Prijslijst bouwwerkzaamheden: Funderingslaag aanbrengen tot 30 cm dik
Vul de hoeveelheden in en de prijs wordt direct herberekend. Prijsniveau: Nederland. In uw prijslijst kunt u de tarieven zelf aanpassen.
Alle getoonde prijzen zijn exclusief btw. De arbeidsprijs is alleen arbeid. De prijs incl. materiaal omvat ook hulpmaterialen (lijm, voorstrijk, kitten, bevestigingsmiddelen). Wand- en vloertegels, vloeren, verf en sanitair kiest en koopt de klant zelf, die zitten niet in de prijs.
| Post | Eenheid | Prijs / eenheid | Hoeveelheid | Totaal |
|---|---|---|---|---|
Voorbereiding ondergrond | ||||
| Funderingslaag aanbrengen tot 30 cm dik | m² | € 3,70 / m² | m² | vul hoeveelheid in- |
| Verwijderen van straatwerk | m² | € 4,95 / m² | m² | vul hoeveelheid in- |
| Uitgraven voor fundering bestrating | m³ | € 64,40 / m³ | m³ | vul hoeveelheid in- |
| Geotextiel plaatsen | m² | € 3,50 / m² | m² | vul hoeveelheid in- |
| Aanleg grindfundering inclusief verdichten | m² | € 13,80 / m² | m² | vul hoeveelheid in- |
| Egaliseren van zandbed | m² | € 4,60 / m² | m² | vul hoeveelheid in- |
| Funderingslaag aanbrengen tot 50 cm dik | m² | € 4,95 / m² | m² | vul hoeveelheid in- |
| Verdichten van onderlaag met trilplaat | m² | m² | - | |
Wat is een funderingslaag en waarvoor dient hij
Een funderingslaag is een dragende laag van grind of gebroken steenslag. Hij wordt aangebracht en verdicht onder toekomstige bestrating, een betonvloer, een terras of een funderingsplaat. Als alles klaar is, zie je hem niet meer. Toch bepaalt juist deze laag of de bestrating over een paar jaar niet gaat golven en het beton niet scheurt. Binnen het vakgebied bestrating en opsluitbanden is dit de basis waarop al het andere rust.
Je hebt een funderingslaag nodig bij elke verharding op de bestaande grond, bij opritten en parkeerplaatsen en bij een gebouw op een funderingsplaat. Dit artikel gaat over een funderingslaag tot 30 cm dik. Bij zwaardere belasting of een slappe ondergrond wordt een dikkere variant tot 50 cm gemaakt.
Wanneer is 30 cm genoeg en wanneer moet het dikker
De dikte van de funderingslaag bepaal je niet op het oog. Die hangt af van wat er op de verharding gaat rijden of staan en van de grondsoort eronder. Hetzelfde tuinpad kan op zandgrond toe met een dunnere laag en op slappe klei een dikkere nodig hebben.
- Funderingslaag tot 30 cm is gebruikelijk onder tuinpaden, terrassen, tuinverhardingen en een oprit voor een personenauto op een goede, draagkrachtige ondergrond. Hij wordt in twee tot drie lagen aangebracht en elke laag wordt apart verdicht.
- Funderingslaag tot 50 cm is nodig bij zwaardere belasting of een slappere ondergrond: onder een garagevloer, een oprit waar ook zwaardere voertuigen komen, een parkeerterrein of wanneer slappe, natte grond vervangen moet worden door granulaat. Deze wordt in drie of meer lagen aangebracht.
Bij een funderingslaag onder de funderingsplaat van een woning bepalen de ontwerper of constructeur de dikte en opbouw, vaak op basis van grondonderzoek. Onder een woning wordt de funderingslaag uitsluitend volgens het ontwerp gemaakt.
Wat je moet beslissen voordat er gegraven wordt
De funderingslaag is de eerste laag van de hele verharding. Wat hier fout gaat, kun je later alleen herstellen door de bestrating of het beton weer weg te halen. Voor de start moet duidelijk zijn:
- welke afwerking erop komt: betonklinkers, natuursteen, beton of terrastegels op tegeldragers. Daarvan hangt af hoe dik de bovenlaag wordt en hoeveel ruimte er overblijft voor het straatzandbed,
- de hoogte van het afgewerkte oppervlak: bij een woning hangt die af van de drempel van de voordeur of terrasdeur en van de hoogte van de plint. De verharding mag niet hoger komen dan de waterkering en de plint van de woning toelaten,
- het afschot en waar het water heen gaat: verhardingen krijgen een licht afschot, bij bestrating meestal zo'n 1,5 tot 2 %, altijd van de woning af of naar een afvoergoot of infiltratievoorziening. Het afschot maak je al in de funderingslaag, niet pas in het zandbed onder de stenen,
- de randen van de verharding: of er opsluitbanden komen en waar precies. De funderingslaag moet ook onder de opsluitbanden en een stukje daarachter doorlopen, zodat de rand niet wegzakt,
- kabels en leidingen in de grond: zoek voor het graven op waar kabels en leidingen liggen en laat ze zo nodig aanwijzen. Lopen er gas- of elektriciteitsleidingen door het gebied, dan is elk ingrijpen daaraan alleen voor een bevoegd vakman. Wordt er toch een leiding geraakt en ruik je gas, draai dan de hoofdgaskraan dicht, zet ramen en deuren open en bel het gratis Nationaal Storingsnummer 0800-9009, dat 24 uur per dag bereikbaar is. Bij brand of acuut gevaar bel je 112,
- bestaande verharding: ligt er al bestrating, dan moeten eerst de betonklinkers worden opgenomen voordat het graafwerk kan beginnen,
- wat er met de grond gebeurt: wordt die afgevoerd of op het perceel gebruikt om het terrein te egaliseren,
- wat de prijs precies omvat: zitten graafwerk, grondafvoer, levering van het granulaat en geotextiel in de offerte, of alleen het aanbrengen en verdichten.
Zo verloopt het werk stap voor stap
- Het terrein inmeten, de randen uitzetten en de hoogte van het afgewerkte oppervlak en het afschot bepalen.
- De teelaarde en alle slappe, organische of doorweekte grond verwijderen tot op de vaste ondergrond.
- Het cunet uitgraven tot de benodigde diepte en de vrijgekomen grond afvoeren of op het perceel verwerken.
- De bodem van het cunet verdichten en controleren of er nergens iets wegzakt of modder omhoogkomt.
- Bij een kleiige of natte ondergrond een scheidend geotextiel leggen, zodat het granulaat niet in de grond wordt gedrukt.
- De eerste laag granulaat aanvoeren en gelijkmatig uitspreiden op dezelfde dikte.
- De laag verdichten met een trilplaat in de lengte- en dwarsrichting, waarbij de banen elkaar overlappen.
- Aanvoeren en verdichten per laag herhalen tot de totale dikte is bereikt.
- De bovenste laag afreien op hoogte en afschot en tussentijds controleren met een rei en een waterpasinstrument.
Een laag moet na verdichting ongeveer 10 tot 20 cm dik zijn, afhankelijk van hoe zwaar het verdichtingsmaterieel is. Een lichte trilplaat verdicht alleen een dunnere laag, een zwaardere omkeerbare trilplaat of wals kan een dikkere aan. Meer over de juiste aanpak lees je bij ondergrond verdichten met een trilplaat. Bij 30 cm en een zwaardere trilplaat betekent dat meestal twee lagen, bij een lichte trilplaat drie. Breng de funderingslaag nooit in één keer op volle dikte aan. Dan is hij alleen bovenin vast en blijven er daaronder losse plekken.
De graafdiepte is niet alleen 30 cm. Daar komen het zandbed en de dikte van de bestrating of het beton nog bij. Bij betonklinkers van zo'n 6 cm en een zandbed van ongeveer 3 tot 4 cm graaf je dus zo'n tien centimeter dieper dan de dikte van de funderingslaag. Is de teelaarde dikker, dan graaf je door tot de vaste ondergrond en vul je de ontbrekende hoogte aan met granulaat.
Op een afgewerkte en gecontroleerde funderingslaag kan direct de uitvullaag onder de bestrating en daarna de bestrating zelf worden aangebracht. Granulaat hardt niet uit zoals beton en hoeft niet te drogen of uit te harden. Rijden er een paar dagen auto's met materiaal overheen of regent het erop, dan is het verstandig om beschadigde plekken voor het straten opnieuw af te reien en te verdichten.
Materialen en laagopbouw bij 30 cm dikte
Onderin komt grover dragend granulaat, bovenin fijner materiaal dat je nauwkeurig kunt afreien. Bij een dikte tot 30 cm zijn er twee gangbare opbouwen. De keuze hangt vooral af van het verdichtingsmaterieel:
- met een zwaardere trilplaat of wals: een dragende onderlaag van grof gebroken steenslag, bijvoorbeeld fractie 32/63, die de belasting draagt en water goed doorlaat, met daarboven een laag steenslagmengsel 0/32 die de holtes vult en de fundering afsluit. Grof materiaal 32/63 in een laag van 15 tot 20 cm verdicht een lichte trilplaat niet betrouwbaar, de korrels springen er alleen onder heen en weer,
- met een lichte trilplaat: de hele funderingslaag van steenslagmengsel 0/32 of 0/63 in drie dunnere lagen. De fijne korrels vullen de holtes en een lichte trilplaat verdicht zo'n laag over de volle diepte. Op een goede ondergrond onder een tuinpad of terras is dat voldoende,
- bovenop in beide gevallen een egalisatielaag van fijner steenslagmengsel. Onder bestrating komt daar nog een dun bed van brekerzand of straatzand op, onder beton meestal fijn granulaat of een zand-grindmengsel.
Waarom gebroken steenslag en geen rond riviergrind? De scherpe randen van de korrels haken na verdichting in elkaar en de laag sluit zich. Ronde korrels schuiven makkelijker langs elkaar. Het materiaal moet schoon zijn, zonder leem, klei of organische resten. Anders wordt het na regen modderig en verliest het draagkracht. Bij een slappe ondergrond komt er geotextiel of drainage bij.
Los gestort granulaat wordt bij verdichting samengedrukt. Bestel daarom meer dan oppervlak maal dikte. Bij steenslagmengsel reken je meestal met zo'n 20 tot 30 % extra. Voor 1 m² funderingslaag van 30 cm bestel je dus ongeveer 0,36 tot 0,39 m³ los materiaal, plus een kleine reserve voor de randen en oneffenheden in de bodem van het cunet.
Prijs van een funderingslaag per m² en waar die van afhangt
De richtprijs voor het werk is € 3,70 per m². Het werkelijke bedrag kan daarvan afwijken door de omstandigheden op het perceel:
- Ondergrond: een vaste zand- of grindondergrond is het goedkoopst. Een kleiige of drassige ondergrond waarbij geotextiel, drainage of grondvervanging nodig is, maakt het merkbaar duurder, soms zo dat de dikkere variant de verstandigere keuze is.
- Terrein: op vlak terrein graaf je alleen tot de benodigde diepte. Een helling die geëgaliseerd moet worden, betekent meer graafwerk of meer ophoging en dus meer arbeid en materiaal.
- Bereikbaarheid: kunnen een graafmachine en vrachtwagen tot aan de plek komen, dan gaat het werk snel. In een krappe achtertuin waar het materiaal met de kruiwagen wordt aangevoerd en met de hand wordt gegraven, neemt het werk een veelvoud aan tijd in beslag.
- Grond: kan de grond op het perceel blijven, dan vervallen transport en stortkosten. Afvoer over een grotere afstand maakt het duurder.
- Oppervlak: bij kleine oppervlakken vormt het transport van materieel en materiaal een groot deel van de prijs, waardoor de prijs per m² hoger uitvalt. Een groter aaneengesloten oppervlak is per m² voordeliger.
- Vorm van de verharding: veel bochten, hoeken en putten of paaltjes betekenen meer handmatig verdichten en trager werken.
- Belasting en gevraagde controle: onder een oprit voor auto's is grondiger verdichten, zwaarder materieel en nauwkeuriger hoogtewerk nodig. Schrijft de ontwerper een controle van de verdichting met een plaatbelastingsproef voor, dan is dat een aparte post.
- Seizoen: in een natte periode duurt het werk langer, omdat een doorweekte ondergrond eerst moet opdrogen of vervangen moet worden.
Offertes van verschillende stratenmakers kun je alleen vergelijken als ze dezelfde omvang hebben. De ene kan graafwerk, afvoer en granulaat bevatten, de andere alleen het aanbrengen en verdichten van aangeleverd materiaal.
Zo bereid je het perceel voor, zodat het werk snel gaat
Je kunt veel tijd besparen door het terrein voor te bereiden voordat de ploeg komt:
- een vrije toegang tot de plek, een open of tijdelijk verwijderd deel van de schutting, en auto's, hout en tuinmeubels uit de weg,
- bekende ligging van kabels, leidingen en perceelgrenzen, zodat er tijdens het graven niet gewacht hoeft te worden,
- een vaste plek waar de vrachtwagen het granulaat kan storten en waar een grondhoop kan liggen,
- afspraken met de buren als het materieel over hun grond gaat of de weg kort blokkeert,
- een wateraansluiting om droog materiaal licht te bevochtigen.
Het werk loopt juist vertraging op als er tijdens het graven een onbekende leiding of kabel opduikt, als oppervlak of hoogtes pas ter plekke worden aangepast, of als er na regen water in het cunet staat.
Typische fouten die pas later zichtbaar worden
- Te dikke lagen in één keer. Het oppervlak voelt vast aan, maar dieper blijft het materiaal los en zakt het na verloop van tijd in.
- Grove fractie onder een lichte trilplaat. Steenslag 32/63 in een dikke laag onder een lichte trilplaat blijft los, ook al kun je erover lopen.
- Te weinig trilplaatgangen. Eén keer over het oppervlak en klaar. Verdicht door tot de trilplaat geen sporen meer achterlaat.
- Droog materiaal. Helemaal droog steenslagmengsel verdicht slecht. Licht bevochtigen helpt, doorweken werkt averechts.
- Teelaarde of modder op de bodem laten liggen. Organische grond verteert op den duur en de funderingslaag erboven zakt.
- Afschot en afwatering vergeten. Water dat in de funderingslaag blijft staan, vermindert de draagkracht en drukt bij vorst de bestrating omhoog.
- Bezuinigen op dikte bij belaste verhardingen. Onder een oprit waar auto's rijden, worden in een dunne funderingslaag snel sporen gereden.
- Funderingslaag die precies op de rand van de verharding stopt. Opsluitbanden en de buitenste rijen stenen hebben dan geen steun, gaan langzaam scheef staan en de rand valt uit elkaar.
- Onvoldoende verdichte randen en omgeving van putten. Waar de trilplaat niet kwam, ontstaan na een jaar kuilen en rond putdeksels randjes.
- Afschot pas in het zandbed maken. Het zandbed wordt dan aan één kant te dik, zakt ongelijkmatig en de bestrating gaat golven.
Doe-het-zelf: een funderingslaag onder een tuinpad of klein terras
Een funderingslaag onder een tuinpad of kleiner terras op vaste grond kun je zelf maken met een gehuurde trilplaat. Een funderingslaag onder een woning, garage of oprit voor auto's laat je over aan een vakbedrijf dat volgens het ontwerp werkt. Liggen er kabels of leidingen in het gebied, begin dan pas met graven als bekend is waar ze liggen. De werkwijze is gelijk aan de stappen hierboven. Let als doe-het-zelver daarnaast op het volgende:
- Vraag bij het huren van de trilplaat welke laagdikte hij verdicht. Een lichte trilplaat van ongeveer 100 kg verdicht betrouwbaar zo'n 10 cm steenslagmengsel.
- Gebruik met een lichte trilplaat geen grof steenslag 32/63, maar steenslagmengsel 0/32 of 0/63, en verdeel de 30 cm over drie lagen.
- Bestel het materiaal met de extra hoeveelheid voor verdichting volgens de berekening in het deel over materialen.
- Besproei de laag licht voor het verdichten als hij droog is en stuift.
- Verdicht randen, hoeken en de omgeving van opsluitbanden na met een handstamper waar de trilplaat niet komt.
- Controleer na elke laag de hoogtes met een draad en een rei, vul kuilen aan en verdicht opnieuw.
- Draag bij het werken met de trilplaat gehoorbescherming en stevige schoenen en trek de trilplaat niet naar je toe op een helling.
Controle en oplevering van de funderingslaag
Bekijk de funderingslaag goed voordat de bestrating of het beton erop komt. Later zijn fouten alleen nog te herstellen door alles weer weg te halen. Controleer bij de oplevering:
- of de totale dikte overeenkomt met de afgesproken 30 cm, bijvoorbeeld aan de hand van hoogtes die voor de start zijn ingemeten of een proefgat aan de rand,
- of teelaarde en slappe grond zijn verwijderd tot op de vaste ondergrond,
- of elke laag apart is verdicht en niet de hele dikte in één keer, wat ook foto's van het werk kunnen bevestigen,
- of er bij het lopen geen sporen achterblijven en het oppervlak ook onder een hak niet inzakt,
- als de trilplaat nog op de bouwplaats is: vraag de uitvoerder om een controlegang. Op een goed verdichte funderingslaag laat de trilplaat geen sporen achter en begint hij licht te springen,
- zonder materieel helpt een stalen staaf of pen: op een verdichte laag gaat die maar met moeite en overal even zwaar het granulaat in, zachtere plekken vallen zo op,
- of de hoogtes kloppen met de tekening en het afschot van de woning af of naar de afvoergoot loopt. Na besproeien met water mogen er geen plassen op het oppervlak blijven staan,
- of er onder een rei van twee meter geen duidelijke kuilen of bulten zijn,
- of de randen even goed verdicht zijn als het midden en de funderingslaag ook buiten de rand van de verharding doorloopt,
- of er geen leem, wortels of ander afval in het materiaal zit,
- of bij een funderingslaag onder een funderingsplaat of oprit de verdichting is gecontroleerd op de manier die de ontwerper heeft voorgeschreven, bijvoorbeeld met een plaatbelastingsproef.
Een statische plaatbelastingsproef geeft het resultaat als modulus Edef2 in MPa. Als richtwaarde wordt op het niveau van de oorspronkelijke ondergrond minimaal zo'n 30 MPa gevraagd, bovenop de funderingslaag onder tuinpaden en voetgangersgebieden ongeveer 45 MPa en onder een oprit voor personenauto's ongeveer 80 MPa of meer. Daarnaast wordt de verhouding tussen de moduli van de tweede en de eerste belasting bekeken. Bij steenslagmengsel hoort die niet boven ongeveer 2,5 uit te komen. Schrijft het ontwerp andere waarden voor, dan gelden die. Bij een gewoon tuinpad wordt de proef meestal niet gedaan en volstaan de controles uit de lijst hierboven.
Veelgestelde vragen
Ongeveer € 3,70 per m². De uiteindelijke prijs hangt vooral af van de draagkracht van de ondergrond, het terrein, de bereikbaarheid voor materieel, de grootte van het oppervlak en of de grond moet worden afgevoerd en er geotextiel nodig is.
Een handstamper is hooguit geschikt voor kleine hoeken en de omgeving van opsluitbanden. Voor het hele oppervlak is een trilplaat of wals nodig, anders haal je de benodigde draagkracht niet.
Op een vaste zand- of grindondergrond meestal niet. Op klei, leem of een natte ondergrond is het nuttig, omdat het voorkomt dat granulaat en grond zich vermengen. Zo houdt de funderingslaag langer zijn draagkracht.
Bij regen wordt de ondergrond drassig en heeft verdichten geen zin. Op bevroren grond of met bevroren materiaal breng je geen funderingslaag aan, want na het ontdooien zakt hij in. Het werk wordt dan meestal uitgesteld tot drogere dagen zonder vorst.
Bij een tuinpad of terras op goede grond is de dunnere variant meestal voldoende. Moet de verharding auto's, een garage of een woning dragen, of is de grond kleiig of drassig, overleg dan met een ontwerper of een ervaren vakbedrijf. Een dikkere funderingslaag is in dat geval de veiligere keuze.
Nee. Granulaat hardt niet uit, dus na verdichten en het controleren van de hoogtes kun je direct verder met het zandbed en de bestrating. Wachten is alleen nodig als de regen de laag heeft doorweekt of het materieel er sporen in heeft gereden. Dan wordt hij eerst hersteld en opnieuw verdicht.
Gerelateerde werkzaamheden
Zo neem je betonklinkers op zonder onnodige schade: wanneer hergebruik zin heeft, hoe je omgaat met opsluitbanden, kabels in de grond en puin.
Wat een uitvullaag onder bestrating is, welk zand of split je gebruikt, hoe dik de laag wordt en hoe je hem vlak afreit voor het straatwerk.
Zo verdicht je een funderingslaag met een trilplaat: in welke lagen, hoeveel keer eroverheen en hoe je controleert of de ondergrond stevig genoeg is.
Wanneer heb je een fundering tot 50 cm nodig, hoe wordt die laag voor laag aangebracht en verdicht, en hoe controleer je het werk voor het bestraten?
Hoe je de fundering afstemt op de belasting, zorgt voor afschot en afwatering, vooraf goed plant en waarom opsluitbanden als eerste komen.
Zo leg je betonklinkers voor een oprit of parkeerplaats: wanneer 4 tot 6 cm genoeg is, wanneer je 8 tot 10 cm nodig hebt en wat de fundering moet kunnen.
Bereken het hele project, niet alleen één werkzaamheid
U kiest posten uit alle vakgebieden en NUMIQ maakt er een offerte van voor uw eigen project of dat van uw klant.