Maszynowe wylewki anhydrytowe samopoziomujące

Jastrych anhydrytowy, nazywany też siarczanowym albo gipsowym, zamiast cementu ma jako spoiwo siarczan wapnia. W oznaczeniu według PN-EN 13813 rozpoznasz go po skrócie CA, po którym podaje się wytrzymałość na ściskanie i na zginanie, na przykład CA-C20-F4 albo CA-C25-F5. W domach i mieszkaniach stosuje się zwykle właśnie te klasy.

Jego dużą zaletą jest płynność. Masa dokładnie otula rury ogrzewania podłogowego, bez pustek powietrznych, dzięki czemu ciepło szybko i równomiernie przechodzi do pomieszczenia. Podczas twardnienia anhydryt kurczy się niewiele, więc znosi większe pola bez szczelin dylatacyjnych niż wylewka cementowa. Powierzchnia po rozlaniu jest bardzo równa, co docenia zwłaszcza posadzkarz przy winylu i wielkoformatowych płytkach.

Ma jednak słaby punkt: nie lubi stałej wilgoci. Nie nadaje się na zewnątrz, do garażu, gdzie wjeżdża samochód z mokrym śniegiem, do niewentylowanej piwnicy z podciąganiem wilgoci ani do pomieszczeń, w których podłogę regularnie myje się wężem. W zwykłej łazience można go użyć, pod warunkiem że później dostanie grunt i hydroizolację podpłytkową zgodnie z zaleceniami producenta.

Typowe układy warstw i grubości

• Jastrych pływający na izolacji: leży na styropianie lub izolacji akustycznej, oddzielony folią. Zwykle wykonuje się go od około 35 mm, dokładną minimalną grubość podaje producent w zależności od klasy jastrychu i ściśliwości izolacji.
• Jastrych z ogrzewaniem podłogowym: nad górną krawędzią rur wymaga się zwykle warstwy około 30 do 35 mm, więc całość ma najczęściej około 45 do 50 mm.
• Jastrych na warstwie oddzielającej: leży na płycie betonowej, oddzielony tylko folią. Może być cieńszy, od około 30 mm.

Grubszych warstw, powyżej mniej więcej 60 do 80 mm w jednym kroku, producenci zwykle nie polecają, bo schną wyjątkowo długo. Jeśli pod wylewką jest duża nierówność, rozsądniej najpierw wyrównać ją izolacją albo lekką zasypką.

Samo wylewanie trwa kilka godzin, ale o efekcie decyduje przygotowanie. W praktyce zdarza się, że ekipa przyjeżdża, a w domu brakuje okien albo przejścia rur nie są uszczelnione. Wtedy albo się czeka, albo leje się w nieprzygotowanym miejscu, co później się mści.

• Zamknięty budynek: zamontowane okna i drzwi wejściowe, żeby na świeżą wylewkę nie wiało i nie świeciło ostre słońce.
• Zakończone mokre prace na ścianach: tynki zwykle wcześniej, żeby na gotową posadzkę nie spadała zaprawa i nie podnosiła się wilgotność w pomieszczeniu.
• Instalacje w podłodze: prąd, woda, kanalizacja i wentylacja ułożone, przymocowane i przykryte izolacją tak, żeby nie wystawały ponad planowaną górną krawędź wylewki.
• Izolacja: płyty ułożone na styk, bez szczelin, stabilne, nie kołyszą się pod stopą.
• Taśma dylatacyjna obwodowa: piankowy pasek z fartuchem foliowym wzdłuż wszystkich ścian, wokół słupów, schodów i przejść rur. Ma zwykle około 8 do 10 mm grubości.
• Folia: folia PE z zakładami około 10 cm, łączenia zaklejone taśmą, brzegi wywinięte na ścianę. Płynna masa znajdzie każdą szczelinę.
• Ogrzewanie podłogowe: rury mocno przytwierdzone, wykonana próba ciśnieniowa, a w trakcie wylewania instalacja pod ciśnieniem, żeby ewentualne uszkodzenie od razu było widać.
• Dojazd: miejsce dla betonowozu albo silosu z agregatem, woda i prąd według potrzeb ekipy, wolna trasa dla węża.

W bloku albo kamienicy uprzedź zarządcę, wspólnotę mieszkaniową lub spółdzielnię: wąż pójdzie klatką schodową albo przez okno, samochód stanie przed budynkiem, a agregat słychać. Dobrze też dać znać sąsiadom, że przez kilka godzin klatka będzie częściowo zajęta.

Punkty wysokościowe

Pracownik niwelatorem laserowym ustala poziom i rozstawia na całej powierzchni trójnogi albo reperki. Ich czubek wyznacza górną krawędź wylewki. Przy ogrzewaniu podłogowym od razu sprawdza się, czy nad rurami jest wystarczająca grubość w każdym miejscu.

Mieszanie i kontrola konsystencji

Masa przyjeżdża albo gotowa z betoniarni w gruszce, albo jako sucha mieszanka w silosie, z którego agregat mieszający dozuje ją z wodą. Przed wylewaniem robi się próbę rozpływu: masę wlewa się do pierścienia, unosi go i mierzy średnicę placka. Wartość docelową podaje producent. Zbyt rzadka masa się rozwarstwia, na powierzchni tworzy się słaba warstwa, a wylewka może stracić wytrzymałość. Zbyt gęsta źle się rozpływa.

Rozlewanie i odpowietrzanie

Wąż prowadzi się od najdalszego pomieszczenia w stronę wyjścia. Masę leje się pasami do wysokości trójnogów. Zaraz potem pracownik przechodzi całą powierzchnię łatą do odpowietrzania, tak zwaną szczotką lub listwą, w dwóch prostopadłych kierunkach. Dzięki temu wylewka się odpowietrza, wyrównuje i łączą się poszczególne pasy. Jeśli ten etap zostanie zrobiony po łebkach, na powierzchni zostają fale, a pod nimi pęcherze powietrza.

Dylatacje i zakończenie

Przy ogrzewaniu podłogowym między osobnymi pętlami grzewczymi i zwykle także w drzwiach wykonuje się szczeliny dylatacyjne, na przykład przez wstawienie profilu. Dokładne wymiary pól bez dylatacji podaje producent jastrychu i projekt ogrzewania. Po skończeniu pomieszczenia się zamyka i przez kilka godzin nikt do nich nie wchodzi.

Często pada pytanie: po co anhydryt, skoro jastrych cementowy wytrzyma wszystko? Odpowiedź zależy od miejsca i od tego, co położysz na wierzch.

• Równość: anhydryt po rozlaniu jest wyraźnie równiejszy niż ręcznie zacierana półsucha wylewka cementowa, tak zwana miksokretowa. Pod winyl często odpada albo zmniejsza się całopowierzchniowa masa samopoziomująca.
• Ogrzewanie podłogowe: anhydryt idealnie otula rury i może być cieńszy, więc podłogówka szybciej reaguje. Wygrzewanie zwykle można zacząć wcześniej niż przy cemencie.
• Skurcz i rysy: anhydryt kurczy się mniej, pola dylatacyjne mogą być większe.
• Wilgoć: wylewka cementowa lepiej znosi wodę. Na zewnątrz, do garażu, kotłowni z ryzykiem zalania czy wilgotnej piwnicy wybiera się cement.
• Dalsze przygotowanie: anhydryt prawie zawsze wymaga zeszlifowania powierzchni i odpowiedniego gruntu. Kleje i masy cementowe nie mogą leżeć bezpośrednio na niezagruntowanym anhydrycie, bo w kontakcie z siarczanem może dojść do reakcji chemicznej, która niszczy połączenie.
• Schnięcie: cienka warstwa anhydrytu schnie stosunkowo szybko, gruba jednak schnie powoli i źle znosi słabe wietrzenie.

Istnieją też płynne jastrychy cementowe, które łączą samopoziomowanie z większą odpornością na wilgoć. Jeśli się wahasz, zapytaj wykonawcę o obie opcje dla konkretnego układu warstw.

Maszynowe wylewanie jest wydajne na większych powierzchniach. Na stawkę za metr kwadratowy wpływają przede wszystkim te okoliczności:

• Wielkość powierzchni: samochód, agregat i ekipa przyjeżdżają tak samo na małe i duże zlecenie, dlatego mała powierzchnia jest relatywnie bardziej pracochłonna. Przy jednej łazience maszynowe wylewanie często się nie opłaca.
• Grubość i jej różnice: im grubsza warstwa i im większe różnice wysokości podłoża, tym więcej materiału i dłuższe schnięcie.
• Dojazd: odległość od samochodu, piętro, długość węża, wąska klatka schodowa. Wysokie piętro w bloku z wielkiej płyty bez miejsca do zaparkowania pod wejściem utrudnia robotę.
• Kształt pomieszczeń: dużo małych pokoi, wnęki, schody czy słupy oznaczają więcej taśmy dylatacyjnej i pracy ręcznej.
• Ogrzewanie podłogowe: trzeba pilnować grubości nad rurami i wykonywać dylatacje między pętlami.
• Stan przygotowania: jeśli ekipa musi doklejać folię, poprawiać izolację albo czekać na inne branże, praca się wydłuża.
• Pogoda i temperatura: poniżej około +5 °C się nie wylewa, zimą trzeba ogrzewać budynek, w upały chronić wylewkę przed przeciągiem i słońcem.

Chodzenie i obciążanie

Po wylewce zwykle można ostrożnie chodzić po około 24 do 48 godzinach. Lekkie obciążenie zniesie po kilku dniach, pełne według producenta zwykle po dwóch do czterech tygodniach. Ciężkie rusztowania, palety z płytkami czy magazyn materiałów nie mają czego szukać na świeżej posadzce.

Wietrzenie

Przez pierwsze jeden do dwóch dni trzymaj okna zamknięte, wylewka potrzebuje wilgoci do twardnienia, a przeciąg mógłby spowodować rysy. Potem jest odwrotnie: trzeba intensywnie wietrzyć, najlepiej krótko i kilka razy dziennie. Anhydryt nie wyschnie w zamkniętym, wilgotnym pomieszczeniu. Pomaga też osuszacz powietrza, jeśli producent na to pozwala.

Szlifowanie

Po stwardnieniu na powierzchni tworzy się cienka, bardziej miękka warstewka, tak zwane mleczko. Po kilku dniach do mniej więcej tygodnia usuwa się ją szlifierką, a pył odkurza. Szlifowanie otwiera pory, wylewka szybciej schnie, a posadzka lepiej się trzyma. Bez niego klej może oderwać się razem z wierzchnią warstwą.

Ile to schnie

Jako orientacyjną regułę podaje się około tydzień na każdy centymetr grubości do mniej więcej 4 cm, przy grubszych warstwach schnięcie wyraźnie zwalnia. Dużo zależy od temperatury, wilgotności powietrza i wietrzenia. Kalendarz nigdy nie zastąpi pomiaru.

Wygrzewanie ogrzewania podłogowego

Przy anhydrycie wygrzewanie zwykle można zacząć po około siedmiu dniach. Startuje się od niskiej temperatury wody, około 20 do 25 °C, którą stopniowo podnosi się do maksimum określonego przez producenta, utrzymuje przez pewien czas, a potem stopniowo obniża. Przebieg zapisz w protokole wygrzewania, posadzkarz będzie chciał go zobaczyć. Nigdy nie włączaj ogrzewania na pełną moc zaraz po wylaniu.

Pomiar wilgotności przed układaniem podłogi

Przed położeniem posadzki mierzy się wilgotność resztkową, najpewniej metodą karbidową (CM). Dla anhydrytu jako typową granicę podaje się około 0,5 % CM bez ogrzewania i około 0,3 % CM z ogrzewaniem podłogowym, przy parkiecie i wrażliwych okładzinach kieruj się zaleceniami producenta podłogi. Pomiary robi się w wcześniej oznaczonych miejscach, żeby nie nawiercić rury.

Co dalej

Po wyschnięciu przychodzi grunt przeznaczony do anhydrytu, ewentualnie masa samopoziomująca, w łazience hydroizolacja, a potem płytki lub inna okładzina. Taśmę dylatacyjną przy ścianach odcina się dopiero po ułożeniu podłogi, nie wcześniej.

• Nieszczelna folia: masa wpływa pod izolację, płyty się unoszą, a wylewka jest miejscami cieńsza. Później widać to po pęknięciach albo słychać głuchy dźwięk.
• Brak taśmy obwodowej: wylewka opiera się o ścianę, powstają rysy, a odgłos kroków przenosi się na konstrukcję. W bloku szybko skarżą się sąsiedzi.
• Niezamocowane rury ogrzewania: w płynnej masie wypływają do góry, nad nimi zostaje cienka warstwa, która pęka.
• Przeciąg lub słońce zaraz po wylaniu: powierzchnia za szybko wysycha i pokrywa się siatką rys.
• Brak wietrzenia w kolejnych tygodniach: wylewka zostaje mokra, termin układania podłogi się przesuwa, a pod okładziną może pojawić się pleśń.
• Podłoga na wilgotną wylewkę: parkiet się wybrzusza, winyl odkleja, a klej do płytek gorzej się trzyma.
• Pominięte szlifowanie i gruntowanie: klej odrywa się razem z wierzchnią warstwą, przy klejach cementowych grozi chemiczne uszkodzenie styku.
• Zalane dylatacje w drzwiach: jeśli płytki przechodzą bez przerwy nad szczeliną dylatacyjną, pękają dokładnie nad nią.

Samo maszynowe wylewanie zostaw ekipie z agregatem, bez sprzętu i doświadczenia się go nie zrobi. Przy przygotowaniu i pielęgnacji po wylaniu możesz jednak sporo zrobić sam i realnie wpłynąć na jakość. Zanim zaczniesz, poproś wykonawcę o jego wymagania co do podłoża, taśmy i folii.

1. Oczyścić podłoże z resztek zaprawy, kamieni i pyłu.
2. Sprawdzić, czy wszystkie instalacje są przymocowane i przykryte izolacją.
3. Ułożyć płyty izolacyjne na styk, nierówności podłożyć albo wyrównać.
4. Przykleić taśmę dylatacyjną wzdłuż wszystkich ścian, wokół ościeżnic, słupów i przejść rur.
5. Rozłożyć folię PE z zakładami i dokładnie zakleić łączenia taśmą.
6. Wywinąć folię na ścianę powyżej przyszłej górnej krawędzi wylewki i skleić ją z fartuchem taśmy.
7. Uszczelnić taśmą przejścia rur i narożniki, żeby masa nie mogła się przedostać.
8. Przez pierwsze jeden do dwóch dni po wylaniu trzymać okna zamknięte i nie wchodzić do pomieszczeń.
9. Potem kilka razy dziennie krótko i intensywnie wietrzyć, zimą utrzymywać umiarkowaną temperaturę.
10. Zlecić szlifowanie i odkurzenie wylewki według zaleceń wykonawcy.
11. Przy ogrzewaniu podłogowym przeprowadzić wygrzewanie według protokołu i zapisywać temperatury.
12. Przed układaniem podłogi zamówić pomiar wilgotności resztkowej.

Przy odbiorze przejdź całą powierzchnię, najlepiej z łatą, a w razie wątpliwości z niwelatorem. Drobne nierówności da się później wyrównać masą, natomiast błędy grubości czy pęknięcia trzeba od razu wyjaśnić z wykonawcą.

• równość sprawdzona dwumetrową łatą według wymagań dla planowanej okładziny,
• wysokość wylewki zgodna z ustaloną górną krawędzią i dopasowana do progów i schodów,
• grubość nad rurami ogrzewania podłogowego sprawdzona i zapisana,
• powierzchnia bez pęknięć, głuchych miejsc i wyraźnych fal,
• taśma dylatacyjna zachowana wzdłuż wszystkich ścian,
• szczeliny dylatacyjne między pętlami grzewczymi i w drzwiach w uzgodnionych miejscach,
• ciśnienie w ogrzewaniu podłogowym po wylaniu bez spadku,
• dokument dostawy z klasą jastrychu oraz przekazane zalecenia dotyczące wietrzenia i wygrzewania,
• ustalony termin szlifowania i oznaczone miejsca do pomiaru wilgotności.