Houten deurkozijn plaatsen en deur afhangen

Of het kozijn goed wordt, bepaal je al bij het meten. Meet de breedte en hoogte van de opening op minstens drie plaatsen, en de muurdikte boven en onder. De hoogte van de afgewerkte vloer is daarbij het belangrijkste. Het kozijn komt op de uiteindelijke vloer te staan, niet op de dekvloer. Ligt de vloer er nog niet, dan moet je precies weten hoe dik die wordt.

Het plaatsen zelf bestaat meestal uit deze fasen:

• Opening controleren: stofvrij maken, kijken of de randen stevig zijn, of de muren loodrecht staan en de vloer vlak ligt
• Kozijn in elkaar zetten: op een zachte ondergrond volgens de handleiding van de fabrikant, met haakse verbindingen zonder kieren
• Plaatsen en uitlijnen: het kozijn in de opening zetten en met wiggen en waterpas zowel loodrecht als waterpas stellen
• Klemlatten en schuim: klemlatten of spreiders in het kozijn zetten zodat het niet smaller wordt, daarna de ruimte tussen kozijn en muur volspuiten met montageschuim
• Uitharden en afwerken: als het schuim hard is, de wiggen weghalen, overtollig schuim wegsnijden en de tweede aftimmering of de afdeklatten aanbrengen

Zet de wiggen vooral bij de scharnieren en bij het slot, want daar komt de meeste belasting op. Het schuim houdt het kozijn alleen vast en dicht de kier. Het mag het kozijn niet rechttrekken. Daarom stel je de positie mechanisch af voordat je gaat schuimen.

Zit het kozijn vast, dan gaat de deur erin. Gangbare scharnieren voor binnendeuren zijn in de hoogte en zijwaarts verstelbaar, sommige typen ook in de diepte. Stel de deur stap voor stap af, met kleine aanpassingen, en kijk na elke aanpassing naar de naad rondom. Volgens de meeste fabrikanten is die naad ongeveer 2 tot 4 mm, en hij hoort overal even breed te zijn.

Daarna controleer je of:

• De deur soepel opengaat en dichtvalt, zonder te schuren
• De dagschoot van het slot precies in de sluitplaat valt
• Kruk en beslag stevig vastzitten
• De deur nergens langs de vloer of het kozijn schuurt
• De kierdichting rondom goed aansluit

Waarom blijft een deur soms niet staan, of zwaait hij vanzelf open of dicht? Bijna altijd staat het kozijn dan niet precies loodrecht. Met de scharnieren is dat een beetje bij te stellen, maar de echte oorzaak los je alleen op met een goed uitgelijnd kozijn.

Het eenvoudigst is nieuwbouw met rechte muren, een afgewerkte vloer en een opening die precies bij het kozijn past. Dan gaat het plaatsen snel en zonder aanpassingen.

Meer tijd en werk kost:

• Een oud stalen kozijn verwijderen en beschadigde randen van de opening herstellen
• Scheef of brokkelig metselwerk, zoals je dat in oudere woningen vaak ziet
• Een muur waarvan de dikte buiten het verstelbereik van het kozijn valt
• Een ongelijke vloer, of een vloer die pas later wordt vervangen
• Een wand van gipsplaat op metal stud zonder versterkte deuropening
• Een zware deur, verdekt liggende scharnieren of afwijkende maten

Moet de opening groter worden of komt er een nieuwe opening in een dragende muur, dan is dat geen timmerwerk meer. Dan laat je eerst een constructeur meekijken.

In de praktijk blijkt dat de meeste problemen met binnendeuren niet door het product komen, maar door de montage. Dit zijn de bekende fouten:

• Onnauwkeurig meten: de opening is te breed of te smal, de kier wordt met te veel schuim gevuld en het kozijn trekt scheef
• Vloer vergeten: het kozijn staat op de dekvloer en na het leggen van tegels of een zwevende vloer schuurt de deur
• Te veel schuim: schuim zet uit, drukt op het kozijn en buigt het naar binnen, daarom gebruik je laag-expanderend schuim en klemlatten
• Te vroeg belasten: de deur wordt gehangen en gebruikt voordat het schuim is uitgehard
• Plaatsen in een vochtig huis: hout en spaanplaat nemen vocht op uit vers stucwerk en een natte dekvloer, en vervormen later

Plaats kozijnen het liefst als het stucwerk en de dekvloer droog zijn, de binnentemperatuur stabiel is en de luchtvochtigheid ongeveer tussen de 40 en 60 procent ligt. Vooral een anhydriet dekvloer heeft vaak langer nodig om te drogen dan mensen denken.

Ben je handig, dan kun je een verstelbaar houten kozijn zelf plaatsen. Je hebt een nauwkeurige waterpas, een schuimpistool en geduld nodig. Met iemand die het kozijn vasthoudt gaat het een stuk makkelijker. Moet er een oud stalen kozijn uit, of verandert er iets aan een dragende muur, laat het werk dan aan een timmerman over.

1. De opening op drie plaatsen in breedte en hoogte meten en de muurdikte controleren.
2. De hoogte van de afgewerkte vloer bepalen en daarop de onderkant van het kozijn afstemmen.
3. Het kozijn uitpakken, de onderdelen controleren en het een paar dagen in de ruimte laten acclimatiseren.
4. Het kozijn op een deken of karton in elkaar zetten, precies volgens de handleiding.
5. Het kozijn in de opening zetten en vastzetten met wiggen bij de scharnieren, het slot en in de hoeken.
6. Beide stijlen loodrecht en de bovendorpel waterpas stellen, en ook de diagonalen nameten.
7. Klemlatten in het kozijn zetten, het liefst drie over de hoogte en één onder de bovendorpel.
8. Het kozijn afplakken zodat er geen schuim op komt.
9. De kier in delen en met mate volspuiten, tot ongeveer een derde van de diepte.
10. Het schuim laten uitharden volgens de fabrikant en het kozijn in de tussentijd niet belasten.
11. Klemlatten en wiggen weghalen en het overtollige schuim wegsnijden.
12. De tweede aftimmering of de afdeklatten aanbrengen.
13. De deur in de scharnieren hangen en de naden rondom stap voor stap afstellen.
14. Slot, kruk en het open- en dichtgaan testen en de scharnieren zo nodig bijstellen.

Neem bij de oplevering een paar minuten de tijd om alles na te lopen, nu de vakman er nog is:

• De stijlen staan loodrecht en de bovendorpel ligt waterpas, gecontroleerd met een waterpas
• De naad tussen deur en kozijn is rondom even breed
• De deur blijft in elke stand staan en beweegt niet vanzelf
• De deur schuurt nergens langs de vloer of het kozijn
• De dagschoot valt zonder duwen in de sluitplaat
• De kierdichting sluit rondom goed aan
• Aftimmering en latten sluiten strak aan op de muur, zonder zichtbaar schuim
• Kozijn, stucwerk en vloer zijn onbeschadigd