Opsluitbanden zetten in aardvochtig beton

Aardvochtig beton, ook wel schraal of droog beton genoemd, is een mengsel van cement, zand en grind met maar weinig water. Het lijkt op vochtig zand: je kunt het scheppen en storten, maar in je hand houdt het zijn vorm. Het loopt niet weg, dus je hebt geen bekisting nodig, en je kunt de band er makkelijk op de juiste hoogte in kloppen.

Na het aandrukken en bevochtigen hardt het mengsel langzaam uit tot een stevig bed. Voor tuinpaden, terrassen en een gewone oprit bij een woning is dat ruim voldoende. Bij zwaar verkeer of bijzondere constructies bepaalt een ontwerper hoe de banden moeten liggen, meestal volgens de voorschriften van de fabrikant en de geldende NEN-normen.

Lijn en hoogte uitzetten

Eerst span je een draad tussen paaltjes, of bepaal je de hoogte met een waterpasinstrument. De draad geeft de bovenkant van de banden aan en ook de richting. Denk meteen aan het afschot: regenwater moet van het huis af lopen, niet ernaartoe. In Nederland, waar de grond vaak nat is en het grondwater hoog kan staan, is dat extra belangrijk.

Uitgraven en de ondergrond verdichten

De sleuf graaf je iets breder dan de band, zodat er ook ruimte is voor de steunrug. Hoe diep je gaat, hangt af van de hoogte van de band en van de belasting. Langs een border kan het ondieper, bij een oprit voor auto's ga je dieper en komt er vaak een verdichte laag puin of menggranulaat onder. Haal teelaarde en zachte grond weg en verdicht de bodem van de sleuf goed. Op klei of veen zakt de grond sneller na, daar loont het om slappe grond te vervangen door zand dat je laag voor laag aantrilt.

Betonbed, band plaatsen en steunrug

Op de bodem komt een laag aardvochtig beton, meestal rond de tien centimeter dik, bij zwaardere belasting meer. Je legt de band erop, klopt hem met een rubberen hamer op de hoogte van de draad en controleert met een waterpas. Tussen de banden blijft een smalle, gelijkmatige voeg. Daarna maak je aan de buitenkant een betonrug: een wig van aardvochtig beton die ongeveer tot een derde à de helft van de bandhoogte reikt. Tot slot maak je het beton nat en belast je de banden een paar dagen niet.

• Tuinbanden: dun en licht, om gazon, borders en grindvlakken af te scheiden waar alleen gelopen wordt
• Opsluitbanden: wat steviger, voor paden en terrassen waar ze de rand van de bestrating moeten vasthouden
• Trottoirbanden: dik en zwaar, langs opritten en parkeerplaatsen waar autobanden ertegen drukken
• Inritbanden: met een schuine kant, op de plek waar de auto erop rijdt, zodat je soepel oprijdt

Betonnen banden gaan het langst mee en passen bijna overal. Kunststof of stalen kantopsluiting is vooral handig in de tuin als graskant, maar houdt de rand van klinkers niet betrouwbaar op zijn plek. Stel jezelf bij het kiezen een simpele vraag: wordt er alleen over gelopen, of ook gereden? Als er gereden wordt, kies dan een zwaardere band en een degelijkere fundering. Let ook op vorstbestendigheid. Nederlandse winters zijn meestal mild, maar het afwisselen van vorst en dooi, en zeker strooizout langs opritten, tast zwakke banden aan.

Het eenvoudigst is een rechte lijn op vlakke, stevige grond met goede bereikbaarheid. Meer tijd en moeite kosten:

• Bochten en hoeken, waar je banden moet zagen of bochtstukken gebruikt
• Een helling of grote hoogteverschillen
• Slappe, kleiige of natte grond die vervangen of ontwaterd moet worden
• Zware trottoirbanden die je slecht met de hand verplaatst
• Oude banden uitbreken en het puin afvoeren
• Een krappe plek waar geen machine of kruiwagen bij kan, zoals een achtertuin zonder achterom

In de praktijk zien banden er na het zetten vaak keurig uit, en blijkt het probleem pas na de eerste winter of na een natte periode. Veelvoorkomende oorzaken:

• Slecht verdichte ondergrond, waardoor de band verzakt of scheef gaat staan
• Geen of een te lage steunrug, waardoor de rand wegdrukt onder de bestrating of een auto
• Te nat beton, dat wegvloeit bij het kloppen zodat de band gaat drijven
• Werken bij vorst of de banden belasten voordat het beton hard is
• Verkeerd afschot, waardoor water tegen de band blijft staan en de ondergrond uitspoelt

Lichte tuinbanden rond een border of een smal pad kun je prima zelf zetten. Bij trottoirbanden en opritten is het verstandiger een stratenmaker in te schakelen met een trilplaat en ander materieel.

1. De lijn uitzetten met paaltjes en een draad spannen op de hoogte van de bovenkant van de banden.
2. Een sleuf graven die iets breder is dan de band, en teelaarde en wortels verwijderen.
3. De bodem van de sleuf verdichten met een handstamper of een trilplaat.
4. Het aardvochtig beton aanmaken, zo dat het in je hand zijn vorm houdt maar er geen water uitloopt.
5. Het bed in de sleuf storten en grof vlak maken.
6. De band plaatsen, met een rubberen hamer op de hoogte van de draad kloppen en met een waterpas controleren.
7. Verdergaan met de volgende banden met dezelfde voeg en de lijn steeds controleren.
8. Aan de buitenkant een betonrug maken en die stevig aandrukken.
9. Het beton natmaken, bij warm weer een paar dagen vochtig houden en niet belasten.
10. Pas daarna de grond aanvullen of de bestrating leggen.

• De bovenkant van de banden volgt de draad en steekt nergens uit
• De lijn is recht of loopt in een vloeiende bocht, zonder hoekjes
• De voegen tussen de banden zijn overal even breed
• Een band beweegt niet en kantelt niet als je er met je voet tegen duwt
• De steunrug loopt over de hele lengte door en er ligt geen kaal beton waar grond hoort
• De banden hebben geen afgebroken randen of scheuren
• Regenwater loopt weg en blijft niet langs de rand staan