Montaža drvenih grednih tavanica

Drvo je mnogo lakše od betona, lako se obrađuje, a montaža ide bez mokrih radova i bez čekanja da nešto očvrsne. Kod starijih kuća to je često presudno. U Crnoj Gori mnoge stare kuće, i na primorju i u selima na sjeveru, imaju kamene zidove koji su građeni za drvene grede i ne podnose dobro armiranobetonsku ploču. U manjoj kući tesari obično postave grede i oplatu za nekoliko dana.

Prije nego što pozovete tesara, razjasnite šta će biti iznad tavanice. Negrijani tavan, stambeno potkrovlje sa namještajem i vidljiva tavanica sa ostavljenim gredama imaju potpuno različite zahtjeve za nosivost, izolaciju i završnu obradu. Od toga zavise presjek greda, njihov razmak i svi slojevi iznad i ispod.

Presjek, razmak, oslanjanje i ankerisanje greda treba da odredi statičar, a ne procjena majstora od oka. Tavanica je dio noseće konstrukcije kuće i greška ovdje se kasnije ne popravlja lako.

Postupak se razlikuje kod nove kuće i kod stare kuće, gdje se stara tavanica prvo otvori. Osnovni koraci su ipak slični:

1. Izmjeriti prostor, provjeriti noseće zidove i uporediti stvarno stanje sa projektom i statičkim proračunom.
2. Kod obnove otkriti stare grede i pregledati njihove krajeve, ležišta u zidu i vlagu.
3. Pripremiti građu: isjeći je, obraditi i impregnirati protiv gljivica i insekata koji uništavaju drvo, a vidljive grede još i rendisati i brusiti.
4. Pripremiti mjesta oslanjanja: poravnati podlogu i odvojiti drvo od zida slojem hidroizolacije.
5. Postaviti grede u ležišta, na nazidnicu ili podvlaku na propisanom razmaku i ankerisati ih.
6. Usput stalno provjeravati visinu, ravan i osovinske razmake.
7. Postaviti oplatu i ostale slojeve prema projektu: parnu branu, izolaciju, sloj protiv udarnog zvuka, pod ili spušteni plafon.

Zašto toliko pažnje na ravan? Mala razlika u visini greda kasnije se vidi kao neravan pod ili napukao plafon, a popravka znači rasklapanje gotovih slojeva.

Za grede tavanice obično se koristi konstrukcijsko četinarsko drvo, najčešće smrča, jela ili bor. Kod većih raspona ili kada je važno da se drvo ne vitoperi biraju se lijepljeni lamelirani nosači, koji se manje krive i manje pucaju. Drvo mora biti osušeno, odgovarajuće klase čvrstoće prema MEST EN standardima i bez truleži ili tragova insekata.

Slojevi zavise od toga šta je iznad i ispod tavanice:

• tavanica ispod negrijanog tavana traži prije svega toplotnu izolaciju između greda i parnu branu ili parnu kočnicu sa strane grijane prostorije, da vlaga iz stana ne ulazi u slojeve,
• tavanica ispod stambenog potkrovlja traži još i izolaciju protiv udarnog zvuka, elastični sloj i težu ploču ili suvi podni sistem, da se koraci ne čuju u prostoriji ispod,
• vidljiva tavanica sa ostavljenim gredama traži kvalitetnije drvo, vidljivu oplatu od dasaka i pažljivo brušenje, bajcovanje i zaštitni premaz,
• tavanica koja se zatvara spuštenim plafonom može imati oplatu od OSB ili drugih konstrukcijskih ploča, jer ovdje odlučuje namjena, a ne izgled.

Između greda se postavlja mineralna vuna ili drvenovlaknasta izolacija. Važno je da popuni prostor ravnomjerno, bez šupljina i zgnječenih mjesta, inače nastaju toplotni mostovi i rizik od kondenzacije. Na primorju, gdje je vazduh vlažan veći dio godine, neprekinuta parna brana je posebno važna.

Najjednostavnija je nova kuća sa ravnim zidovima, poznatim mjerama i dobrim prilazom za materijal. Posao postaje zahtjevniji kada:

• prostorija ima veliki raspon, pa trebaju masivnije grede, gušći razmak, podvlake ili čelični elementi,
• je u pitanju stara kuća, gdje se nakon otvaranja pojave truli krajevi greda, vlažni zidovi ili oštećena ležišta,
• grede ostaju vidljive i traže preciznu obradu i završni premaz,
• će iznad tavanice biti stambeno potkrovlje sa zvučnom izolacijom i podnim slojevima,
• materijal mora da se unosi kroz uzak prolaz, uz strme ulice ili na visinu.

Kada poredite ponude, gledajte šta tačno sadrže. Neke obuhvataju samo postavljanje greda, druge i građu, impregnaciju, spojni materijal, oplatu, izolaciju i prevoz. Poređenje ima smisla samo za isti obim radova.

U praksi se ponavljaju isti problemi:

• vlažna ili loše skladištena građa, koja se nakon ugradnje krivi, puca, a pod iznad nje škripi,
• potcijenjena statika, kada se preveliki ugib pokaže tek nakon postavljanja poda ili pregradnih zidova,
• krajevi greda direktno u vlažnom zidu bez odvajanja, što vodi truljenju baš na mjestu gdje greda nosi najviše,
• pokrivanje starih greda novom oplatom bez provjere njihovog stanja, pa trulež ili insekti nastavljaju ispod novog sloja,
• parna brana koja nedostaje ili je prekinuta, zbog čega se vlaga kondenzuje u izolaciji,
• pod čvrsto spojen sa gredama bez elastičnog sloja, pa se svaki korak čuje sprat niže.

Većina ovih grešaka se nakon završetka ne vidi. Zato je pametno provjeriti posao prije nego što se grede zatvore.

Dobro je doći na gradilište dva puta: kada su grede postavljene, a još nisu zatvorene, i zatim pri primopredaji. Pri preuzimanju provjerite:

• da presjek i razmak greda odgovaraju statičkom proračunu,
• da su krajevi greda odvojeni od zida i oslonjeni na suvo,
• da je ankerisanje urađeno prema projektu i da se grede ne pomjeraju,
• da je drvo impregnirano i bez pukotina ili tragova štetočina,
• da je oplata u ravni i da ne škripi pri hodanju,
• da izolacija popunjava prostor bez šupljina i da je parna brana neprekinuta i uz zidove i oko prodora,
• da kod stambenog potkrovlja ispod poda postoji elastični sloj protiv udarnog zvuka,
• da vidljive grede imaju ujednačenu površinu i premaz,
• da ste dobili dokumentaciju za materijal i impregnaciju i zapisnik o izvedenim radovima.