Montage van buitenrolluiken en buitenjaloezieën

Onder deze ene post vallen drie systemen. De montage lijkt op elkaar, maar elk systeem past bij een andere situatie.

Rolluiken

Een rolluik bestaat uit een pantser van aluminium lamellen die zich opwikkelen op een as in de kast boven het raam. De gewone lamellen zijn gevuld met schuim, dat geluid en warmte een beetje dempt. Geëxtrudeerde lamellen zijn massieve aluminium profielen en zijn steviger. Die kies je als inbraakwering een rol speelt, bijvoorbeeld bij een achterpui op de begane grond. Een rolluik maakt een kamer bijna helemaal donker, daarom zie je ze vooral voor slaapkamers. Het nadeel: als hij dicht is, kijk je niet meer naar buiten en komt er nauwelijks licht binnen.

Buitenjaloezieën

Een buitenjaloezie heeft losse lamellen die je kunt kantelen. Zo hou je de zon tegen en laat je toch gedempt daglicht binnen. De meest gebruikte lamellen hebben een C-vorm of een Z-vorm, in verschillende breedtes. Z-lamellen overlappen elkaar beter als ze gesloten zijn en maken het dus donkerder. Buitenjaloezieën zijn gevoeliger voor wind dan rolluiken en screens. Bij harde wind horen ze omhoog. Omdat het in Nederland vaak flink kan waaien, krijgen elektrische buitenjaloezieën meestal een windsensor die ze automatisch ophaalt.

Screens

Een screen is een stevig, open geweven doek dat zich oprolt in een kast en in zijgeleiders loopt. Bij een zipscreen zit er langs de rand van het doek een rits die in de geleider vastgehouden wordt. Daardoor wappert het doek niet in de wind en komen er geen insecten langs. Door een screen heen kijk je naar buiten, hij houdt veel warmte tegen en oogt strak. Screens zijn in Nederland erg populair, ook voor grote glasvlakken en schuifpuien. Echt donker wordt het niet, tenzij je kiest voor een speciaal verduisterend doek.

Voordat je bestelt, moet duidelijk zijn waar de kast en de geleiders komen. Daar hangt het uiterlijk van de gevel van af, hoeveel werk de montage is en of er een koudebrug ontstaat.

Opbouwmontage op de gevel of op het kozijn

De kast komt boven het raam op de gevel en de geleiders aan weerszijden van het raam. Bij veel Nederlandse woningen met houten kozijnen wordt de zonwering ook direct op het kozijn gemonteerd, vooral bij screens. Dat is snel en netjes, zolang het kozijn stevig en gezond is. De kast blijft zichtbaar, dus je kiest een vorm en kleur die past bij de kozijnen of het metselwerk. Bij een spouwmuur bevestigt de monteur in het buitenblad, in de steen en niet alleen in een oude, zachte voeg. Bij buitengevelisolatie met een stuclaag moet de bevestiging door de isolatie heen tot in het dragende metselwerk, met afstandhouders of speciale pluggen voor geïsoleerde gevels. Een plug die alleen in het isolatiemateriaal zit, houdt het niet.

Montage in de dagkant

De kast komt onder de bovendorpel of latei en de geleiders in de dagkanten, dus in de zijkanten van de raamopening. De gevel blijft rustiger, maar het glasoppervlak wordt kleiner met de hoogte van de kast. De dagkant moet diep genoeg zijn voor de kast en mag niet te scheef of oneffen zijn. Bij oudere woningen met een smalle neg past dat niet altijd.

Ingebouwde kast

De kast wordt weggewerkt in de gevel, in de isolatie of boven het kozijn, en van buiten zie je alleen een smalle sleuf. Dat is mooi, maar het moet gepland worden voordat de gevel geïsoleerd wordt of de nieuwe kozijnen geplaatst worden. De kast moet zelf goed geïsoleerd zijn, anders ontstaat er boven het raam een koude plek. Er bestaan ook systemen waarbij de kast deel uitmaakt van het kozijn en tegelijk wordt geplaatst. Achteraf in een afgewerkte gevel inbouwen gebeurt maar zelden, omdat het een flinke ingreep in de gevel is en het herstel veel werk vraagt.

De bediening bepaalt hoe prettig je de zonwering gebruikt en wat er in of bij de muur voorbereid moet worden.

• Band of lint is eenvoudig en vraagt weinig onderhoud. Prima voor kleinere rolluiken, bij grote en zware pantsers wordt het trekken zwaar. Binnen zit een oprolautomaat en de band gaat door het kozijn of de muur naar buiten.
• Slinger komt voor bij rolluiken en jaloezieën. De stang gaat schuin door de muur of het kozijn, binnen hangt een scharnierende stang. Betrouwbaar, maar je ziet hem in de kamer.
• Motor zit verborgen in de as of in het bovenprofiel van de jaloezie. Je bedient hem met een schakelaar, een afstandsbediening of via een smart home-systeem. Je kunt tijden instellen, ramen groeperen en zon- of windsensoren koppelen. Bij grote vlakken en bij buitenjaloezieën is een motor tegenwoordig de gangbare keuze.

Een motor op netspanning heeft een voedingskabel bij het raam nodig. Werk aan de elektrische installatie en het aansluiten op het net laat je over aan een erkend elektricien. De zonweringsmonteur plaatst de motor en stelt hem af, het aansluiten op de groepenkast hoort bij de elektricien. Worden kabels achteraf getrokken, dan gaan ze vaak in een kabelgoot of in een sleuf die daarna door de stukadoor of schilder wordt afgewerkt. Voor bestaande woningen zijn er ook motoren met een accu en een klein zonnepaneel op de kast. Dan is er geen kabel nodig, maar het paneel moet wel genoeg licht krijgen.

De montage zelf gaat vlot als alles voorbereid is. De meeste tijd gaat verloren als op de dag zelf blijkt dat er iets ontbreekt.

• Exacte inmeting. Zonwering wordt op maat gemaakt en is achteraf niet in te korten of te verlengen. De leverancier meet meestal zelf in en is daarna verantwoordelijk voor de maat.
• Kabel voor de motor. De voeding hoort klaar te liggen bij het raam, het liefst in een buis, zodat de kabel later vervangen kan worden.
• Bereikbaarheid van de ramen. Op de begane grond is een ladder genoeg. Hoger wordt vanuit het raam, vanaf een steiger of met een hoogwerker gewerkt. Bij nieuwbouw en bij gevelrenovatie is het handig om te monteren zolang de steiger nog staat.
• Vrije ruimte binnen. Gordijnen, planten en meubels bij de ramen weghalen, zodat er geboord en gewerkt kan worden.
• Stroom en ruimte voor materiaal. De monteurs hebben een stopcontact nodig en een plek om kasten en geleiders uit te laden.

Het werk verschilt per type, maar de basis is steeds gelijk. De monteur controleert eerst of de geleverde maat klopt met de opening en of muur en kozijn zo zijn als bij het inmeten werd aangenomen. Daarna tekent hij de plek van de kast en de geleiders af. De geleiders moeten loodrecht staan en precies evenwijdig lopen, anders gaat het pantser of het doek aanlopen.

Dan volgt boren en bevestigen. Het soort plug hangt af van de ondergrond. In massieve baksteen of beton volstaat meestal een gewone plug. In kalkzandsteen met gaten, holle baksteen of cellenbeton zijn pluggen nodig die in zo'n materiaal houvast vinden. Bij een spouwmuur wordt niet zomaar diep door het buitenblad geboord, zodat de spouwmuurisolatie en de spouw zelf zo min mogelijk geraakt worden. Bij buitengevelisolatie gaat de bevestiging door de isolatie tot in de dragende muur en worden de gaten afgedicht, zodat er geen water in de isolatie loopt. In een kunststof of aluminium kozijn wordt alleen geboord als de kozijnfabrikant dat toestaat. Anders kan het profiel beschadigen en vervalt mogelijk de garantie op het kozijn.

Daarna wordt de kast of het bovenprofiel geplaatst en gaan pantser, lamellen of doek in de geleiders. Bij een band of slinger wordt een doorvoer door muur of kozijn gemaakt en binnen de bediening gemonteerd. Bij een motor wordt de kabel aangesloten en worden de eindposities ingesteld, dus waar de zonwering boven en onder moet stoppen. Zijn die niet goed ingesteld, dan drukt de motor het pantser tegen de vensterbank of trekt hij het te ver de kast in.

Tot slot worden de naden aan de buitenkant gekit, de afdekkappen geplaatst en laat de monteur de zonwering een paar keer op en neer lopen. Een gewoon raam kost meestal een tot twee uur. Een grote schuifpui, een ingebouwde kast of een lastig bereikbare plek kan een halve dag vragen. Kit heeft volgens de fabrikant een paar uur tot enkele dagen nodig om volledig uit te harden. Spuit de verse naden de eerste uren dus niet schoon met de tuinslang.

Dezelfde post kan in de praktijk heel verschillend uitpakken. Het werk wordt makkelijker door:

• Een raam op de begane grond of een steiger die al staat
• Massief, stevig metselwerk zonder holtes
• Rechte dagkanten en een haakse opening
• Een stevig houten kozijn waarop gemonteerd mag worden
• Een kabel die al klaarligt bij het raam
• Meerdere gelijke ramen achter elkaar, zodat de handelingen zich herhalen

Het werk wordt lastiger door:

• Hoge verdiepingen zonder steiger, waar een hoogwerker of werken vanuit het raam nodig is
• Dikke buitengevelisolatie, waarvoor lange pluggen of afstandsconsoles nodig zijn
• Cellenbeton, holle steen of zachte oude voegen die speciale bevestiging vragen
• Scheve dagkanten, waarbij geleiders opgevuld moeten worden
• Grote maten en zware pantsers, waarbij twee mensen nodig zijn
• Achteraf kabels trekken en sleuven dichtmaken
• Het demonteren van oude zonwering of een oud uitvalscherm

Veel fouten zie je niet meteen, maar pas na de eerste winter of de eerste stevige storm.

• Verkeerd ingemeten. De geleiders sluiten niet aan, de kast is te kort of het pantser komt niet tot op de vensterbank. Vaak is dat alleen op te lossen met een nieuw onderdeel.
• Geleiders niet evenwijdig. Het rolluik loopt aan, de jaloezie zakt scheef en de motor wordt warm. Je hoort het aan geluid en ziet het aan slijtage.
• Alleen in de isolatie bevestigd. De geleiders komen na verloop van tijd los en bij wind gaat de hele zonwering trillen.
• Gaten in de gevel niet afgedicht. Water loopt achter de stuclaag of in de spouw, isolatie wordt nat en bij vorst kan het stucwerk scheuren.
• Koudebrug bij de kast. Boven het raam ontstaat binnen een koude plek waar vocht condenseert en schimmel kan ontstaan.
• Kabel zonder buis. Gaat de motor kapot, dan kan de kabel niet vervangen worden zonder te hakken.
• Eindposities verkeerd ingesteld. Het pantser drukt in de vensterbank of de lamellen slaan tegen de kast.

Ook bij het gebruik gaat het vaak mis. In de praktijk gebeurt het regelmatig dat iemand bij vorst een rolluik laat zakken of ophalen dat in de geleiders is vastgevroren, en dan raakt de motor of het pantser beschadigd. Buitenjaloezieën lijden eronder als ze bij harde wind beneden blijven. Vraag de monteur bij de oplevering om te laten zien wat de zonwering wel en niet aankan.

De montage aan de buitenkant, zeker op hoogte, en het aansluiten van een motor laat je aan vakmensen over. Wat je wel zelf kunt doen, is een eerste opmeting en de voorbereiding. Je krijgt dan een beter beeld van wat mogelijk is en kunt offertes makkelijker vergelijken. De definitieve inmeting doet de leverancier toch, en die staat ook garant voor de maat.

1. De breedte van de raamopening aan de buitenkant op minstens drie plekken meten: boven, in het midden en onder.
2. De hoogte links, in het midden en rechts meten en de kleinste waarde noteren.
3. Met een waterpas controleren of de dagkanten loodrecht staan en de bovenkant waterpas is, en afwijkingen opschrijven.
4. De diepte van de dagkant meten, van de gevel tot het kozijn, zodat duidelijk is of de kast in de dagkant past.
5. Nagaan of de woning spouwmuurisolatie of buitengevelisolatie heeft, bijvoorbeeld via oude papieren of de herkenbare vulgaten in de voegen.
6. Uitzoeken waar de muur uit bestaat, bijvoorbeeld via bouwtekeningen of aan oude boorgaten.
7. Bekijken of het kozijn van hout, kunststof of aluminium is en of het hout gezond is.
8. Aantekenen aan welke kant de bediening moet komen en waar het dichtstbijzijnde stopcontact of de dichtstbijzijnde lasdoos zit.
9. Elk raam van buiten en van binnen fotograferen en de foto's met de maten naar de leverancier sturen.
10. Voor de montage de ruimte bij de ramen vrijmaken en gordijnen en railsystemen weghalen die in de weg zitten.

Loop bij de oplevering elk raam langs. Laat de zonwering een paar keer op en neer gaan en laat bij jaloezieën ook de lamellen kantelen. Luister of de beweging soepel is en of er niets schuurt. Kijk ook buiten of de geleiders recht staan en de naden gekit zijn.

• Maat en type komen overeen met de bestelling, inclusief de kleur van kast en geleiders
• De geleiders staan loodrecht, lopen evenwijdig en zitten stevig vast
• De zonwering loopt soepel, zonder aanlopen en zonder vreemd geluid
• Pantser of lamellen komen onder recht neer en verdwijnen boven helemaal in de kast
• Bij jaloezieën kantelen de lamellen gelijkmatig over de hele breedte
• Bij screens zit het doek over de hele hoogte in de rits en vertoont het geen golven
• De motor stopt op de juiste eindposities en schakelaar of afstandsbediening werkt
• Een wind- of zonsensor, als die geleverd is, is ingesteld en getest
• Doorvoeren door de muur en gaten in de gevel zijn afgedicht
• De ramen gaan na de montage normaal open en de bediening zit niet in de weg
• De omgeving is opgeruimd, zonder stof en materiaalresten
• Je hebt een gebruiksaanwijzing, garantiebewijs en bij een motor een bevestiging van de elektricien dat de aansluiting klaar is