Montaža ETICS sistema do 20 cm

ETICS je certificiran sistem. Svaki sloj ima tačno određenu ulogu, a svi slojevi trebaju biti od istog proizvođača. Sastav obično izgleda ovako:

• ljepilo koje drži ploče na zidu,
• termoizolacione ploče od stiropora (EPS) ili kamene vune,
• tiple s tanjirićem za mehaničko pričvršćivanje,
• armirni sloj od ljepila s utisnutom staklenom mrežicom,
• podloga (prajmer) i tankoslojna završna žbuka.

Sistemu pripadaju i sokl profili, ugaoni profili i profili oko prozora. To nisu ukrasi. Oni štite ivice i spojeve na kojima bi žbuka inače popucala. Ako kombinujete ljepilo jedne marke i žbuku druge, sistem više nije certificiran, a proizvođač na njega obično ne daje garanciju.

Za ETICS postoje evropske norme koje su u BiH preuzete kao BAS EN standardi, a svaki proizvođač ima i svoje tehničko uputstvo za ugradnju. Pri izboru izvođača ima smisla tražiti da radi prema njima.

Redoslijed koraka se ne može mijenjati, a tehnološke pauze se ne mogu skraćivati. Montaža se radi sa skele na visini, pa je to posao za iskusnu ekipu, a ne za samostalan rad. Na gradilištu postupak obično izgleda ovako:

1. Pripremiti podlogu. Zid mora biti nosiv, suh i bez prašine, mahovine i otpale žbuke. Majstor staru žbuku iskucka, šuplja mjesta obije i popravi. Veće neravnine treba izravnati, jer ih ljepilo izravna samo do neke mjere. Upijajuće podloge se premažu podlogom.
2. Postaviti sokl profil. Mora biti potpuno vodoravan, jer određuje položaj svih ostalih redova ploča.
3. Zalijepiti ploče. Ljepilo se nanosi po obodu ploče i u nekoliko tačaka u sredini, tako da pokrije otprilike barem 40 % površine. Ploče se slažu na preklop kao cigle, a spojevi trebaju biti zbijeni. Fuge šire od oko 2 mm popunjavaju se trakama izolacije ili izolacionom pjenom, a ne ljepilom. Oko prozora se ploče sijeku u obliku slova L, da fuga ne izlazi iz ugla otvora.
4. Pričvrstiti ploče tiplama. To se radi tek kad se ljepilo stvrdne, obično nakon jednog do tri dana, zavisno od proizvođača i vremena. Broj i vrstu tipli određuje proračun prema podlozi, visini zgrade i opterećenju vjetrom. Na uglovima i rubovima fasade tipli ima više.
5. Prebrusiti stiropor. Brušenjem se izravnaju sitne razlike u visini između ploča, da se ne vide ispod žbuke.
6. Nanijeti armirni sloj. U svježe ljepilo se utisne mrežica s preklopima od otprilike barem 10 cm, bez nabora, u srednji dio sloja. Uglovi prozora se prije toga ojačaju kosim trakama mrežice.
7. Nanijeti podlogu i žbuku. Završni slojevi idu tek kad armirni sloj sazrije, što zavisno od proizvođača i vremena obično traje nekoliko dana.

Za sve vrijeme montaže temperatura zraka i zida treba biti otprilike barem +5 °C. Fasada ne smije biti na jakom direktnom suncu, na jakom vjetru ni na kiši.

Kod debljine do 20 cm koriste se dva glavna materijala. Svaki odgovara drugačijoj situaciji.

Fasadni stiropor (EPS)

Bijeli stiropor je lagan, lako se reže i s pločama se lako radi. Na porodičnoj kući s običnim zidanim zidom to je najčešći izbor. Sivi grafitni stiropor izolira nešto bolje, pa isti učinak dobijete s manjom debljinom. Tokom montaže ga treba zaštititi od direktnog sunca, inače se ploče mogu pregrijati i iskriviti. Stiropor je gorivi materijal. Zato projekat kod viših zgrada predviđa negorive pojaseve od kamene vune, na primjer iznad prozora ili po spratovima.

Kamena vuna

Kamena vuna ne gori, propušta vodenu paru i bolje prigušuje buku. Dobro odgovara stambenim zgradama, objektima sa strožim zahtjevima zaštite od požara i starijim zidovima koji trebaju "disati" i odvoditi vlagu. Teža je, pričvršćuje se temeljitije i rad s njom traje duže. Za fasadu se koriste ploče ili lamele namijenjene za ETICS, a ne obična vuna za potkrovlje.

Sokl i žbuka

Na sokl, odmah iznad tla, ne stavlja se obični stiropor ni vuna. Koristi se XPS ili perimetrijski stiropor, koji podnosi vlagu i udarce. Uz kamenu vunu ide silikatna ili silikonska žbuka, koja propušta paru. Kod stiropora je izbor slobodniji. Silikonske žbuke se na izolovanim fasadama često biraju jer se manje prljaju i odbijaju vodu.

Ista površina fasade može značiti vrlo različitu količinu posla. Posao olakšava:

• ravan, čvrst zid bez starih premaza,
• jednostavan oblik kuće s malo uglova i otvora,
• dobar pristup oko kuće i mala visina, gdje je dovoljna jednostavna skela.

Posao produžavaju brojni prozori, erkeri, balkoni i niše. Otežava ga i obijanje stare žbuke, sanacija vlage ili pukotina te premještanje oluka, gromobrana, svjetiljki i vanjske jedinice klima uređaja. Kod debljine blizu 20 cm treba misliti na detalje. Vanjske prozorske klupice moraju biti dovoljno duge, špalete trebaju tanju izolaciju, a kod nekih kuća treba produžiti i strehu krova, da izolacija ne ostane nezaštićena ispod oluka. Na stambenoj zgradi radove obično organizuje upravitelj zgrade u dogovoru s etažnim vlasnicima, a fasada se radi u cjelini, ne stan po stan.

Greške u fasadnoj izolaciji obično se ne vide odmah. Pokažu se nakon prve zime ili nakon dužeg kišnog perioda.

• lijepljenje na prašnjavu, vlažnu ili trošnu podlogu, zbog čega se sistem s vremenom odvaja,
• ljepilo samo u tačkama bez oboda, pa se ploče savijaju i na fasadi se ocrtavaju njihove ivice,
• unakrsne ili široke fuge popunjene ljepilom, koje stvaraju toplotne mostove,
• premalo tipli ili tiple neodgovarajuće za podlogu, naročito na uglovima zgrade,
• izostavljeni ugaoni profili i kose trake mrežice kod prozora, zbog čega iz uglova otvora rastu pukotine,
• žbukanje po hladnoći, na punom suncu ili pred kišu, nakon čega ostaju fleke i sitne pukotine,
• nezaptiven spoj s prozorima i klupicama, kroz koji voda ulazi iza izolacije.

Pri preuzimanju obiđite fasadu po dnevnom svjetlu i pogledajte je i ukoso, duž zida. Provjerite:

• ravnu površinu fasade bez ispupčenja i vidljivih obrisa ploča,
• da se tanjirići tipli ne vide na žbuci kao fleke,
• uglove i špalete s ravnim ivicama bez pukotina,
• spoj žbuke s prozorima, vratima i klupicama, da li je elastično zaptiven,
• sokl od odgovarajućeg materijala i neoštećen sokl profil,
• ujednačenu nijansu žbuke bez fleka nakon sušenja,
• dokumentaciju o ugrađenom sistemu, tehničke listove i garantne uslove,
• očišćen teren oko kuće i vraćene oluke, svjetiljke i ostale elemente na fasadi.