Κοπή πάνελ οπλισμένου σκυροδέματος έως 10 cm

Οι περισσότερες ελληνικές πολυκατοικίες και μονοκατοικίες έχουν σκελετό από οπλισμένο σκυρόδεμα με κολόνες, δοκάρια και πλάκες. Οι εσωτερικοί τοίχοι είναι συνήθως από τούβλο ή γυψοσανίδα. Τα φέροντα τοιχώματα από μπετόν έχουν σχεδόν πάντα αρκετά μεγαλύτερο πάχος από 10 cm. Λεπτά στοιχεία από μπετόν υπάρχουν όμως αρκετά και είναι αυτά που αφορά η συγκεκριμένη εργασία:

• στηθαία μπαλκονιών και ταρατσών από οπλισμένο σκυρόδεμα, όπου θέλετε να ανοίξετε θέση για κάγκελο, τζάμι ή αποστράγγιση,
• προκατασκευασμένα πάνελ σε προκάτ κατοικίες, αποθήκες, καταστήματα και βιομηχανικά κτίρια,
• λεπτά μπετονένια διαχωριστικά σε υπόγεια, αποθήκες, λεβητοστάσια ή χώρους στάθμευσης,
• μαντρότοιχοι και τοιχεία περίφραξης, όπου ανοίγετε θέση για πόρτα ή καγκελόπορτα,
• καπάκια φρεατίων, μικρές δεξαμενές και προκατασκευασμένες πλάκες που πρέπει να κοπούν σε μήκος,
• ανοίγματα για αεραγωγό, κλιματισμό, σωλήνα μεγάλης διατομής ή θυρίδα επίσκεψης.

Γιατί μετράει τόσο πολύ το πάχος; Από αυτό εξαρτάται ποιος δίσκος χρειάζεται, αν φτάνει κοπή από τη μία πλευρά και πόσο βαριά θα είναι τα κομμάτια που βγαίνουν. Στα 10 cm ένας έμπειρος κόφτης τελειώνει τη δουλειά σχετικά γρήγορα και καθαρά, αρκεί να βρει τον χώρο έτοιμο.

Μην υπολογίζετε το πάχος με το μάτι. Σε πολλά στοιχεία το μπετόν είναι λεπτό, αλλά από πάνω έχει σοβά, πλακάκια ή θερμοπρόσοψη και ο τοίχος φαίνεται χοντρός. Υπάρχει και το αντίθετο: κάτι που μοιάζει με λεπτό διαχωριστικό συνδέεται με κολόνα ή δοκάρι και δουλεύει μαζί τους.

Στον τιμοκατάλογο υπάρχει και ξεχωριστή εργασία για πάνελ έως 15 cm. Η διαφορά δεν είναι απλώς πέντε εκατοστά παραπάνω. Αλλάζουν ο εξοπλισμός, ο χρόνος και ο τρόπος που βγαίνει το κομμένο υλικό.

• Βάθος τομής: στοιχείο έως 10 cm συνήθως κόβεται από τη μία πλευρά με δισκοπρίονο χειρός και διαμαντοφόρο δίσκο διαμέτρου περίπου 350 έως 400 mm, που έχει ακόμη περιθώριο σε βάθος. Στα 15 cm συχνά χρειάζεται κοπή και από τις δύο πλευρές ή μεγαλύτερο τοιχοπρίονο σε ράγα.
• Ακρίβεια: όταν κόβεται από τις δύο πλευρές, οι δύο τομές πρέπει να συναντηθούν ακριβώς στη μέση. Με ένα πέρασμα αυτή η έγνοια φεύγει και οι ακμές βγαίνουν πιο ίσιες.
• Βάρος κομματιών: το οπλισμένο σκυρόδεμα ζυγίζει περίπου 2,5 τόνους ανά κυβικό μέτρο. Ένα τετραγωνικό μέτρο πάχους 10 cm ζυγίζει περίπου 250 kg και στα 15 cm περίπου 375 kg. Και το λεπτό στοιχείο κόβεται σε μικρά κομμάτια, αλλά στο χοντρό χρειάζονται περισσότερα.
• Ρόλος του στοιχείου: τα λεπτά στοιχεία είναι πιο συχνά διαχωριστικά, στηθαία ή προκατασκευασμένα πάνελ πλήρωσης. Τα χοντρότερα είναι πιο συχνά φέροντα. Ο κανόνας δεν ισχύει πάντα, αλλά στα 15 cm η πιθανότητα να επέμβετε σε φέρον στοιχείο ανεβαίνει.
• Χρόνος και νερό: η βαθύτερη τομή κρατά περισσότερο, θέλει περισσότερο νερό και βγάζει περισσότερη λάσπη. Στα 10 cm η δουλειά τελειώνει πιο γρήγορα και επιβαρύνει λιγότερο ένα σπίτι που κατοικείται.

Αν δεν ξέρετε ποια εργασία σας αφορά, μετρήστε το πάχος σε ένα υπάρχον άνοιγμα, για παράδειγμα δίπλα στην κάσα ή στην άκρη του στηθαίου, και αφαιρέστε σοβά, πλακάκια ή μόνωση. Μετράει το καθαρό πάχος του μπετόν, όχι ολόκληρου του τοίχου με τις επιστρώσεις.

Είναι το στοιχείο φέρον ή όχι;

Αυτή είναι η πρώτη ερώτηση και την απάντηση τη δίνει πολιτικός μηχανικός. Ούτε ο κόφτης ούτε ο γείτονας μπορούν να την πουν με σιγουριά. Ακόμη και ένα λεπτό πάνελ μπορεί να σηκώνει φορτίο, να δένει την κατασκευή ή να συγκρατεί κάτι από πάνω, όπως ένα στηθαίο που κρατά κάγκελο ή ζαρντινιέρα. Ο μηχανικός θα κρίνει αν το άνοιγμα γίνεται, πόσο μεγάλο μπορεί να είναι και αν χρειάζεται ενίσχυση, για παράδειγμα με μεταλλικό πλαίσιο. Χωρίς αυτή την εκτίμηση δεν κόβετε μπετόν σε πολυκατοικία ή σε σπίτι με ορόφους από πάνω.

Καλώδια και σωλήνες μέσα στο μπετόν

Μέσα σε μπετονένια στοιχεία υπάρχουν συχνά καλώδια, κουτιά διακλάδωσης και καμιά φορά σωλήνες νερού ή αποχέτευσης. Στα στηθαία περνούν συχνά τα καλώδια για τα φωτιστικά του μπαλκονιού. Πριν την κοπή ο ηλεκτρολόγος κλείνει το αντίστοιχο κύκλωμα και μεταφέρει τις γραμμές μακριά από τη θέση της τομής. Τη δουλειά αυτή την κάνει πάντα αδειούχος ηλεκτρολόγος. Ένας ανιχνευτής καλωδίων βοηθά, αλλά σε παλιά κτίρια δεν είναι απόλυτα αξιόπιστος. Δείτε και πού βρίσκονται διακόπτες, πρίζες και φωτιστικά, γιατί από αυτά μαντεύει κανείς πού περνούν οι γραμμές. Για σωλήνες νερού και αποχέτευσης ρωτήστε τον υδραυλικό σας.

Ο χώρος εργασίας

Πριν φτάσει το συνεργείο είναι καλό να έχετε:

• αδειάσει τον χώρο γύρω από το στοιχείο σε απόσταση τουλάχιστον δύο μέτρων και από τις δύο πλευρές,
• καλύψει δάπεδα και έπιπλα με νάιλον και από πάνω με σκληρή πλάκα, ώστε να μην τα χτυπήσει κάποιο κομμάτι που πέφτει,
• εξασφαλίσει νερό και ρεύμα, και ρωτήσει εκ των προτέρων αν το πριόνι θέλει τριφασική παροχή,
• σημαδέψει το άνοιγμα σύμφωνα με τα σχέδια, με τις τελικές διαστάσεις της κάσας ή του πλαισίου,
• κανονίσει πού θα πάνε τα κομμάτια και η λάσπη, σε κάδο ή σε σακιά big bag,
• ενημερώσει τους γείτονες και τον διαχειριστή της πολυκατοικίας για τον θόρυβο και τη μεταφορά των μπαζών, και κρατήσει τις ώρες ησυχίας της πολυκατοικίας.

Αν κόβεται στηθαίο μπαλκονιού ή στοιχείο σε ύψος, πρέπει να υπάρχει ασφαλής εξέδρα ή σκαλωσιά και να έχει κλείσει ο χώρος από κάτω, στο πεζοδρόμιο ή στην αυλή.

Χάραξη και μέτρηση σε τρέχοντα μέτρα

Ο κόφτης χαράζει το περίγραμμα του ανοίγματος και στις δύο πλευρές σύμφωνα με τα σχέδια και ελέγχει την κατακόρυφο με αλφάδι ή λέιζερ. Χρέωση ανά τρέχον μέτρο σημαίνει ότι αθροίζονται τα μήκη όλων των τομών. Σε άνοιγμα πόρτας πλάτους 90 cm και ύψους 200 cm έχετε δύο κατακόρυφες τομές των δύο μέτρων και μία οριζόντια επάνω, δηλαδή περίπου 4,9 τρέχοντα μέτρα. Αν κόβεται και το κάτω μέρος στο δάπεδο, προστίθεται ακόμη μία τομή. Οι βοηθητικές τομές, που χωρίζουν το κομμάτι σε μικρότερα, συχνά χρεώνονται κι αυτές. Συμφωνήστε από πριν πώς θα μετρηθεί η δουλειά.

Υποστύλωση και συγκράτηση

Αν το ζητήσει ο μηχανικός, πριν την κοπή μπαίνουν προσωρινά υποστυλώματα πάνω από το άνοιγμα ή τοποθετείται πρώτα το πάνω μέρος του μεταλλικού πλαισίου. Το κομμάτι που κόβεται στερεώνεται ώστε να μην πέσει όταν τελειώσει η τελευταία τομή. Στην πράξη χρησιμοποιούνται σφήνες, αντιστηρίξεις ή αγκυρωμένες λαβές, που κρατούν το κομμάτι μέχρι να βγει ελεγχόμενα.

Η ίδια η τομή

Σε στοιχείο έως 10 cm η κοπή γίνεται συνήθως από τη μία πλευρά, με ηλεκτρικό ή υδραυλικό δισκοπρίονο χειρός και διαμαντοφόρο δίσκο. Ο δίσκος περνά με μία κίνηση το μπετόν και το πλέγμα του οπλισμού. Η κοπή γίνεται υγρή: το νερό ψύχει τον δίσκο και δεσμεύει τη σκόνη. Όπου το νερό δεν επιτρέπεται, γίνεται ξηρή κοπή με βιομηχανική σκούπα κατηγορίας H, που συγκρατεί τη λεπτή σκόνη πυριτίου. Η σκόνη αυτή βλάπτει τους πνεύμονες, οπότε μην την υποτιμάτε ούτε σε μια σύντομη δουλειά.

Οι γωνίες του ανοίγματος

Ένας κυκλικός δίσκος δεν μπορεί από τη μία πλευρά να κόψει καθαρή ορθή γωνία χωρίς να περάσει λίγο πιο πέρα στο τέλος της τομής. Υπάρχουν δύο λύσεις. Η πρώτη: η τομή αφήνεται να περάσει ελάχιστα, που είναι γρήγορο, αλλά στον τοίχο μένει μια μικρή εγκοπή. Η δεύτερη: η τομή σταματά πριν τη γωνία και η γωνία τελειώνει με μικρότερο πριόνι ή με διάτρηση από καροτιέρα. Σε φέροντα ή ευαίσθητα στοιχεία ο μηχανικός συνήθως δεν θέλει εγκοπές στις γωνίες. Λύστε το θέμα αυτό πριν δώσετε την παραγγελία.

Τεμαχισμός και αφαίρεση

Η επιφάνεια του ανοίγματος κόβεται σε κομμάτια που σηκώνουν με ασφάλεια δύο άτομα ή που φεύγουν με καρότσι. Σε πάχος 10 cm ένα κομμάτι 50 × 50 cm ζυγίζει περίπου 60 kg, βάρος που δύο άνθρωποι σηκώνουν ακόμη. Τα κομμάτια βγαίνουν ένα ένα από πάνω προς τα κάτω, για να μην πέσει κανένα στο δάπεδο ή στα πόδια κάποιου. Στο τέλος αναρροφάται η λάσπη και καθαρίζονται οι ακμές.

Το λεπτό στοιχείο είναι πιο απλό από το χοντρό, αλλά η δυσκολία κάθε δουλειάς διαφέρει πολύ. Από αυτό εξαρτώνται ο χρόνος και το τελικό κόστος.

Τη δουλειά διευκολύνουν:

• ελεύθερη πρόσβαση στο στοιχείο και από τις δύο πλευρές, με άδειους χώρους,
• άδειο σπίτι σε ανακαίνιση, όπου δεν ενοχλούν ούτε το νερό ούτε ο θόρυβος,
• ανελκυστήρας ή χαμηλός όροφος, που κάνει πιο γρήγορη τη μεταφορά των κομματιών,
• άνοιγμα χαραγμένο με ακρίβεια και έτοιμη απόφαση για τις γωνίες,
• ηλεκτρικές γραμμές που έχουν ήδη μεταφερθεί.

Τη δουλειά δυσκολεύουν:

• σπίτι που κατοικείται, όπου δάπεδα, έπιπλα και διπλανά δωμάτια πρέπει να προστατευτούν προσεκτικά από νερό και σκόνη,
• ξηρή κοπή με αναρρόφηση, που είναι πιο αργή από την υγρή,
• πυκνός οπλισμός, χαλύβδινα στοιχεία ή ενσωματωμένες κάσες, που καθυστερούν τον δίσκο,
• τομή πολύ κοντά σε ταβάνι, δάπεδο ή γωνία, όπου το πριόνι δεν ακουμπά ολόκληρο,
• γωνίες χωρίς εγκοπές, που τελειώνουν με το χέρι,
• κοπή σε ύψος, όπως ένα στηθαίο σε όροφο, που θέλει εξέδρα και κλείσιμο του χώρου από κάτω,
• ψηλός όροφος χωρίς ανελκυστήρα και μεγάλη απόσταση μέχρι τον κάδο,
• πλακάκια, θερμοπρόσοψη ή χοντρές στρώσεις σοβά, που πρέπει να αφαιρεθούν πρώτα ή να κοπούν κι αυτές.

Η κοπή είναι ένας κρίκος στην αλυσίδα. Αν τα συνεργεία δεν συντονιστούν, το άνοιγμα μπορεί να μείνει μέρες χωρίς ενίσχυση ή να χρειαστεί να ξαναγίνει μια δουλειά.

1. Ο πολιτικός μηχανικός σχεδιάζει το άνοιγμα και την ενίσχυση, αν χρειάζεται.
2. Ο ηλεκτρολόγος μεταφέρει τις γραμμές από τη θέση της τομής και ο υδραυλικός τις σωληνώσεις, αν υπάρχουν.
3. Στις αποξηλώσεις βγαίνουν πλακάκια, θερμοπρόσοψη και στρώσεις δαπέδου, αν εμποδίζουν.
4. Ο κόφτης ανοίγει το άνοιγμα και απομακρύνει τα κομμάτια.
5. Ο σιδεράς τοποθετεί το μεταλλικό πλαίσιο, αν το έχει ζητήσει ο μηχανικός, συνήθως αμέσως μετά την κοπή.
6. Ο σοβατζής καθαρίζει και φινιρίζει τις ακμές, μπαίνει η κάσα ή το κούφωμα, και ακολουθούν ο ελαιοχρωματιστής και τα δάπεδα.

Η κοπή ενός ανοίγματος πόρτας σε στοιχείο έως 10 cm κρατά συνήθως μερικές ώρες μαζί με την προετοιμασία και το καθάρισμα. Ένα μεγαλύτερο άνοιγμα ή περισσότερα ανοίγματα στο ίδιο σπίτι μπορεί να πάρουν ολόκληρη μέρα. Το μπετόν μετά την κοπή δεν χρειάζεται να «πάρει» όπως ένας σοβάς. Μετά από υγρή κοπή όμως τοίχοι και δάπεδα πρέπει συνήθως να στεγνώσουν πριν τις επόμενες εργασίες, κυρίως αν ακολουθεί γυψοσοβάς, ξύλινο δάπεδο ή κόλλα πλακιδίων. Οι κατασκευαστές κόλλας και σοβά γράφουν μέχρι ποια υγρασία του υποστρώματος επιτρέπεται.

Αν το άνοιγμα θα πάρει μεταλλικό πλαίσιο, ζητήστε να φτιαχτεί με τις πραγματικές διαστάσεις μετά την κοπή και όχι με τα σχέδια. Ανάμεσα στο σχέδιο και στην πραγματικότητα συχνά υπάρχουν μερικά χιλιοστά, και στο πλαίσιο αυτά κάνουν τη διαφορά.

Τα περισσότερα προβλήματα δεν γεννιούνται την ώρα της κοπής, αλλά πριν από αυτήν ή αμέσως μετά.

• Κοπή χωρίς στατική εκτίμηση. Το στοιχείο μοιάζει με απλό διαχωριστικό, αλλά σηκώνει φορτίο. Αργότερα εμφανίζονται ρωγμές πάνω από το άνοιγμα ή στα διπλανά διαμερίσματα και η λύση είναι δύσκολη.
• Εγκοπές στις γωνίες εκεί που δεν έπρεπε. Οι εγκοπές αδυνατίζουν τις γωνίες και από αυτές μπορούν να ξεκινήσουν τριχοειδείς ρωγμές.
• Κομμένο καλώδιο. Η διακοπή ρεύματος είναι το μικρότερο κακό. Χειρότερα είναι ένα βραχυκύκλωμα ή μια χαλασμένη γραμμή γειτονικού κυκλώματος. Γι' αυτό οι γραμμές κλείνουν και μεταφέρονται πάντα πριν.
• Κομμάτι που δεν συγκρατήθηκε. Πέφτει, σπάει παρκέ ή πλακάκια, ή τραυματίζει κάποιον. Σε στηθαίο μπορεί να πέσει στον δρόμο.
• Νερά στον γείτονα. Στην υγρή κοπή το νερό περνά κάτω από τον τοίχο ή από κενά στο δάπεδο και φτάνει στο διαμέρισμα από κάτω. Βοηθούν το προσεκτικό φράξιμο και η συνεχής αναρρόφηση της λάσπης.
• Εκτεθειμένος οπλισμός χωρίς προστασία. Οι κομμένες άκρες των σίδερων στην ακμή, αν μείνουν ακάλυπτες, οξειδώνονται με τον καιρό. Ο σοβάς από πάνω σκάει ή βγάζει σκουριά, κάτι πολύ συνηθισμένο σε στηθαία εκτεθειμένα στη βροχή.
• Άνοιγμα με λάθος διαστάσεις κάσας. Βγαίνει πολύ στενό ή πολύ φαρδύ και η κάσα πρέπει να διορθωθεί. Πάρτε τις διαστάσεις απευθείας από τον προμηθευτή της πόρτας ή του κουφώματος.
• Μεγάλη αναμονή για το πλαίσιο. Αν ο μηχανικός ζήτησε ενίσχυση, το άνοιγμα δεν πρέπει να μείνει πολύ καιρό χωρίς αυτήν.

Ελέγξτε το άνοιγμα αμέσως μετά την κοπή, όσο ο κόφτης είναι ακόμη εκεί. Ένα συμπληρωματικό κόψιμο τότε γίνεται εύκολα. Στην παραλαβή ελέγξτε:

• τις διαστάσεις του ανοίγματος σε σχέση με τα σχέδια και την κάσα ή το πλαίσιο, μετρημένες πάνω, στη μέση και κάτω,
• την κατακόρυφο των πλαϊνών ακμών και την οριζόντια της πάνω τομής, με αλφάδι ή λέιζερ,
• ότι οι επιφάνειες της τομής είναι ίσιες, χωρίς έντονα σκαλοπάτια και σπασμένα σημεία,
• ότι οι γωνίες έγιναν όπως συμφωνήθηκε, με εγκοπές ή χωρίς,
• ότι δεν υπάρχουν νέες ρωγμές στο στοιχείο, στο ταβάνι και στους διπλανούς τοίχους,
• την κατάσταση του κομμένου οπλισμού και ποιος θα τον προστατέψει από τη σκουριά και με τι,
• ότι οι ηλεκτρικές γραμμές είναι άθικτες και τα κυκλώματα λειτουργούν όταν ανεβάσετε τις ασφάλειες,
• ότι τα κομμάτια έφυγαν, η λάσπη αναρροφήθηκε και τα δάπεδα είναι καθαρά,
• ότι δεν πέρασαν νερά στους γείτονες, ειδικά στο διαμέρισμα από κάτω,
• την καταγραφή των τρεχόντων μέτρων που κόπηκαν και ότι συμφωνεί με τον τρόπο μέτρησης που κανονίσατε.