Tuinbanden plaatsen

Tuinbanden plaats je vóór de bestrating, want ze vormen het kader waarbinnen de tegels of klinkers later komen te liggen. Het werk is in principe eenvoudig, maar het resultaat hangt af van hoe nauwkeurig elke stap gebeurt.

• Uitzetten: met paaltjes en een gespannen draad markeer je de looplijn en vooral de hoogte van de bovenkant van de band. Denk hier al aan de hoogte van de toekomstige bestrating en aan het afschot, zodat het water wegloopt, meestal van het huis af.
• Uitgraven: je graaft een sleuf die iets breder is dan de band en zo diep dat de fundering, het betonbed en de band zelf erin passen. Bij gewone tuinbanden is dat vaak ongeveer 25 tot 35 cm onder de bovenkant, bij een oprit voor de auto meer.
• Ondergrond: de bodem van de sleuf wordt verdicht en waar nodig aangevuld met verdicht puin of steenslag.
• Betonbed: op de ondergrond komt aardvochtig beton. Dat is beton dat je in je hand tot een bal kunt knijpen, maar dat niet wegloopt. De laag is meestal zo'n 10 cm dik.
• Plaatsen: de band wordt in het bed gedrukt en met een rubberen hamer op de hoogte van de draad geklopt. Met de waterpas controleer je tussendoor steeds of hij recht staat.
• Betonrug: aan één of beide kanten krijgt de band een schuine steun van beton, die ongeveer tot een derde of de helft van de hoogte komt. Juist die rug voorkomt dat de band na verloop van tijd scheef gaat staan.

Ga vóór het graven na waar kabels en leidingen in de grond liggen, zoals water, gas, stroom en internet. Raak je toch een gasleiding en ruik je gas, ga dan weg van de plek en bel het Nationaal Storingsnummer Gas en Stroom (0800 9009) of bij direct gevaar 112.

Het meest gebruikt worden betonnen tuinbanden, meestal ongeveer 5 tot 10 cm dik en zo'n 20 tot 25 cm hoog. Ze passen bij paden, terrassen en bestrating rond het huis. Waar een auto komt te staan, kies je dikkere banden en een steviger bed. Trottoirbanden en wegbanden zijn nog zwaarder en horen bij wegen en drukke parkeerplaatsen.

Natuurstenen banden, bijvoorbeeld van graniet, zijn erg slijtvast en zien er verzorgd uit. Ze zijn wel zwaarder, minder maatvast en het plaatsen en zagen kost meer tijd. Kunststof graskantopsluitingen gebruik je alleen om gras van grind of mulch te scheiden. Bestrating waarover je loopt of rijdt, houden ze niet op zijn plek.

En het bed zelf? Bij bestrating vrijwel altijd beton. Banden alleen in zand of grind zetten kan bij puur decoratieve randen in de tuin, maar dan schuiven of kantelen ze sneller.

Het eenvoudigst is een rechte lijn op vlakke, stevige grond, waar je met een kruiwagen bij kunt en beton of puin kunt laten aanvoeren. Het werk duurt langer en wordt duurder bij:

• Veel bochten en hoeken, waar banden gezaagd moeten worden of bochtstukken nodig zijn
• Een helling of hoogteverschillen, waarbij de hoogte van de band geleidelijk moet meelopen
• Slappe grond zoals klei of veen, die in grote delen van Nederland voorkomt en vaak deels vervangen moet worden door puin of zand
• Het verwijderen van oude banden en oud beton
• Een slechte bereikbaarheid, als alles met de hand door het huis of de tuin gedragen moet worden
• Natuurstenen banden in plaats van betonnen

Ook het weer speelt mee. Beton verwerk je liever niet bij temperaturen onder ongeveer 5 °C en niet op bevroren grond. Bij warm weer droogt het juist snel uit, dus dek het af of houd het vochtig.

Een band die op de dag van plaatsen keurig staat, kan na de eerste winter scheef hangen. Meestal komt dat door een van deze fouten:

• Niet verdichte ondergrond: de band zakt langzaam weg en de lijn gaat golven
• Geen betonrug: door de druk van de bestrating en een rijdende auto kantelt de band naar buiten
• Te nat beton: de band gaat erin drijven en blijft niet op hoogte
• Verkeerde hoogte ten opzichte van de bestrating: bij het huis ontstaan plassen of loopt water naar de gevel
• Geen aandacht voor water: een doorweekte ondergrond draagt slecht en vorst zet hem in de winter in beweging
• Te vroeg belasten: met de trilplaat de bestrating aftrillen vlak naast nog vers beton

In de praktijk wordt vaak juist bespaard op de betonrug aan de graskant. Die zie je het minst, maar het is een van de belangrijkste onderdelen van het hele werk.

Gaat het om een tuinpad of terras waar geen auto overheen rijdt, dan kun je het plaatsen ook zelf. Je hebt een spade, draad, paaltjes, een waterpas, een rubberen hamer, een handstamper of trilplaat en een betonmolen of emmer nodig. Banden zijn zwaar, dus til met een rechte rug en liever met z'n tweeën. Draag bij zagen met de haakse slijper een veiligheidsbril, gehoorbescherming en een stofmasker. Nat zagen geeft het minste stof.

1. Nagaan waar kabels en leidingen in de grond liggen.
2. Paaltjes aan de uiteinden slaan en de draad spannen op de hoogte van de bovenkant van de band, met het afschot erin verwerkt.
3. De sleuf uitgraven tot de juiste diepte en iets breder dan de band.
4. De bodem van de sleuf verdichten en zo nodig puin aanvullen en opnieuw verdichten.
5. Aardvochtig beton aanmaken volgens de aanwijzingen op de zak.
6. Het betonbed uitspreiden over de lengte van twee tot drie banden.
7. De band erop zetten en met de hamer op de hoogte van de draad kloppen.
8. Met de waterpas de stand en de aansluiting op de vorige band controleren.
9. Tussen de banden een kleine, gelijke voeg laten.
10. De betonrug aanbrengen en met de troffel gladstrijken.
11. Het beton laten uitharden en niet belasten zolang de fabrikant dat afraadt.
12. De sleuf aan de graskant aanvullen met grond en verder gaan met de bestrating.

Loop bij de oplevering de hele lijn rustig langs en kijk er ook van opzij en laag bij de grond naar. Zo zie je oneffenheden het snelst. Controleer:

• Of de lijn recht is en bochten vloeiend lopen, zonder knikken of sprongen
• Of de bovenkanten van aangrenzende banden zonder randjes op elkaar aansluiten
• Of de hoogte past bij de geplande hoogte van de bestrating en het maaiveld
• Of het afschot het water van het huis af voert en nergens plassen blijven staan
• Of de voegen tussen de banden gelijkmatig zijn
• Of de betonrug doorloopt en de band niet beweegt als je ertegen duwt
• Of zaagsneden netjes zijn en hoeken zonder grote kieren aansluiten
• Of alles is opgeruimd, zonder betonresten op de banden en de bestrating