Deurkozijn in gipsplaatwand: versterking met UA-profiel

Een gewone scheidingswand staat op CW- en UW-profielen van dun verzinkt staal. Om een ruimte op te delen is dat prima. Maar de steeds terugkerende belasting op de plek van de scharnieren houden ze op den duur niet. Zet je een kozijn alleen aan zo'n constructie vast, dan raakt het na verloop van tijd los. De deur gaat zakken, sluit slecht en in de hoeken boven de opening ontstaan scheuren.

Een UA-profiel lijkt op een CW-profiel, maar het staal is een stuk dikker, volgens de fabrikant meestal rond de twee millimeter. Daardoor is het veel stijver. Het brengt het gewicht van de deur en de klappen bij het dichtvallen rechtstreeks over naar vloer en plafond. Het kozijn schroef je vervolgens in het metalen profiel en niet in de gipsplaten.

De montagevoorschriften van de grote systeemleveranciers voor droogbouw gaan uit van UA-profielen bij gewone binnendeuren, bij zware massieve deurbladen, bij hogere deuren en bij stompe of verdekte kozijnen. Bij heel lichte deuren staan sommige systemen ook versterkte CW-profielen toe, maar alleen tot het gewicht en de hoogte van het deurblad die de fabrikant opgeeft. Twijfel je, kies dan voor het UA-profiel. Dan zit je aan de veilige kant.

Je versterkt de opening tijdens de bouw van de wand, dus voordat de platen erop gaan. In de praktijk ziet de werkwijze er meestal zo uit:

1. Het type kozijn en de hoogte van de afgewerkte vloer bepalen, want daar hangt de maat van de opening van af.
2. Het hart van de deur en de plek van de opening op vloer en plafond aftekenen.
3. Het onderste UW-profiel ter plaatse van de opening onderbreken en aan de vloer vastzetten.
4. De UA-profielen op de vrije hoogte van de ruimte op maat zagen.
5. De profielen aan weerszijden van de opening plaatsen en met de bijbehorende aansluithoeken en geschikte ankers aan vloer en plafond bevestigen.
6. Met waterpas of laser controleren of ze loodrecht staan en of de afstand tussen de profielen boven en onder gelijk is.
7. De bovendorpel maken en stevig met de UA-profielen aan de zijkant verbinden.
8. Boven de bovendorpel korte CW-profielen plaatsen, zodat de platen ergens in geschroefd kunnen worden.
9. De rest van de wand met CW-profielen aansluiten, zo dat de UA-profielen een zelfstandig dragend frame blijven.

Houd bij de maat van de opening rekening met stelruimte voor het kozijn. Hoeveel precies, staat in de voorschriften van de kozijnfabrikant. Bij een stalen montagekozijn, een stomp kozijn of een verdekt kozijn verschilt dat.

De bovendorpel wordt vaak onderschat, terwijl juist die de vorm van de opening vasthoudt. Meestal maak je hem van een UW-profiel waarvan je de uiteinden inknipt en in een U-vorm omzet. Die schroef je vast aan de UA-profielen. Bij zwaardere of hogere deuren kies je afhankelijk van het systeem ook in de bovendorpel een UA-profiel of een dubbele oplossing. De verbinding moet haaks zijn en mag niet doorbuigen.

Bij het beplaten geldt één belangrijke regel: een plaatnaad mag nooit in het verlengde van de zijkant van de deuropening liggen. De platen rond de deur zaag je daarom in een L-vorm uit, of je legt de naad boven de opening een stuk opzij. Een naad in het verlengde van het kozijn is de meest voorkomende oorzaak van scheuren die na een tijdje boven de hoek van de deur verschijnen.

Bij dubbele beplating laat je de naden van de lagen ten opzichte van elkaar verspringen. De platen schroef je in het UA-profiel met schroeven die bedoeld zijn voor dikker staal, op de onderlinge afstand die het systeem voorschrijft. Smalle stroken gipsplaat naast de opening breken snel. Gebruik dus liever een hele plaat en zaag de opening eruit.

Het eenvoudigst is een nieuwe wand op een vlakke betonvloer, onder een stevig plafond, terwijl het type kozijn al vastligt. Dan is het versterken een gewoon onderdeel van het plaatsen van de wand.

Vooral deze situaties maken het werk langer en daardoor duurder:

• Achteraf versterken van een wand die al beplaat is, waarbij een deel van de platen eraf moet
• Hoge ruimtes en dus lange UA-profielen
• Een zolder waar de wand aansluit op een schuin dak of op houten spanten en gordingen
• Een zwevende dekvloer of vloerverwarming, waarbij je de verankering zo kiest dat je geen leidingen raakt
• Houten balklagen of verlaagde plafonds die geen geschikte ondergrond zijn om in te verankeren
• Zware, hoge of stompe deuren die meer precisie vragen

In de praktijk zie je deze fouten steeds terugkomen:

• Een CW-profiel in plaats van een UA-profiel, vaak met als uitleg dat het maar om een lichte deur gaat
• Verankeren in alleen de vloerafwerking, het verlaagde plafond of de gipsplaat in plaats van in de dragende vloer en het plafond
• Te weinig ankers, of ankers die niet geschikt zijn voor de ondergrond
• Een opening zonder stelruimte, of een maat die geen rekening houdt met de hoogte van de afgewerkte vloer
• Pas na het bouwen van het frame een ander type kozijn kiezen
• Een plaatnaad in het verlengde van de zijkant van de opening
• Een kozijn dat met geweld in de opening wordt geduwd, waardoor het hele frame onder spanning komt te staan

De meeste van deze fouten zie je niet direct na de montage. Ze komen pas na een paar maanden gebruik aan het licht, en herstellen betekent meestal dat een deel van de wand open moet.

Controleer het werk het liefst voordat de platen erop gaan, zolang je de constructie nog kunt zien. Let bij de oplevering op deze punten:

• Staan er aan beide kanten van de opening echt UA-profielen? Je herkent ze aan het dikkere staal
• Zijn de profielen met aansluithoeken aan zowel vloer als plafond verankerd?
• Staan de zijprofielen loodrecht en is de afstand ertussen boven en onder gelijk?
• Ligt de bovendorpel waterpas en zit hij stevig vast aan de zijprofielen?
• Past de hoogte van de opening bij de afgewerkte vloer en het gekozen kozijn?
• Beweegt het frame niet als je er met je hand tegen duwt?
• Loopt er na het beplaten geen plaatnaad in het verlengde van de zijkant van de opening?
• Gaat de geplaatste deur licht open, blijft hij uit zichzelf stilstaan en sluit hij overal gelijk aan?