Διάνοιξη οπής έως 10 cm σε οπλισμένο σκυρόδεμα με καροτιέρα

Η διάμετρος έως 10 cm καλύπτει μεγάλο μέρος των συνηθισμένων διελεύσεων σε ένα διαμέρισμα. Τυπικές περιπτώσεις:

• κλιματιστικό: η δέσμη με τους χαλκοσωλήνες ψυκτικού, το σωληνάκι συμπυκνωμάτων και το καλώδιο ανάμεσα σε εσωτερική και εξωτερική μονάδα χωράει συνήθως σε οπή περίπου 6 έως 8 cm,
• μικρές αποχετεύσεις: αποχέτευση νιπτήρα, νεροχύτη ή πλυντηρίου σε μικρές διατομές, όταν μετακινείτε κουζίνα ή μπάνιο κατά έναν τοίχο,
• ύδρευση και θέρμανση: σωλήνες με μόνωση ή μέσα σε σωλήνα προστασίας που περνούν σε άλλο χώρο,
• ηλεκτρολογικά και ασθενή ρεύματα: σωλήνας για καλώδια, κεραία ή δίκτυο ανάμεσα σε δωμάτια (τη σύνδεση την κάνει πάντα αδειούχος ηλεκτρολόγος),
• μικρός αερισμός: εξαεριστήρας μπάνιου ή στόμιο αέρα με μικρό αεραγωγό.

Γιατί καροτιέρα και όχι σκαπτικό ή κομπρεσέρ; Το οπλισμένο σκυρόδεμα σπάει ακανόνιστα όταν το χτυπάτε. Φεύγουν κομμάτια και από τις δύο πλευρές και η τρύπα βγαίνει σχεδόν πάντα μεγαλύτερη από όσο χρειάζεται. Το διαμαντοφόρο κοπτικό κόβει έναν ακριβή κύλινδρο. Δεν περνούν κραδασμοί στο κτίριο, που σε μια πολυκατοικία θα τους άκουγαν οι γείτονες αρκετούς ορόφους πάνω και κάτω, και το γύρω μπετό μένει άθικτο.

Στον τιμοκατάλογο υπάρχει και ξεχωριστή εργασία για οπή έως 15 cm, με δική της σελίδα και δική της τιμή. Αυτό που μετράει είναι η εξωτερική διάσταση αυτού που θα περάσει από την οπή, όχι η ονομαστική διάμετρος του σωλήνα. Η οπή πρέπει συνήθως να είναι μερικά χιλιοστά έως ένα με δύο εκατοστά μεγαλύτερη, ώστε να χωρέσει ο σωλήνας μαζί με τη μόνωση, το χιτώνιο ή τη φλάντζα και να μείνει χώρος για στεγάνωση.

• Έως 10 cm αρκεί για κλιματιστικό, μικρές αποχετεύσεις, σωλήνες νερού και θέρμανσης και καλώδια. Το κοπτικό είναι ελαφρύτερο, γυρίζει γρηγορότερα, καταπονεί λιγότερο τη βάση και το μοτέρ και αφαιρεί λιγότερο μπετό. Η πιθανότητα να πετύχει σίδερο οπλισμού είναι μικρότερη, αν και δεν αποκλείεται ποτέ.
• Έως 15 cm χρειάζεται για χοντρότερη αποχέτευση, απορροφητήρα κουζίνας, μεγαλύτερο αεραγωγό ή τοπική μονάδα ανάκτησης θερμότητας. Όταν ο ίδιος ο αγωγός έχει διάμετρο γύρω στα 10 cm, η οπή του ξεπερνά σχεδόν πάντα το όριο της μικρής παραλλαγής.
• Η επέμβαση στον φέροντα οργανισμό είναι μεγαλύτερη όσο μεγαλώνει η διάμετρος. Στα 15 cm κόβονται πιο εύκολα περισσότερα σίδερα, και ο στατικός μηχανικός εξετάζει πιο αυστηρά μια τέτοια οπή σε τοιχίο ή πλάκα. Στα 10 cm η εκτίμηση είναι συνήθως απλούστερη, όχι όμως αυτονόητη.
• Χρόνος και εξοπλισμός: το μεγαλύτερο κοπτικό προχωρά πιο αργά, θέλει ισχυρότερο μοτέρ, γερότερη στερέωση και βγάζει περισσότερη λάσπη που πρέπει να αναρροφηθεί.

Στην πράξη συμβαίνει συχνά ο πελάτης να ζητήσει τη μικρή οπή και στο μοντάρισμα να διαπιστώσει ότι ο σωλήνας με τη μόνωση δεν περνάει. Μπορεί να ξανατρυπηθεί το ίδιο σημείο με μεγαλύτερο κοπτικό, αλλά είναι επιπλέον δουλειά και τα χείλη δεν βγαίνουν τόσο καθαρά. Γι' αυτό επιβεβαιώστε την ακριβή διάμετρο από πριν με τον υδραυλικό ή τον τεχνικό του κλιματιστικού.

Τι είδους στοιχείο είναι αυτό που θα τρυπηθεί

Οι περισσότερες ελληνικές πολυκατοικίες έχουν σκελετό από οπλισμένο σκυρόδεμα με γεμίσματα από τούβλο. Ένας τοίχος που μοιάζει απλός μπορεί να είναι τοιχίο, δοκάρι ή να κρύβει κολόνα. Οι κολόνες και τα δοκάρια είναι τα πιο ευαίσθητα σημεία του σκελετού και εκεί δεν ανοίγεται οπή χωρίς τη γνώμη στατικού μηχανικού. Σε τοιχίο ή πλάκα ο στατικός μπορεί να πει αν το σημείο είναι κατάλληλο, αν πρέπει να μετακινηθεί και τι γίνεται αν το κοπτικό συναντήσει οπλισμό. Αν υπάρχουν σχέδια του κτιρίου, κρατήστε τα διαθέσιμα, βοηθούν πολύ.

Έλεγχος για δίκτυα μέσα στον τοίχο

Μέσα στους τοίχους και στις πλάκες περνούν καλώδια, συχνά και σωλήνες νερού, θέρμανσης ή φυσικού αερίου. Πριν από τη διάτρηση το σημείο ελέγχεται με ανιχνευτή δικτύων και με σαρωτή οπλισμού, και από τις δύο πλευρές. Δείτε επίσης πού θα βγει το κοπτικό: στο διπλανό δωμάτιο μπορεί να υπάρχει πρίζα, ντουλάπι κουζίνας ή διακόπτης. Σε πλάκα, μάθετε τι υπάρχει από κάτω, στον γείτονα.

Κοντά σε σωλήνα αερίου δεν γίνεται διάτρηση χωρίς συνεννόηση με αδειούχο τεχνικό αερίου. Αν μυρίσετε ποτέ αέριο, μην ανάβετε και μη σβήνετε τίποτα, βγείτε από το σπίτι και καλέστε το 112.

Χώρος και προστασία του σπιτιού

• ελευθερώστε γύρω από το σημείο τουλάχιστον ένα με δύο μέτρα για τη βάση και τον τεχνίτη,
• μετακινήστε ή καλύψτε έπιπλα και δάπεδο και στις δύο πλευρές του τοίχου,
• εξασφαλίστε πρίζα με διακόπτη διαφυγής (ρελέ διαρροής) ή βεβαιωθείτε ότι ο τεχνίτης φέρνει φορητό, γιατί η δουλειά γίνεται με νερό,
• σε εξωτερικό τοίχο, φροντίστε για πρόσβαση από έξω, αν χρειαστεί να συγκρατηθεί σανίδα ή να πιαστεί το καρότο,
• συνεννοηθείτε με τους γείτονες για την ώρα και τηρήστε τις ώρες κοινής ησυχίας.

Σε οπή έως 10 cm η διαδικασία είναι πάντα παρόμοια. Διαφέρει κυρίως στο αν τρυπιέται τοίχος ή πλάκα και αν η οπή βγαίνει έξω μέσα από θερμοπρόσοψη.

1. Σημάδεμα του κέντρου της οπής σύμφωνα με όσα συμφωνήθηκαν με τον υδραυλικό και νέος έλεγχος της εξόδου στην άλλη πλευρά.
2. Σάρωση του σημείου για δίκτυα ή πυκνό οπλισμό και, αν χρειαστεί, μετακίνηση της οπής κατά μερικά εκατοστά.
3. Στερέωση της βάσης του δραπάνου. Συνήθως ανοίγεται μικρή τρύπα για βύσμα στο μπετό, σε λεία επιφάνεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί βάση κενού.
4. Ρύθμιση καθετότητας ή κλίσης. Για τα συμπυκνώματα του κλιματιστικού η οπή έχει μικρή κλίση προς τα έξω, συνήθως λίγες μοίρες.
5. Σύνδεση παροχής νερού στο κοπτικό και ετοιμασία σκούπας υγρών ή δακτυλίου συλλογής λάσπης.
6. Ξεκίνημα αργά και με μικρή πίεση, μέχρι το κοπτικό να χαράξει αυλάκι και να μη «φεύγει».
7. Συνεχής διάτρηση με ομοιόμορφη πίεση. Όταν το κοπτικό πετύχει σίδερο, αλλάζει ο ήχος και η ταχύτητα, και τότε ο τεχνίτης ακολουθεί όσα συμφωνήθηκαν με τον στατικό.
8. Μείωση της πίεσης λίγο πριν βγει το κοπτικό, ώστε να μη σπάσει το μπετό στην έξοδο. Εναλλακτικά, ολοκλήρωση από την άλλη πλευρά.
9. Αφαίρεση του καρότου. Ο κύλινδρος από μπετό μένει καμιά φορά σφηνωμένος μέσα στο κοπτικό και βγαίνει με χτυπήματα.
10. Αποσυναρμολόγηση της βάσης, σφράγισμα της τρύπας του βύσματος, αναρρόφηση της λάσπης και καθάρισμα.

Η ίδια η διάτρηση σε αυτή τη διάμετρο κρατά συνήθως από λίγα λεπτά έως μερικές δεκάδες λεπτά. Εξαρτάται από το πάχος και από το πόσο σίδερο θα συναντήσει το κοπτικό. Η προετοιμασία, η στερέωση και το καθάρισμα παίρνουν συχνά περισσότερο χρόνο από την κοπή. Γι' αυτό, όταν χρειάζεστε πολλές οπές στο ίδιο σπίτι, η δουλειά οργανώνεται πιο αποδοτικά, έστω κι αν χρεώνεται κάθε τεμάχιο χωριστά.

Με νερό ή στεγνά, με βάση ή με το χέρι

Στο οπλισμένο σκυρόδεμα η διάτρηση γίνεται σχεδόν πάντα με νερό. Το νερό ψύχει τα διαμαντοφόρα τμήματα, απομακρύνει το τριμμένο μπετό και δεσμεύει τη σκόνη. Η στεγνή διάτρηση σε μπετό βγάζει λεπτή σκόνη με χαλαζία, που βλάπτει τους πνεύμονες, ενώ το κοπτικό υπερθερμαίνεται και φθείρεται γρηγορότερα. Στεγνή κοπή γίνεται μόνο κατ' εξαίρεση, όταν το νερό δεν πρέπει να έρθει σε επαφή με τον γύρω χώρο, και τότε με ισχυρή αναρρόφηση και μάσκα.

Οι μικρές διάμετροι έως 10 cm μπορούν σε μαλακότερα υλικά να τρυπηθούν και με το χέρι. Στο οπλισμένο σκυρόδεμα όμως ο έμπειρος τεχνίτης χρησιμοποιεί κατά κανόνα βάση. Όταν το κοπτικό πετύχει σίδερο, ένα δράπανο χειρός μπορεί να κολλήσει απότομα και να στρίψει στα χέρια, η οπή βγαίνει στραβή και το κοπτικό καταστρέφεται πιο εύκολα. Η βάση κρατά σταθερή τη διεύθυνση και την κλίση και η πίεση μένει ομοιόμορφη.

Διάτρηση σε πλάκα

Στην πλάκα ο τεχνίτης δουλεύει πάνω από το κεφάλι του ή από πάνω προς τα κάτω, και το νερό τρέχει κατά μήκος του κοπτικού. Χρησιμοποιείται δακτύλιος συλλογής με αναρρόφηση και το δάπεδο μένει καλυμμένο. Εξίσου σημαντικό είναι τι γίνεται από κάτω: το καρότο και το νερό πέφτουν στον χώρο του γείτονα. Χωρίς συνεννόηση μαζί του και χωρίς προστασία του δωματίου του, η πλάκα δεν τρυπιέται. Στις πλάκες μπορεί να υπάρχουν δοκάρια, νευρώσεις ή πυκνότερος οπλισμός σε ορισμένες ζώνες. Το πού επιτρέπεται να ανοιχτεί οπή το λέει ο στατικός.

Εξωτερικός τοίχος και θερμοπρόσοψη

Όταν ο εξωτερικός τοίχος είναι τοιχίο από μπετό, συχνά έχει από έξω θερμοπρόσοψη με πλάκες μόνωσης και σοβά. Το κοπτικό πρέπει να είναι αρκετά μακρύ ώστε να περάσει όλο το πάχος με μία κίνηση. Η μόνωση σκίζεται στη διάτρηση, γι' αυτό η οπή καθαρίζεται στο τέλος και η διέλευση στεγανώνεται προσεκτικά. Αλλιώς μπαίνει νερό και δημιουργείται θερμογέφυρα. Αν η θερμοπρόσοψη έγινε μέσα από πρόγραμμα όπως το Εξοικονομώ, προσέξτε ιδιαίτερα να αποκατασταθεί σωστά, ώστε να μη χαλάσει η απόδοσή της.

Ακόμη και με την ίδια διάμετρο, μια οπή μπορεί να είναι ρουτίνα και μια άλλη απαιτητική. Τι βοηθά συνήθως:

• ελεύθερη πρόσβαση στον τοίχο και αρκετός χώρος για τη βάση,
• συνηθισμένο πάχος τοιχίου ή πλάκας, που στις περισσότερες πολυκατοικίες είναι περίπου 15 έως 25 cm,
• ακριβώς σημαδεμένο σημείο και έλεγχος δικτύων από πριν,
• πρίζα και νερό κοντά,
• περισσότερες οπές στην ίδια επίσκεψη.

Τι δυσκολεύει τη δουλειά:

• χοντρό εξωτερικό τοιχίο με θερμοπρόσοψη, που θέλει μακρύτερο κοπτικό,
• πυκνός οπλισμός, που καθυστερεί τη διάτρηση και φθείρει το κοπτικό,
• οπή πολύ κοντά στο ταβάνι, σε γωνία ή δίπλα σε κάσα πόρτας, όπου η βάση στερεώνεται δύσκολα,
• διάτρηση πλάκας με προστασία του χώρου από κάτω,
• λοξή οπή ή αυστηρά καθορισμένη κλίση,
• επιπλωμένο σπίτι, όπου πρέπει να προστατευτούν έπιπλα, δάπεδα και πλακάκια,
• δουλειά σε ύψος ή από σκαλωσιά, για παράδειγμα στην εξωτερική μονάδα του κλιματιστικού.

Προσοχή στα σημεία όπου συναντώνται δοκάρια και κολόνες. Οι κόμβοι του σκελετού έχουν πυκνό οπλισμό και σηκώνουν μεγάλα φορτία, οπότε δεν είναι κατάλληλο σημείο για οπή. Η οπή τοποθετείται συνήθως στον κορμό του τοιχίου ή της πλάκας, σε λογική απόσταση από άκρα και ακμές.

Ο τεχνίτης της καροτιέρας ανοίγει μόνο την οπή. Τι θα περάσει από μέσα και πώς θα κλείσει το αναλαμβάνει άλλο συνεργείο, γι' αυτό καλό είναι να έχουν συμφωνηθεί όλα από πριν.

• Πριν από τη διάτρηση: ο υδραυλικός ή ο τεχνικός του κλιματιστικού ορίζει θέση, διάμετρο και κλίση, ο ηλεκτρολόγος επιβεβαιώνει από πού περνούν τα καλώδια και ο στατικός εκτιμά το σημείο.
• Αμέσως μετά: ο υδραυλικός τοποθετεί σωλήνα, χιτώνιο ή διέλευση και γεμίζει το κενό γύρω ανάλογα με τη χρήση, π.χ. με σφραγιστικό, φλάντζα ή κονίαμα.
• Σε εξωτερικό τοίχο: η εξωτερική πλευρά στεγανώνεται και η όψη γύρω από τη διέλευση αποκαθίσταται έτσι ώστε το νερό να φεύγει μακριά από την οπή.
• Στο τέλος: ο ελαιοχρωματιστής ή ο πλακάς φτιάχνει τον γύρω χώρο. Επειδή η οπή από καροτιέρα είναι καθαρή, το μερεμέτι είναι συνήθως μικρό.

Όταν η οπή περνά σε φρεάτιο εγκαταστάσεων ή στο κλιμακοστάσιο, μπορεί να χρειαστεί σφράγιση της διέλευσης με πυροφραγμό. Ρωτήστε τον μηχανικό ή τον υδραυλικό πριν ξεκινήσει η δουλειά.

• Πολύ μικρή διάμετρος. Ο σωλήνας με τη μόνωση δεν περνά και η μόνωση σκίζεται στο πέρασμα. Αργότερα ο σωλήνας ιδρώνει ή εμφανίζεται μούχλα μέσα στην οπή.
• Ανεξέλεγκτη έξοδος. Το κοπτικό βγαίνει μέσα σε ντουλάπι κουζίνας, σε πρίζα ή στα πλακάκια του γείτονα. Η επισκευή κοστίζει τότε περισσότερο από την ίδια την οπή.
• Συμπυκνώματα χωρίς κλίση. Το νερό του κλιματιστικού μένει στην οπή, τρέχει προς τα μέσα και εμφανίζονται λεκέδες στον εσωτερικό τοίχο.
• Σπασμένη έξοδος. Αν δεν μειωθεί η πίεση, στην άλλη πλευρά φεύγει κομμάτι μπετό και η οπή χρειάζεται μερεμέτι.
• Κομμένος οπλισμός χωρίς εκτίμηση. Δεν φαίνεται αμέσως, αλλά σε φέρον στοιχείο είναι επέμβαση στον σκελετό, για την οποία την ευθύνη την έχει ο ιδιοκτήτης.
• Οπή σε κολόνα ή δοκάρι. Είναι από τα πιο σοβαρά λάθη, γιατί αποδυναμώνει τα στοιχεία που κρατούν το κτίριο, ιδίως σε σεισμό.
• Αστεγάνωτη διέλευση σε εξωτερικό τοίχο. Με τη βροχή μπαίνει νερό στη θερμοπρόσοψη, τον χειμώνα δημιουργείται κρύο σημείο και υγρασία.
• Νερό κάτω από την πλάκα. Χωρίς συλλογή της λάσπης το νερό περνά στον γείτονα και του λερώνει το ταβάνι.

Την οπή την ελέγχετε αμέσως, δεν χρειάζεται να στεγνώσει τίποτα. Αρκούν ένα μέτρο και ένα αλφάδι. Μετρήστε τη διάμετρο και συγκρίνετέ την με όσα συμφωνήθηκαν. Πηγαίνετε στην άλλη πλευρά και δείτε την έξοδο. Η οπή πρέπει να βρίσκεται στη σωστή θέση, με γερά χείλη και χωρίς μεγάλα σπασίματα. Σε οπή για συμπυκνώματα, ακουμπήστε το αλφάδι στο κάτω μέρος ή ρίξτε λίγο νερό και δείτε αν τρέχει προς τα έξω.

Ρωτήστε τον τεχνίτη αν το κοπτικό πέτυχε οπλισμό και πόσα σίδερα έκοψε. Αυτή η πληροφορία είναι χρήσιμη για το αρχείο των εργασιών στο σπίτι και μπορεί να τη ζητήσει ο στατικός. Αν ο οπλισμός αποφεύχθηκε με μετακίνηση της οπής, βεβαιωθείτε ότι η νέα θέση εξακολουθεί να βολεύει τον υδραυλικό.

• η διάμετρος της οπής αντιστοιχεί στη συμφωνημένη και χωράει ο σωλήνας με τη μόνωση,
• η θέση και η έξοδος στην άλλη πλευρά συμφωνούν με το σχέδιο,
• η οπή είναι κάθετη ή έχει τη συμφωνημένη κλίση, για τα συμπυκνώματα προς τα έξω,
• τα χείλη και στις δύο πλευρές είναι ακέραια, χωρίς μεγάλα σπασίματα,
• μέσα στην οπή δεν έμειναν υπολείμματα καρότου ή μόνωσης,
• η τρύπα του βύσματος της βάσης είναι σφραγισμένη,
• η λάσπη έχει αναρροφηθεί, δάπεδο και έπιπλα είναι χωρίς ζημιές,
• στον γείτονα, αν τρυπήθηκε πλάκα ή κοινός τοίχος, δεν υπάρχουν σημάδια νερού ή φθορές,
• ο τεχνίτης ενημέρωσε αν και πόσο οπλισμό έκοψε,
• σε εξωτερικό τοίχο έχει συμφωνηθεί ποιος και πότε θα στεγανώσει τη διέλευση.