Bestrating in beton zetten (in plaats van opsluitband)

De rest van de bestrating leg je gewoon zoals altijd: op een verdichte fundering van bijvoorbeeld menggranulaat of zand, met daarop een straatlaag van straatzand of brekerszand. Alleen de buitenste rij gaat in beton. Bij een zwaarder belaste bestrating zijn dat soms twee rijen. Zo gaat het meestal:

• Je graaft het hele vlak uit en verdicht de fundering, met een strook extra breedte onder de rand
• Langs de rand span je een draad op de hoogte van de toekomstige bestrating, met het juiste afschot
• Onder de buitenste rij breng je aardvochtig beton aan: beton dat je kunt vormen en dat niet wegloopt
• Je klopt de stenen met een rubberen hamer in het beton, precies op de draad
• Aan de buitenkant vorm je een schuine betonrug tot ongeveer twee derde van de steenhoogte
• Als het beton is uitgehard, bestraat je de rest van het vlak, veeg je de voegen in en tril je het geheel af

Waarom komt de betonrug niet tot de bovenkant van de steen? Zo kun je er grond of grind overheen strooien en blijft het beton uit het zicht. De rug houdt de stenen aan de zijkant dan nog steeds stevig vast.

Soms zie je ook dat een complete bestrating in beton wordt gelegd. Dat is een andere, stijve constructie. Die vraagt om een betonplaat, dilatatievoegen en een goed doordachte afwatering. Haal die twee niet door elkaar.

Een betonrug onder de buitenste rij werkt goed bij tuinpaden, terrassen, straatwerk rond het huis en kleinere vlakken waar alleen gelopen wordt. Hij is ook handig waar de bestrating overgaat in gazon en je met de grasmaaier zonder hindernis over de rand wilt. Bij bochten en grillige vormen buigt een opsluitband slecht mee, daar is beton vaak praktischer.

Bij een oprit of parkeerplaats drukken autobanden veel harder op de rand. De betonrug wordt daar breder en zwaarder uitgevoerd, de stenen zijn dikker (meestal zo'n 8 cm in plaats van 6 cm) en de fundering is dikker. Bij zwaarder verkeer, of als de rand grenst aan een hoogteverschil, is een opsluitband vaak de zekerdere keuze.

Het eenvoudigst is een lange, rechte rand op een goed verdichte ondergrond, waar je makkelijk met een kruiwagen bij kunt. Meer werk geven:

• Bochten en hoeken waar je stenen moet zagen
• Een rand langs een muur, trap of gevel, waar je de betonrug lastig kunt vormen
• Slappe grond zoals klei of veen, of een natte ondergrond, die je eerst moet verbeteren
• Een groter hoogteverschil tussen de bestrating en het terrein eromheen
• Twee rijen in beton in plaats van één bij een zwaar belast vlak
• Slechte bereikbaarheid, waardoor het beton met de hand moet worden aangevoerd

Juist in veel Nederlandse tuinen op klei of veen zakt de grond na verloop van tijd. Een goed verdichte en voldoende dikke fundering is daar extra belangrijk.

In de praktijk gebeurt het vaak dat de rand wordt ingestort op een fundering die niet goed is verdicht. Het beton zakt dan mee en de buitenste rij breekt af of kantelt naar buiten. Een andere fout is te nat beton. Dat loopt weg, de rug houdt zijn vorm niet en de stenen gaan erin drijven.

Ook zie je vaak dat de rug alleen symbolisch wordt aangebracht, als een dun laagje. Zo'n steun scheurt bij de eerste vorst of belasting. Let ook op met de trilplaat. Trillen over een vers ingestorte rand, of trillen zonder rubberen mat, maakt de buitenste stenen los of laat er stukjes vanaf springen. En vergeet het afschot niet. Een rand in beton kun je na het uitharden niet meer bijstellen, dus het afschot van ongeveer 1 tot 2 % stel je al in bij het spannen van de draad.

Stort geen beton bij vorst of in grote hitte. Onder ongeveer 5 °C hardt het heel langzaam uit en kan het bevriezen. Bij hitte droogt het te snel uit en scheurt het. Bescherm een verse rand tegen fel zonlicht, regen en vorst.

Deze klus kun je zelf doen als de fundering al klaar en verdicht is en je wat geduld hebt. Leg een metseldraad, piketpaaltjes, een waterpas, een rubberen hamer, een troffel en zakken kant-en-klaar beton of een betonmolen klaar.

1. Controleren of de fundering onder de rand verdicht is en minstens de breedte van de betonrug voorbij de rand van de bestrating doorloopt.
2. Paaltjes slaan en de draad spannen op de hoogte van de bovenkant van de stenen, aflopend van het huis af.
3. Aardvochtig beton aanmaken dat in je hand zijn vorm houdt als je erin knijpt, zonder dat er water uitloopt.
4. Beton onder de buitenste rij aanbrengen over een lengte die je kunt bestraten voordat het gaat opstijven.
5. De stenen plaatsen en met de hamer precies op de draad kloppen, met gelijke voegbreedte.
6. Tussendoor met de waterpas het vlak en het afschot controleren.
7. Aan de buitenkant met de troffel een schuine betonrug vormen tot ongeveer twee derde van de steenhoogte.
8. Betonresten direct van de stenen verwijderen, zolang ze nog zacht zijn.
9. Het verse beton afdekken met folie of een vochtige doek en laten uitharden volgens de aanwijzingen van de fabrikant.
10. Pas daarna de rest van het vlak bestraten, de voegen invegen en afrillen met een rubberen mat onder de trilplaat.
11. De betonrug afdekken met grond of grind.

• De buitenste rij loopt in één lijn, zonder uitschieters of tanden
• De rand ligt gelijk met de rest van de bestrating, niets steekt uit of zakt weg
• Het afschot voert water af van het huis en er blijven geen plassen staan
• De buitenste stenen wiebelen of kantelen niet als je erop gaat staan
• De betonrug is doorlopend, zonder scheuren, en er zijn geen holle plekken onder de stenen
• Op de zichtkant van de stenen zitten geen opgedroogde betonresten
• De voegen zijn gevuld en de buitenste voegen zijn niet tot aan de bovenkant met beton dichtgezet
• De betonrug is afgedekt en het terrein sluit netjes aan op de bestrating