Palissaden plaatsen tot 50 cm

Een opsluitband houdt alleen de bestrating op zijn plek en scheidt die van het gras. Een palissade kan ook een klein hoogteverschil opvangen, bijvoorbeeld bij een verhoogde border, een getrapte overgang naar het terras of de rand van een glooiing. Een hoogte tot 50 cm is voor een gewone tuin praktisch: de rand houdt de grond tegen, oogt niet zwaar en vraagt geen ingewikkelde berekening.

Houd er wel rekening mee dat een deel van de palissade altijd in de grond zit. Een paal van 50 cm lang steekt dus minder ver boven het maaiveld uit, ongeveer twee derde van de lengte. Moet je een flinke helling opvangen, of komt er achter de palissade een auto of zware last te staan? Dan heb je het eigenlijk over een keermuur. Laat die beoordelen door een vakman, want daar hoort een diepere, meestal betonnen fundering bij.

Betonnen palissaden gaan het langst mee. Ze kunnen tegen vorst, vocht en de druk van de grond, en als ze goed gezet zijn houden ze het vele jaren uit. Je hebt ze in grijs en in kleur, ook met een oppervlak dat op natuursteen of hout lijkt. Bij hellingen, rond het huis en langs de oprit zijn ze de logische keuze.

Houten palissaden ogen natuurlijk en staan snel. Hout in de grond gaat alleen vroeg of laat rotten, ook als het geïmpregneerd is. Dat geldt zeker in natte Nederlandse tuinen met een hoge grondwaterstand. Ze passen daarom beter als sierlijke borderrand dan als grondkering.

Kunststof en composiet palissaden zijn licht, rotten niet en vragen bijna geen onderhoud. Ze zijn wel minder sterk, dus gebruik ze om vlakken zichtbaar te scheiden, niet om grond tegen te houden.

Een eenvoudige vuistregel: hoe meer druk er op de palissade komt, hoe eerder je kiest voor beton en een betonnen fundering.

1. Lijn uitzetten. Met een uitzetkoord en piketpaaltjes worden het tracé en de hoogte van de bovenkant gemarkeerd. Voor bochten helpt een tuinslang of markeerspray.
2. Uitgraven. Er wordt een sleuf gegraven die diep genoeg is voor de funderingslaag, het bed en het deel van de palissade dat in de grond komt. Meestal is dat minstens een derde van de lengte van de paal, plus de fundering.
3. Fundering. Op de bodem komt steenslag of puingranulaat, dat goed wordt aangetrild. Deze laag draagt het gewicht en voert water af.
4. Bed. Bij lichte randen volstaat een goed verdicht bed van steenslag. Bij een helling, zwaardere belasting of slappe grond worden de palissaden in beton gezet, meestal aardvochtig beton.
5. Zetten. De palissaden worden een voor een langs het koord gezet en met een rubberen hamer op hoogte geklopt. Ondertussen wordt steeds met een waterpas of laser gecontroleerd of ze recht, vlak en op hoogte staan.
6. Steun aan de achterkant en drainage. Aan de kant waar de grond komt, krijgen de palissaden een rug van beton. Daarachter komt drainagegrind, en in natte grond ook een drainagebuis.
7. Aanvullen en aansluiten. Tot slot wordt de sleuf aangevuld, de grond licht aangedrukt en de omgeving netjes aangesloten op gras, border of bestrating.

Waarom zoveel aandacht voor de ondergrond? In de winter kan de grond bevriezen en in natte periodes zuigt hij zich vol water. Op veen- en kleigrond zakt de bodem bovendien makkelijk. Is de fundering niet stevig en waterdoorlatend, dan gaan de palissaden al na het eerste seizoen scheef staan.

Het gaat het snelst bij een rechte lijn op een vlak terrein met stevige grond, waar je met een kruiwagen en materiaal goed bij kunt. Lastiger wordt het door:

• een helling waarbij grond moet worden tegengehouden, wat een betonnen bed en een rugsteun vraagt,
• bochten en wisselende hoogtes, waarbij elk stuk apart wordt afgesteld,
• klei, veen of natte grond, waar een diepere fundering en drainage nodig zijn,
• boomwortels, stenen of oude betonresten in de sleuf,
• een slecht bereikbare tuin en veel uitgegraven grond die moet worden afgevoerd,
• kabels en leidingen in het tracé, waarvan je de ligging vóór het graven moet weten.

Raak je bij het graven een gasleiding of ruik je gas? Stop direct, ga weg van de plek en bel het Nationaal Storingsnummer Gas en Stroom op 0800 9009. Is er direct gevaar, bel dan 112.

Een lage rand op vlak terrein kun je prima zelf zetten. Moet de palissade een helling tegenhouden, staat hij langs de oprit of rijdt er zwaar materieel overheen, laat het werk dan over aan een stratenmaker of hovenier.

1. Nagaan of er kabels of leidingen in het tracé liggen.
2. De lijn uitzetten met een koord tussen paaltjes en de hoogte van de bovenkant bepalen.
3. Een sleuf graven met ruimte voor fundering, bed en minstens een derde van de palissade in de grond.
4. Steenslag storten en verdichten met een handstamper of een gehuurde trilplaat.
5. Aardvochtig beton aanmaken volgens de aanwijzingen van de fabrikant en het bed uitspreiden.
6. De eerste palissade zetten, met de waterpas controleren en de volgende dicht ertegenaan plaatsen.
7. Elk stuk met een rubberen hamer langs het koord op hoogte kloppen.
8. Aan de achterkant een rug van beton aanbrengen en laten uitharden volgens de opgave van de fabrikant.
9. Drainagegrind achter de palissaden storten, daarna grond, en die licht aandrukken.

• Slecht verdichte fundering. De palissaden zakken ongelijk weg en de lijn gaat golven.
• Te ondiep gezet. Een kort deel in de grond houdt de gronddruk niet tegen en de palen gaan voorover hangen.
• Geen drainage. Water achter de palissade duwt, bevriest in de winter en drukt de rij geleidelijk naar buiten.
• Verkeerd materiaal. Hout of kunststof tegen een helling waar beton thuishoort.
• Geen rugsteun. De palissaden staan alleen in steenslag, terwijl ze grond moeten tegenhouden.
• Niet op vlakheid gecontroleerd. Over een langere rij valt ook een kleine afwijking meteen op.

• de lijn is recht of loopt in een vloeiende bocht volgens plan,
• de bovenkanten liggen vlak of in het afgesproken verloop, zonder trapjes tussen de stukken,
• de palissaden staan recht en bewegen niet als je er met de hand tegen duwt,
• waar de palissade grond tegenhoudt, zit aan de achterkant een betonnen rug en drainagegrind,
• de naden tussen de stukken zijn gelijkmatig,
• de aansluiting op bestrating, gras of border is netjes en zonder gaten,
• na een regenbui blijft er geen water achter de palissade staan,
• de omgeving is opgeruimd en overtollige grond is afgevoerd.