de ruimte gebeurt. Loop je er met schoenen? Kan er water op komen? Rennen er kinderen of een hond door het huis? Ligt er vloerverwarming onder? Een materiaal dat in de slaapkamer jaren meegaat, kan in de inkomhal of keuken binnen een paar seizoenen versleten zijn.

• Laminaat: kan goed tegen krassen en hoort bij de betaalbaardere opties. De slijtvastheid zie je aan de AC-klasse. In een woning kiezen mensen meestal AC4, voor plekken waar veel gelopen wordt een hogere klasse. De kern bestaat wel uit houtvezelplaat. Komt er water in de naden, dan zwelt die op. Daarom hoort laminaat niet in de badkamer.
• Pvc-vloer (vinyl): kan tegen water, klinkt stiller en voelt warmer aan. Hoe lang hij meegaat, hangt af van de dikte van de toplaag. Pvc met een stijve minerale kern (vaak SPC genoemd) blijft beter op maat. Zachte pvc volgt de ondergrond juist beter, maar laat daardoor ook elke oneffenheid zien.
• Houten vloer: een natuurlijk materiaal dat je meerdere keren kunt opknappen. Hout reageert wel op de luchtvochtigheid, en scherpe voorwerpen laten sporen achter.
• Tegels: in keuken, inkomhal en badkamer zeer slijtvast en een goede combinatie met vloerverwarming. Ze voelen wel koud en hard aan.

Heb je grote ramen op het zuiden, zoals in veel nieuwbouwwoningen met een glazen achtergevel? Zwevend gelegde pvc warmt in de volle zon op en zet uit. In zulke ruimtes kiezen mensen daarom vaak voor pvc die over het hele oppervlak wordt verlijmd, zodat hij niet kan schuiven.

Ook een goede vloer is maar zo goed als wat eronder ligt. Leg je een zwevende vloer op een ongelijke ondergrond, dan veert en kraakt hij onder je voeten en raken de kliksystemen van de planken na verloop van tijd beschadigd. Dunne lijm-pvc laat elke golf en elk zandkorreltje zien. De vlakheid controleer je daarom met een lange rei. Hoge plekken worden weggeschuurd, kuilen worden opgevuld met een zelfnivellerende egalisatie.

Een nieuwe chape zit vol water, en dat verdampt in weken, soms in maanden. Leg je er te vroeg hout of een verlijmde vloer op, dan trekt dat vocht in de vloer. Hout zwelt op, pvc laat los en onder een zwevende vloer kan schimmel ontstaan. Het restvocht wordt gemeten met de CM-methode (carbidemethode), direct in de chape. Als richtlijn geldt onder een houten vloer bij een zandcementchape ongeveer 2 % en bij een anhydrietchape rond 0,5 %. Met vloerverwarming moeten de waarden nog lager liggen. De exacte grenzen bepaalt altijd de fabrikant van de vloer en de lijm.

Leg je de nieuwe vloer op bestaande tegels of een oude vloer, controleer dan eerst of de ondergrond stevig is en nergens beweegt. Diepe voegen in oude tegels moeten worden opgevuld. Anders tekent het voegpatroon zich na een tijdje af door dunne pvc heen en zie je het gewoon op de vloer.

In veel oudere Belgische woningen, zeker van voor 1970, ligt de vloer op het gelijkvloers op een houten balklaag boven een kruipruimte of kelder. Daar komt vaak vocht vandaan. Kijk dus even in de kruipruimte of kelder: staat er water of ruikt het muf, los dat dan eerst op voordat je een nieuwe vloer legt.

Onder een zwevende vloer hoort een ondervloer. Die vangt kleine oneffenheden op, dempt geluid en beschermt de kliksystemen. Op een betonvloer of een chape van zandcement of anhydriet komt onder laminaat en hout ook nog een dampremmende folie. De naden van die folie leg je overlappend en plak je af, zodat vocht dat uit de ondergrond omhoogkomt wordt tegengehouden. Sommige ondervloeren hebben dat dampscherm al ingebouwd. Heeft je pvc al een ondervloer aan de onderkant, leg er dan geen extra ondervloer onder, want dan worden de kliksystemen te zwaar belast.

In een appartement moet je ook denken aan contactgeluid: het geluid van voetstappen dat doordringt naar de buren beneden. Laminaat op een dunne ondervloer klinkt hol en hard, pvc en verlijmde vloeren zijn stiller. Vervang je tapijt door een harde vloer, kies dan een goede geluiddempende ondervloer. Anders kun je klachten van de onderburen verwachten. Veel verenigingen van mede-eigenaars (VME) hebben in het reglement van mede-eigendom of het reglement van interne orde regels over harde vloeren en geluid, dus lees die even na of vraag het aan de syndicus voordat je iets koopt. Een dikkere ondervloer is overigens niet automatisch beter. Bij klik-pvc en bij vloerverwarming schrijft de fabrikant precieze eigenschappen voor, en daar houd je je aan.

Een zwevende vloer zit niet vast aan de ondergrond. Hij zet uit en krimpt met temperatuur en vochtigheid en heeft daarom rondom de hele ruimte wat ruimte nodig. Die kier valt straks weg achter de plint. In lange ruimtes en waar het vloeroppervlak smaller wordt, bijvoorbeeld in een deuropening, komt een uitzetvoeg met een overgangsprofiel. Hoe lang een vloer zonder uitzetvoeg mag zijn, bepaalt de fabrikant.

Een doorlopende vloer door het hele huis, zonder dorpels en profielen, ziet er rustig uit en is erg gewild. Bij een zwevende vloer kan dat alleen als de fabrikant het voor die afmeting toestaat. Anders gaat de vloer bij het werken golven of breken de kliksystemen. Bij een vloer die over het hele oppervlak is verlijmd, geldt die beperking niet.

Zet een keukenblok, inbouwkast of zwaar kookeiland niet op een zwevende vloer. Die drukken de vloer tegen de ondergrond, waardoor hij niet meer vrij kan bewegen. Er zijn twee oplossingen: je legt de vloer tot aan de keuken en laat onder de keuken de ondergrond vrij, of je plaatst de keuken vóór het leggen en werkt de vloer er met een uitzetvoeg tegenaan. In de praktijk komt het vaak voor dat een vloer na de eerste winter juist bij zware meubels omhoogkomt.

Elke vloerafwerking houdt een beetje warmte tegen. Hoe groter die weerstand, hoe minder warmte de ruimte in komt en hoe warmer het water in de verwarming moet zijn. Fabrikanten geven daarom aan of een vloer geschikt is voor vloerverwarming. De totale warmteweerstand van vloer plus ondervloer moet laag zijn. Dat telt extra als je met een warmtepomp verwarmt, want die werkt het zuinigst met lage watertemperaturen. Overweeg je de overstap naar een warmtepomp, kijk dan ook eens naar de premies, zoals Mijn VerbouwPremie in Vlaanderen of de renovatiepremies in Brussel.

Waarom worden bij vloerverwarming verlijmde vloeren aangeraden? Tussen de vloer en de chape zit dan geen luchtlaag die de warmte afremt. Bij hout kies je een stabielere meerlaagse vloer en houtsoorten die bij het uitdrogen niet zo sterk vervormen. Beuk en esdoorn reageren sterker op vochtschommelingen en worden daarom minder aangeraden op vloerverwarming. De oppervlaktetemperatuur onder een houten vloer mag niet hoger worden dan wat de fabrikant opgeeft.

Een massieve vloer bestaat over de hele dikte uit één stuk hout en kun je vaak schuren. Een meerlaagse vloer heeft een dragende onderlaag met daarop een dunnere toplaag van de gekozen houtsoort. Hij blijft beter op maat, werkt minder en is ook geschikt voor vloerverwarming. Hoe vaak je hem kunt opknappen, hangt af van de dikte van die toplaag.

Het oppervlak van hout bescherm je met lak of olie. Lak vormt een sterke laag en is makkelijk schoon te houden. Raakt die laag beschadigd, dan herstel je dat door het hele vlak te schuren en opnieuw te lakken, anders blijft de herstelling zichtbaar. Olie trekt in het hout, het oppervlak blijft mat en oogt natuurlijker. Het vraagt wel regelmatig onderhoud. Het grote voordeel: een beschadigde plek kun je plaatselijk schuren en opnieuw oliën zonder dat je verschil ziet.

Hout werkt mee met de luchtvochtigheid. In de winter droogt de lucht door het stoken uit en ontstaan er naden tussen de planken, in de zomer sluiten ze weer. Zakt de luchtvochtigheid flink onder ongeveer 40 %, dan kan het hout scheuren. Bij hoge vochtigheid gaan de planken golven. Een luchtbevochtiger in de winter is goed voor de vloer en voor jou.

Oud visgraat- of mozaïekparket uit de jaren 60 tot 80 is vaak van goed hout en kan er na een opknapbeurt bijna als nieuw uitzien. Voor het schuren worden losse stroken opgespoord en opnieuw verlijmd. Ook wordt gecontroleerd hoeveel hout er nog boven de messing zit, want daarvan hangt af hoe vaak het parket nog geschuurd kan worden. Naden worden gevuld met een kit gemengd met schuurstof, zodat de kleur aansluit bij het hout.

Er wordt in stappen geschuurd, van grove naar fijne korrel. Langs de muren en in de hoeken wordt met een kleinere machine nageschuurd. Daarna wordt het stof weggezogen, een grondlaag lak of olie aangebracht en tot slot de toplagen. Zoek voor het lakken uit waarmee het parket eerder is behandeld. Oude was en sommige oliën zorgen ervoor dat nieuwe lak niet hecht en moeten eerst verwijderd worden.

Opknappen heeft geen zin als het parket tot op de messing is weggeschuurd, door insecten is aangetast, lang nat heeft gestaan of over een groot oppervlak los ligt. Dan is een nieuwe vloer de verstandiger keuze.

Kleine schade aan een houten vloer kun je vaak zelf oplossen, zonder vloerlegger. De aanpak hangt af van de vraag of je vloer geolied of gelakt is.

1. De afwerking bepalen: op lak blijft een druppel water als een pareltje liggen, in geolied hout trekt hij na een tijdje een beetje in.
2. Bij een deukje in geolied hout, bijvoorbeeld door iets wat is gevallen, een vochtige katoenen doek op de plek leggen en er kort met een strijkijzer overheen gaan. De stoom tilt de ingedrukte houtvezels weer op.
3. Na het drogen de plek licht schuren met schuurpapier in de richting van de nerf en behandelen met dezelfde olie als op de rest van de vloer.
4. Een ondiepe kras in een geoliede vloer met fijn papier in de richting van de nerf schuren en opnieuw oliën. Overtollige olie na een paar minuten droog wegnemen.
5. Een ondiepe kras in een gelakte vloer wegwerken met een retoucheerstift of was in de kleur van het hout. Diepere schade aan de lak alleen herstellen door een groter vlak te schuren en opnieuw te lakken.
6. Viltjes onder de poten van stoelen en meubels plakken en een beschermmat onder de bureaustoel leggen, zodat de schade niet terugkomt.

• De vloer is vlak, veert niet en kraakt of knakt niet in de kliksystemen als je eroverheen loopt
• De naden tussen de planken sluiten goed, zonder uitstekende randen en zonder kieren
• De uitzetkier rondom valt weg achter plinten die niet aan de vloer zijn vastgezet
• Overgangsprofielen zitten stevig vast en de deuren gaan open zonder te schuren
• Een verlijmde vloer klinkt niet hol als je erop klopt
• Je hebt de meetgegevens van het restvocht in de ondergrond gekregen en een onderhoudsadvies dat past bij de afwerking
• Er liggen een paar planken uit dezelfde productiepartij apart voor een eventuele herstelling