Dış denizlik montajı

Denizlik bağlantı profili olan standart bir PVC ya da alüminyum pencerede montajın birkaç sabit adımı vardır. Sıra yalnızca cephenin bitmiş olmasına ya da mantolamanın hâlâ sürmesine göre değişir.

Ölçü alma ve hazırlık

Usta, iki yan pervaz (söve) arasındaki açıklığın genişliğini ve pencere kasasından cephenin dış yüzüne kadar olan derinliği ölçer. Bu derinliğe, cepheden dışarı taşacak payı ekler. Bu pay genellikle yaklaşık 30 ila 40 mm civarındadır. Mantolama varsa ölçü çıplak duvara değil, son kat sıvanın bitiş yüzüne göre alınır. Denizlik daha sonra boyuna kesilir. Yan kapaklar takıldıktan sonra malzemenin genleşebilmesi için küçük bir boşluk kalmalıdır.

Denizliğin altındaki zemin

Denizliğin altında düz, sağlam ve dışa doğru eğimli bir zemin olmalıdır. Tuğla ya da gazbeton duvarda bu zemini düzeltilmiş harç veya yapıştırıcı oluşturur, mantolamada ise eğime göre kesilmiş yalıtım levhası. Pencere ile duvar arasındaki derz dış taraftan buhar geçirgen bir sızdırmazlık bandıyla kapatılır. Bu bant montaj köpüğündeki nemin dışarı çıkmasına izin verir ama yağmuru içeri almaz. Aceleye getirilen montajlarda bu adım sık sık atlanır, bedeli birkaç yıl sonra nem lekesi olarak ödenir.

Yerleştirme ve sabitleme

Denizliğin arka kıvrık kenarı pencere kasasının altına ya da bağlantı profilinin kanalına itilir. Denizliğin altına şeritler halinde düşük genleşmeli yapıştırıcı köpük veya montaj yapıştırıcısı sürülür. Amaç denizliğin tüm yüzeyiyle oturması ve altının boş kalmamasıdır. Alt yüzeye çoğu zaman titreşim önleyici bant yapıştırılır, bu bant yağmurun çıkardığı sesi azaltır. Arka kıvrım paslanmaz vidalarla bağlantı profiline vidalanır. Köpük sertleşirken denizliğin üstüne ağırlık konur, böylece köpük denizliği kaldıramaz.

Yan kapaklar ve son sızdırmazlık

Denizliğin iki ucuna yan kapaklar takılır. Alüminyum ve sacda bu kapaklar, denizliğin yazın uzamasına ve kışın kısalmasına izin vermelidir. Kapağın sıvayla ve kasayla birleştiği yer uygun bir mastikle doldurulur. En son koruyucu folyo sökülür ve denizlik suyla denenir.

Piyasada birkaç farklı dış denizlik türü vardır. Her biri başka bir duruma uyar ve biraz farklı takılır.

Mermer ve granit denizlik

Türkiye'de özellikle apartmanlarda en sık görülen dış denizlik mermerdir. Ağırdır, harç ya da esnek yapıştırıcıyla yerine oturtulur ve altında mutlaka damlalık kanalı olmalıdır. Bu ince kanal suyun denizliğin altından duvara dönmesini engeller, damlayı keser. Damlalığı olmayan mermer denizliklerin altında cephenin şerit halinde kirlendiğini sık görürsünüz. Duvarla birleşim yerleri esnek bir mastikle kapatılır. Montaj daha yavaş ve zahmetlidir, ama mermer ses yapmaz ve doğru eğimle onlarca yıl dayanır. Don görülen bölgelerde yoğun, az su emen taş seçmek daha doğrudur, gözenekli taş zamanla çatlayabilir.

Alüminyum denizlik

Mantolamalı binalarda ve PVC pencere değişimlerinde giderek yaygınlaşıyor. Hafiftir, paslanmaz ve birçok renkte bulunur. Preslenmiş alüminyum daha incedir, ekstrüzyon (çekme) alüminyum ise daha rijittir, alt yüzünde takviye kanatları vardır ve daha az ses yapar. Alüminyum güneşte belirgin şekilde genleşir, bu yüzden kayar yan kapaklara ve uzun parçalarda genleşme birleşimine ihtiyaç duyar. Üreticiler genellikle hangi uzunluktan sonra denizliğin bölünmesi gerektiğini belirtir.

Boyalı galvaniz sac

Boyalı ya da plastik kaplı galvaniz sacdan, ölçüye göre bükülerek yapılan denizliktir. Ölçüye göre üretildiği için standart dışı genişliklere, kemerli ve köşe pencerelere uyar. Kesilen kenarlar ve delikler korunmalıdır, yoksa kenarlarda pas başlar. Çoğu zaman çatı ve sac işlerini yapan usta tarafından diğer sac kaplamalarla birlikte takılır.

PVC denizlik

PVC dış denizlik ucuzdur ve kolay kesilir. Ancak güneşte alüminyumdan da fazla genleşir ve koyu renklerde eğilip bükülebilir. Daha çok küçük pencerelere, bodrumlara ve depo gibi yardımcı yapılara uygundur.

Titanyum çinko ve bakır

Genellikle çatısı ve sac kaplamaları da çinko ya da bakırdan olan evlerde kullanılır. Sac ustalığı teknikleriyle birleştirilir ve deneyimli bir usta ister.

Dış denizlik üç işin kesiştiği yerdedir: pencereyi takan doğramacı, mantolamacı ve denizliği takan usta. Sorunların çoğu tam da birinin diğerini beklediği yerde çıkar.

Pencere ve denizlik bağlantı profili

PVC ve alüminyum pencerelerin altında genellikle bir bağlantı profili bulunur. Bu, pencereyi biraz yükselten ve denizliğin oturması için kanal sağlayan plastik bir çıtadır. Profil yoksa denizliğin itileceği yer kalmaz ve su kasanın altına sızar. Pencere siparişi verirken bu profili açıkça istemek ve yüksekliğini ileride yapılacak mantolamanın kalınlığına göre kontrol ettirmek iyi olur.

Mantolamada iş sırası

Mantolamada denizlik genellikle yalıtım levhaları yapıştırılıp file gömülü ince sıva atıldıktan sonra, ama son kat dekoratif sıvadan önce takılır. Böylece yan kapaklar son kat sıvanın içine gömülür ve birleşim temiz görünür. Sıvadan sonra da takılabilir, o zaman kapakla sıva arasındaki birleşimin çok özenli doldurulması gerekir. Önemli olan, denizliği kimin tedarik edip kimin takacağını işe başlamadan konuşmaktır. Aksi halde mantolamacı doğramacıyı, doğramacı mantolamacıyı bekler ve iş ortada kalır.

Kalın yalıtım ve büyük çıkma

Yaklaşık 10 ila 15 cm ve üzeri kalınlıkta mantolamada denizlik derinleşir ve pencereden epey öne taşar. Böyle bir denizliğin altına yalıtım takozu ya da ısı yalıtımlı bağlantı profili konur, çıkma büyükse metal konsollar da eklenir. Destek olmadan denizlik yük altında, örneğin üzerine biri merdiven dayadığında, eğilir.

Apartmanlarda dış denizlik

Apartmanda dış denizlik cephenin parçasıdır ve cephe kat maliklerinin ortak alanıdır. Değişimden önce apartman yönetimiyle konuşun. Çoğu binada cephenin bütün görünmesi için denizlik rengi ve türü konusunda ortak bir karar vardır. Bütün bina mantolanacaksa denizliklerin de aynı iş kapsamında toplu yapılması hem görünüm hem de su yalıtımı açısından en sorunsuz yoldur.

Fiyat metretül üzerinden hesaplanır, ama aynı metre bir yerde basit, başka bir yerde zahmetli olabilir. Bunun nelere bağlı olduğunu bilmek işinize yarar.

İşi kolaylaştıranlar:

• Doğru yükseklikte bağlantı profili olan yeni pencere
• Düz, sağlam ve dik açılı yan pervazlar
• Zeminden ya da kurulu iskeleden rahat erişim
• Aynı yerde aynı genişlikte birden fazla pencere
• Kesin ölçüye göre önceden kesilip hazırlanmış denizlik

İşi uzatan ve zorlaştıranlar:

• Eski denizliğin sökülmesi, özellikle harçla gömülmüş mermer ya da sac
• Söküm sonrası sıva ve pervaz tamiri
• İskelesiz yüksek katlar, sepetli platform ya da halat erişimi gereken durumlar
• Kalın mantolamada çok derin denizlik ve konsol ihtiyacı
• Köşe, kemerli ve ölçüye özel pencereler
• Eksik ya da hasarlı bağlantı profili
• Kapakların tek tek uydurulmasını gerektiren eğri pervazlar

Kötü takılmış bir denizlik hemen belli olmaz. Sorun ilk kıştan sonra ya da rüzgârlı sert bir yağmurdan sonra kendini gösterir.

• Az ya da ters eğim: su denizlikte birikir ya da pencereye doğru akar, kasanın altında nem lekeleri çıkar, içeride pervaz küflenir. Eğim gözle açıkça görülmeli, genellikle en az yaklaşık 3 ila 5 derece olmalıdır
• Kısa taşma payı: su doğrudan cephe boyunca akar, her pencerenin altında koyu izler ya da yeşil yosun kalır
• Damlalığı olmayan mermer: su denizliğin altından duvara döner ve cephede şerit şeklinde kir bırakır
• Genleşme payı bırakılmadan sabitlenmiş kapaklar: alüminyum yazın uzar ve kabarır ya da kapak sıvayı kırar
• Altı köpüksüz, boş denizlik: yağmurda ses yapar, kolay göçer, üzerine basıldığında eğilir
• Fazla genleşen köpük: köpük denizliği kaldırır, eğim kaybolur ya da arka birleşimden kopar
• Kasanın altına itilmemiş denizlik: su arka kenarın arkasından yol bulur ve duvarın içine sızar
• Sızdırmazlık bandı yok: pencere ile duvar arasını yalnızca birkaç yıl içinde çatlayan bir mastik korur
• Yatay yüzeyden atılmış vidalar: contasız her delik suyun girebileceği bir noktadır
• Sökülmemiş koruyucu folyo: güneşte yüzeye yapışır, sonra ancak zahmetle temizlenir
• Korunmamış galvaniz sac kesimleri: kenarlarda pas çıkar ve cepheye akar

Uygulamada sık rastlanan bir durum şudur: ev sahibi pencere altındaki nemin sebebini pencerede arar, oysa su kötü takılmış denizliğin altından sızmaktadır. Pencere için şikâyette bulunmadan önce denizliği kontrol ettirmek mantıklıdır.

Hazır bir zemin üzerinde standart bir denizliğin takılması deneyimli bir ekip için genellikle pencere başına bir saatten kısa sürer. Eski denizliğin sökülmesi, zeminin düzeltilmesi ve ölçüye özel parçalar daha fazla zaman alır.

Düşük genleşmeli köpük ya da montaj yapıştırıcısı genellikle birkaç saatte sertleşir, tam dayanıma üreticiye göre daha sonra ulaşır. Birleşimlerdeki mastikler çoğunlukla yaklaşık bir gün ister. Bu sürede denizliğe yağmur yağmamalı, yük bindirilmemeli ve üzerine basılmamalıdır. Köpük ve yapıştırıcı dondurucu soğukta uygulanmamalıdır, ürünlerin çoğunda en düşük uygulama sıcaklığı yazar. Kışın soğuk geçen bölgelerde bu iş için ılık ve kuru günler seçilmelidir. Harç ya da yapıştırıcıyla oturtulan mermer denizlik daha uzun süre rahat bırakılır, birleşimler doldurulmadan önce genellikle en az bir iki gün beklenir.

Pencereniz zemin kattaysa, denizliğe yerden rahatça ulaşabiliyorsanız ve cephe bitmişse alüminyum denizliği kendiniz de değiştirebilirsiniz. Merdivene çıkmanız ya da pencereden sarkmanız gereken yüksek pencerelerde işi iskelesi veya platformu olan bir ekibe bırakın. Bir denizlik için düşme riskini göze almaya değmez. Apartmanda önce yönetimle konuşun.

1. Pervazlar arasındaki genişliği ve kasadan cepheye kadar olan derinliği ölçmek, yaklaşık 30 ila 40 mm taşma payı eklemek.
2. Denizliği doğru derinlik ve renkte, yan kapaklar, titreşim önleyici bant ve yapıştırıcı köpükle birlikte sipariş etmek.
3. Eski denizliği pencere kasasına zarar vermeden dikkatle sökmek.
4. Zemini eski köpükten, tozdan ve gevşek sıvadan temizlemek.
5. Bağlantı profilini ve pencere ile duvar arasındaki derzin durumunu kontrol etmek.
6. Pencere ile duvar arasındaki derzi buhar geçirgen dış bantla kapatmak.
7. Denizliği ince dişli metal testeresiyle ya da sac makasıyla boyuna kesmek, kenarın çapağını almak.
8. Alt yüzeye titreşim önleyici bandı yapıştırmak.
9. Yan kapakları takmak, denizliği kuru olarak denemek ve eğimi su terazisiyle kontrol etmek.
10. Köpüğü ya da yapıştırıcıyı kalın tek bir tabaka halinde değil, birkaç şerit halinde sürmek.
11. Denizliği kasanın altına itmek, bastırmak ve arka kıvrımı paslanmaz vidalarla profile vidalamak.
12. Denizliğin üstüne örneğin bir kum torbası koymak ve köpüğün sertleşmesini beklemek.
13. Kapakların sıva ve kasa ile birleşim yerlerini uygun mastikle doldurmak.
14. Koruyucu folyoyu sökmek ve sertleşme bittikten sonra denizliğe bir kovayla su dökerek denemek.

Kontrol için özel alet gerekmez, bir su terazisi ve bir kova su yeter. En doğrusu bunu teslim sırasında, usta henüz oradayken yapmaktır.

Su terazisini denizliğe pencereye dik olarak koyun, kabarcık açıkça dışa doğru eğimi göstermelidir. Sonra pencerenin dibinden denizliğe yavaşça su dökün. Su hızla ön kenara akmalı ve sıvanın üstünden değil, cephenin önünden serbestçe damlamalıdır. Kapakların yanında ya da yüzeyde gölcük kalmamalıdır.

Denizliğin tüm boyunca parmağınızla tıklatın. Seste küçük farklar normaldir, ama uzun boş ses veren bölümler altta köpük olmadığını gösterir. Alttan da bakın: damlalık ya da ön kıvrım cepheden yeterince uzakta mı, taşma payı her yerde aynı mı. Mermer denizlikte damlalık kanalının açık ve harçla dolmamış olduğunu kontrol edin.

Yan kapaklara bakın: sıkı oturmalı ama denizlik içlerinde sıkışmamalıdır. Sıvayla birleşimler kesintisiz ve boşluksuz olmalıdır. Yüzeyde çizik ve göçük olmamalı, folyo sökülmüş olmalıdır.

• Denizlik tüm boyunca dışa doğru görünür bir eğime sahip
• Deneme suyu akıp cephenin önünden damlıyor
• Cepheden taşma payı her noktada aynı ve yeterli
• Denizlik kasanın altına ya da bağlantı profiline itilmiş
• Denizliğin altında uzun boş bölümler yok
• Mermer denizlikte damlalık kanalı var ve açık
• Yan kapaklar takılı ve genleşmeye izin veriyor
• Sıva ve kasa ile birleşimler boşluksuz doldurulmuş
• Yatay yüzeyde contasız vida yok
• Yüzey çiziksiz ve göçüksüz, folyo sökülmüş
• Galvaniz sacın kesik kenarları korunmuş
• Pencere çevresi ve cephe köpük ve mastik artıklarından temizlenmiş
• Usta malzeme ve bakım hakkında bilgi vermiş