Palissaden plaatsen hoger dan 50 cm

Lage palissaden tot 50 cm zijn vooral een afscheiding: ze houden een pad en een gazon uit elkaar of vormen een lage plantenbak. Bij grotere hoogte verandert hun taak. De grond erachter duwt, wordt na regen zwaarder, en de palissade moet die druk jarenlang opvangen zonder scheef te gaan staan.

Hoge palissaden passen vooral bij deze situaties:

• Een hoogteverschil rond een nieuwbouwwoning opvangen
• De tuin opdelen in meerdere vlakke terrassen
• Een talud langs de oprit of parkeerplaats op zijn plek houden
• Verhoogde borders maken of een zitgedeelte scheiden van de moestuin

Vergeleken met een gemetselde of betonnen muur ogen palissaden lichter en natuurlijker. Wordt de keerwand hoger, of rijdt er straks een auto vlak achter de wand, dan gaat het niet meer om gewoon tuinwerk. Laat de oplossing dan doorrekenen door een constructeur.

Betonnen palissaden

Boven de 50 cm zijn dit de meest gekozen palissaden. Ze zijn sterk, kunnen goed tegen vorst en vocht en vragen bijna geen onderhoud. Je hebt ze in verschillende kleuren en afwerkingen, vaak met een steen- of houtlook, zodat ze aansluiten bij de bestrating of de gevel.

Palissaden met stalen wapening

Bij hogere wanden en meer gronddruk worden gewapende elementen gebruikt. De wapening maakt ze sterker en verkleint de kans dat een paal onder druk breekt. Of je ze nodig hebt, staat in de gegevens van de fabrikant, of bepaalt de constructeur aan de hand van hoogte en belasting.

Houten palissaden

Ze zien er natuurlijk uit, maar bij grotere hoogte en voortdurend contact met natte grond gaan ze een stuk korter mee en vragen ze onderhoud. Ze passen beter bij decoratieve delen van de tuin met weinig belasting dan bij de belangrijkste keerwand.

Kijk bij de keuze niet alleen naar het uiterlijk. Belangrijk zijn ook de grondsoort, de hoogte van het verschil, hoeveel water er in de omgeving staat en of er achter de wand alleen gras komt of ook bestrating. In grote delen van Nederland speelt vooral water mee: klei, veen en een hoge grondwaterstand maken een goede afwatering extra belangrijk. Geeft de fabrikant een maximale keerhoogte op voor een element, houd je daar dan aan.

Om je een beeld te geven van wat er in je tuin gebeurt, is dit de gebruikelijke werkwijze van een hovenier of stratenmaker:

1. Nagaan waar kabels en leidingen in de grond liggen en de lijn van de palissaden uitzetten met een draad en piketpaaltjes.
2. Een sleuf graven voor de fundering. De diepte hangt af van de hoogte van de palissaden, de grond en de belasting. Fabrikanten geven vaak aan dat ongeveer een derde van de lengte van het element in de fundering moet zitten.
3. De bodem van de sleuf verdichten en zo nodig een laag puin of grind aanbrengen en aantrillen.
4. Een betonbed storten en de palissaden een voor een in het verse beton zetten.
5. Steeds hoogte, uitlijning en loodrechte stand controleren met waterpas en draad, of met een laser.
6. Ook de achterkant inpakken met beton, zodat de palissaden één stevig geheel vormen.
7. Het beton laten uitharden volgens de aanwijzingen van de fabrikant, meestal een aantal dagen, en pas daarna aanvullen.
8. Achter de wand een drainagebuis, worteldoek en een aanvulling van grind leggen, laag voor laag verdicht.
9. De omliggende delen aansluiten, zoals bestrating, traptreden of gazon.

Sluiten de palissaden aan op klinkers of tegels, dan wordt tot slot nog zand ingeveegd in de voegen.

Waarom gaan hoge palissaden na een paar jaar soms scheef staan? Bijna altijd zit het probleem in water of in een te zwakke fundering. Grond die na regen vol water zit, is veel zwaarder en duwt harder tegen de wand dan droge grond. Kan dat water nergens heen, dan loopt de druk verder op en wordt de ondergrond langzaam week.

Daarom wordt achter palissaden niet gewoon de uitgegraven grond teruggegooid. Er komt grind of steenslag in, dat water doorlaat, met onderin een drainagebuis die uitkomt op een plek waar het water veilig weg kan. Het worteldoek scheidt het grind van de grond, zodat het niet dichtslibt. Het maaiveld boven de wand loopt bij voorkeur licht af van de wand weg, niet ernaartoe.

Net zo belangrijk is het verdichten in lagen. Wordt de aanvulling in één keer gestort, dan zakt die later in, regen weekt de grond achter de wand op en de palissaden krijgen ongelijkmatige druk.

Hoeveel werk het is, verschilt sterk per tuin. Het gaat makkelijker op een vlak, goed bereikbaar terrein waar een minigraver kan rijden en beton kan worden aangevoerd, bij stevige, draagkrachtige grond en een korte, rechte lijn.

Het werk wordt juist zwaarder door:

• Een steile helling en een groter hoogteverschil
• Slechte bereikbaarheid, zodat alles met de hand of kruiwagen moet, bijvoorbeeld via de achterom van een rijtjeshuis
• Natte, kleiige, venige of opgehoogde grond
• Bochten, traptreden en aansluitingen op bestrating of muren
• Kabels en leidingen vlak bij de sleuf en veel grond die moet worden afgevoerd
• Een auto die achter de wand rijdt of parkeert, wat een zwaardere oplossing vraagt

Zelf plaatsen is bij deze hoogte geen goed idee. Het is een keerconstructie, en een fout wordt vaak pas na jaren zichtbaar, als de wand samen met de grond begint te bewegen.

• Een te ondiepe sleuf of te weinig beton in de fundering, waardoor de palissaden scheef gaan staan
• Geen drainage en aanvullen met grond in plaats van grind
• Aanvullen voordat het beton is uitgehard
• Beton storten bij vorst zonder bescherming
• Slordig uitlijnen, wat er rommelig uitziet en de wand ongelijk belast
• De gronddruk onderschatten bij een hoogte waar eigenlijk een constructeur naar moet kijken
• Palissaden die bedoeld zijn voor lage toepassingen gebruiken in een hoge keerwand

Loop bij de oplevering de hele wand langs en let op deze punten:

• De palissaden staan loodrecht en de bovenkant houdt de afgesproken hoogte of een vloeiend verloop aan
• De lijn is recht, zonder uitstekende of weggezakte palen
• Tussen de palissaden zitten geen grote kieren waar grond doorheen kan lopen
• Het beton van de fundering is gesloten, zonder zichtbare holtes
• Achter de wand ligt een grindaanvulling met drainage die duidelijk ergens uitkomt
• Het maaiveld boven de wand loopt af van de palissaden
• De elementen zijn niet gescheurd en er zijn geen stukken afgebrokkeld
• De aansluiting op bestrating, traptreden en gazon is netjes en stabiel
• Je hebt van de uitvoerder gegevens gekregen over het gebruikte materiaal en de adviezen van de fabrikant

Daarna is het genoeg om de wand af en toe te bekijken, vooral na flinke regenbuien en na de winter: staat hij nog recht, zijn er geen scheuren en voert de drainage het water af?