Gipsplaten: soorten, prijzen en merken vergeleken

Op elke plaat staat het type volgens NEN EN 520. De kleur van het karton helpt op de bouwplaats, maar verschilt per merk: Gyproc A heeft een ivoorkleurige zichtzijde, de vochtwerende badkamerplaat is groen en de Knauf Diamond Board heeft blauw karton. Bij twijfel telt de opdruk, niet de kleur.

De letters zijn te combineren. Knauf Diamond Board is bijvoorbeeld DFH2IR: dicht, brandwerend, vochtwerend, hard en sterk tegelijk.

Standaardplaat (A)

De basis voor woonkamer, slaapkamer, gang en de meeste plafonds. Gyproc A weegt 8,75 tot 9,10 kg/m² en is er in 600, 900 en 1200 mm breed. In Nederland is 600 mm breed het standaardformaat in de bouwmarkt, met 260 cm als meest verkochte lengte. Voor plafonds verkopen de bouwmarkten ook een dunnere plafondplaat van 9,5 mm met rechte kant.

Vochtwerende plaat (H2, groen)

Voor badkamer, toilet, keukenwand en washok. Bouwmarkten raden de groene badkamerplaat ook aan voor natte ruimtes. Vochtwerend betekent niet waterdicht. In de douche en rond het bad hoort er altijd een waterdichte laag met afdichtingsband in de hoeken en bij leidingdoorvoeren op, voordat je gaat tegelen.

Brandwerende plaat

Voor schachten, de cv-ruimte en constructies waar een brandeis voor geldt. Gyproc verkoopt hiervoor de RF-plaat. De brandwerendheid hoort niet bij de plaat, maar bij de hele constructie van platen, profielen, schroeven en afwerking zoals de fabrikant die heeft getest.

Geluid: het gaat om de opbouw, niet om één plaat

Een zwaardere plaat helpt een beetje, maar de plaat alleen lost een geluidsprobleem niet op. Wat telt is een voorzetwand die los staat van de oude muur, minerale wol in de spouw, liefst twee lagen plaat en aandacht voor de wegen waarlangs geluid om de wand heen loopt: vloer, plafond en stopcontactdozen.

Harde platen: Gyproc Habito en Knauf Diamond Board

• Gyproc Habito is gemaakt om direct in de plaat te schroeven. Volgens de Habito-wandwijzer van Gyproc hangt er tot 30 kg aan één schroef, met een grove schroef van minimaal 5 mm doorsnede en zonder plug. Gyproc levert Habito als systeem met eigen Habito-schroeven van 41 mm en Vul & Finish als voegvuller.
• Knauf Diamond Board (DFH2IR) heeft blauw karton, een dichtheid van minimaal 1020 kg/m³, wat bij 12,5 mm neerkomt op ongeveer 12,75 kg/m², en is er in 600 en 1200 mm breed. Je schroeft hem met de XTN Diamond Board-schroeven. Knauf geeft een maximale temperatuur van 50 °C op, kortstondig 60 °C.

Keukenkastjes komen vaak toch aan een ophangrail en een zware televisie aan een beugel in een profiel of de massieve muur. Als je vooraf weet waar iets komt te hangen, is een versterking tussen de profielen meestal goedkoper dan een wand vol harde platen.

Gipsvezelplaat

Gyproc Rigidur is een gipsvezelplaat, harder en zwaarder dan gipskarton. In de bouwmarkt zie je hem als 120 × 60 cm. Fermacell ligt in de Nederlandse bouwmarkt vooral als vloerplaat (Estrich) in het schap.

Op een geschilderde wand zie je niet van welk merk de plaat is. De kwaliteit hangt af van het regelwerk, de montage, droge opslag en zorgvuldig voegen. Verschillen zitten in de speciale platen, de systemen en de prijs.

Gyproc is in Nederland veruit het grootste merk: bij Gamma is het merendeel van de gipsplaten in het assortiment van Gyproc. De naam Rigips, die je in Duitsland ziet, wordt hier niet gebruikt. Bij een gewone wand in huis worden merken in de praktijk gecombineerd, bij brandwerende en geluidswerende constructies blijf je binnen één systeem.

Gewone bouwmarktprijzen bij Gamma en Hornbach, zonder acties. De goedkoopste standaardplaat is Siniat 260 × 60 cm bij Hornbach, Gyproc A in hetzelfde formaat kost bij Gamma 6,49 €. Prijzen inclusief arbeid rekent NUMIQ in de prijslijst Gipsplaatwerk met materiaal erbij.

• Dikte: 9,5 mm (plafondplaat), 12,5 mm (standaard voor wanden).
• Breedte: 600 mm is in de bouwmarkt de standaard, daarnaast 900 en 1200 mm. De profielen staan 60 cm uit elkaar. Een breedte van 1250 mm kom je hier in de winkel niet tegen.
• Lengte: 260 cm is het meest verkochte formaat, de 260 × 120 cm-plaat is er voor grotere vlakken.
• Gewicht: Gyproc A 8,75 tot 9,10 kg/m², Siniat AK ongeveer 8,7 kg/m² (13,57 kg per plaat van 260 × 60 cm), Diamond Board ongeveer 12,75 kg/m².

De lange kanten van wandplaten zijn afgeschuind (AK), zodat wapeningsband en voegvuller in de naad passen. Knauf heeft ook platen met vier afgeschuinde kanten (4AK). Plafond- en stucplaten hebben een rechte kant (RK). Een stucplaat met RK-kant is bedoeld om volledig te laten stucen, zonder primer. Bij een gewone plaat breng je voor het stucen of schilderen eerst een primer aan, anders zie je de naden later als kleurverschil terug. Voor het voegen gebruik je wapeningsband en een voegvuller zoals Gyproc Vul & Finish of ABA jointfiller.

• Profielen: staanders (CW, bij Gyproc Metal Stud MSV) en liggers (UW, bij Gyproc MSH) voor wanden, plafondprofielen voor plafonds en voorzetwanden. Gamma verkoopt ook eigen metal stud profielen.
• Schroeven: snelbouwschroeven voor gewone platen, XTN-schroeven voor Diamond Board en Habito-schroeven van 41 mm voor Habito.
• Afdichtingsband onder de liggers en tegen aansluitende muren.
• Wapeningsband en voegvuller voor de naden, kit voor de hoeken die kunnen werken.
• Minerale wol in de wand en een dampremmende folie op zolder.
• Waterdichte laag met hoekband in de douche en rond het bad.

1. De groene plaat als waterdichting gebruiken. Vochtwerend is niet waterdicht.
2. Gewone gipsplaten in de douche, ook met primer en coating.
3. Schilderen of stucen zonder primer op een gewone plaat, met zichtbare naden als gevolg.
4. Een scheidingswand die stopt bij het verlaagde plafond.
5. Stopcontactdozen in een akoestische voorzetwand open laten.
6. Alleen de naden van de isolatie afplakken als dampscherm op zolder.