Marangozluk ve Kapı Montajı: 2026 adet fiyatları ve uygulama adımları

Tadilatta marangoz neredeyse her zaman en sona kalır. Bunun basit bir nedeni var: ahşap ve ahşap esaslı malzemeler havadaki nemle birlikte değişir. Odada alçı sıva, şap ya da macun hâlâ kuruyorsa ayarlı kasaların, kapıların, süpürgeliklerin, lambrinin ve gömme dolapların orada işi yoktur. Çimento esaslı şap, kabaca her santimetre kalınlık için bir hafta kadar kurur. Kalın katmanlarda ya da soğuk ve nemli havada bu süre uzar. Yine de yalnızca takvime güvenmeyin. Zeminin gerçek nemini parkeci ya da zemin ustası ölçerek anlar.

Olağan sıra şöyledir: önce ıslak işler, sonra zemin, ardından boya ve en sonunda kasalar, kapılar ve süpürgelikler. İstisna çelik kasadır. O, duvar örülürken ya da sıvadan önce yerine konur. Uygulamada sık görülen bir durum var: kapılar en başta sipariş edilir ve yarım kalmış evde ambalajıyla bekler. Bu arada sıva yapılırsa kanatlar nem çekebilir, kuruduktan sonra da eğilebilir. Kapı teslimatını ıslak işler bittikten sonraya ayarlarsanız içiniz daha rahat olur.

Kasanın türü, hem montajın ne zaman yapılacağını hem de kapının nasıl görüneceğini belirler. İki çözümün de yeri ayrıdır:

• Çelik kasa: darbeye ve neme dayanıklıdır, bu yüzden bodrum, kazan dairesi, depo ya da yoğun kullanılan bir koridor için uygundur. Duvarın içine oturtulur ve harçla doldurulur. Bir gün değiştirmek isterseniz kırma işi ve açıklığın çevresinde sıva tamiri gerekir.
• Ayarlı (pervazlı) ahşap kasa: duvarın tüm kalınlığını sarar ve renk olarak kanatla uyumludur. Hazır, bitmiş açıklığa takılır, montaj köpüğü ve gergi parçalarıyla tutturulur. Değiştirirken duvara zarar vermez. Ancak darbeye ve uzun süreli neme karşı daha hassastır.

Her ayarlı kasa belirli bir duvar kalınlığı aralığı için üretilir. Bu yüzden duvarı sıva ve fayans dahil ölçün. Banyoda fayans, yapıştırıcısıyla birlikte duvarı birkaç santimetre kalınlaştırır. Siparişte bunu hesaba katmak gerekir. Banyo için alt kenarı neme daha dayanıklı bir kasa seçmek ya da kasayı zemin hizasında silikonla yalıtmak mantıklıdır. Aksi hâlde ıslak zemindeki su, sunta çekirdeğe doğru emilebilir.

İç kapılar kanat genişliğine göre anılır. Konutlarda en sık 70, 80 ve 90 cm görülür, dar yerlerde 60 cm de kullanılır. Ayarlı kasa için duvardaki açıklık genellikle kanattan yaklaşık 10 cm daha geniştir. Yüksekliği üretici belirler ve bu ölçü her zaman bitmiş zeminden alınır, betondan değil. Bu yüzden siparişte size, kaplamasıyla birlikte zeminin toplam ne kadar yükseleceği de sorulur.

Sağ kapı mı, sol kapı mı istediğinizi nasıl anlarsınız? Üreticiler bunu her zaman aynı şekilde tanımlamaz. Kimi menteşelerin göründüğü taraftan bakar, kimi kapıyı iterek açtığınız taraftan. En güvenli yol, sipariş formundaki çizim üzerinde menteşenin hangi tarafta olacağını ve kapının hangi odaya doğru açılacağını işaretlemektir. Açılış yönünün karışması, ürün sağlam olduğu hâlde sık yaşanan şikâyetlerden biridir ve hata çoğunlukla siparişte yapılır.

Banyo, tuvalet ve mutfak kapılarının bir de havalandırma görevi vardır. Odada aspiratör ya da davlumbaz çalışırken havanın bir yerden girebilmesi gerekir. Kanadın altında biraz daha geniş bir boşluk, bir havalandırma menfezi ya da kanadın alttan kesilmesi işe yarar. Evde ortam havasını kullanan bir doğal gaz cihazı varsa, örneğin eski tip bir şofben ya da bacalı kombi, hava girişine marangoz değil yetkili doğal gaz tesisatçısı karar verir. Bir gün gaz kokusu alırsanız elektrik düğmelerine dokunmadan hemen evden çıkın ve 187'yi arayın. Acil bir durumda 112 de her zaman ulaşılabilir.

Daireden ortak merdiven boşluğuna açılan kapı sıradan bir iç kapı değildir. Çoğu binada bu kapıların belirli bir yangın dayanımına sahip olması beklenir, örneğin TS EN 13501-2'ye göre EW 30 gibi bir sınıf, ve çoğu zaman bir kapı kapatıcı da gerekir. Yangın kapıları bir bütün olarak test edilir ve belgelendirilir: kanat, kasa, kol ve menteşe gibi donanım ve montaj şekli. Yalnızca kanadı değiştirip eski kasayı bırakırsanız ya da yangına dayanıklı kol yerine sıradan bir kol takarsanız, sistemin tamamının yangın dayanımını kaybetmesine yol açabilirsiniz.

Değişime başlamadan önce apartman yönetimiyle konuşmanız işinizi kolaylaştırır. Yönetim, binanın yangın güvenliği açısından ne beklediğini ve koridordaki kapıların görünüşünde kat malikleri arasında nelerin konuşulduğunu bilir. Açıklığın genişliği değişecekse ya da işin taşıyıcı bir duvara dokunması söz konusuysa, önce bir inşaat mühendisinin duvarı değerlendirmesi gerekir. Betonarme perde duvarlar ve kolonlar kesinlikle keyfe göre kırılmaz.

Ahşap higroskopiktir, yani havadaki nemi hem alır hem de geri verir. Masif ahşap en çok liflerine dik yönde hareket eder. Bu yüzden merdiven basamakları, denizlikler ve lambri her taraftan sıkıştırılmamalıdır. Ahşabın biraz hareket alanına ihtiyacı vardır. İç mekânda genellikle nemi yaklaşık yüzde 8 ile 12 arasında olan ahşap kullanılır. Yaşam alanlarında bağıl nemi kabaca yüzde 40 ile 60 arasında tutmak iyi olur. Türkiye'de bu konu bölgeden bölgeye fark eder: Karadeniz ya da kıyı şehirlerinde yazın hava çok nemlidir, İç Anadolu'da kışın kalorifer açıkken hava epey kurur. Ahşabın en çok zorlandığı yer, bu iki uç arasında gidip gelen evlerdir.

Standart kapılarda ve mobilyada ahşap esaslı levhalar ve yüzey kaplamaları da kullanılır:

• Sunta ve MDF: masife göre daha az boyut değiştirir, ama suyla ıslandıklarında şişer ve eski hâllerine dönmez.
• Kaplama (doğal ahşap kaplama): gerçek ahşaptan ince bir katmandır. Zımparalanabilir, ama yalnızca bir, en fazla iki kez.
• Folyo, PVC kaplama ve CPL ya da HPL laminat: dayanıklıdır ve kolay temizlenir. Hasar ise zor onarılır ve çoğunlukla parçanın tamamını değiştirmek gerekir.

Size tam olarak ne teslim edildiğini bilmek işe yarar. Doğal ahşap kaplamalı bir kanat birkaç yıl sonra yenilenebilir, folyolu bir kanat ise yenilenemez.

Ölçüye özel bir dolap, mekân bittikten sonra, yani sıva ve zemin tamamlandıktan sonra alınan ölçüye göre üretilir. Duvarlar, tavanlar ve zeminler hiçbir zaman tam gönyesinde değildir. Bu nedenle gövdeler ayarlı ayaklarla terazilenir, kapatma çıtaları ise yerinde kesilir. Sürgülü kapaklarda belirleyici olan üst raydır: düz olmalı ve tavana sağlam şekilde sabitlenmelidir. Alçıpan asma tavanınız varsa, içinde taşıyıcı bir profil ya da ahşap bir takviye bulunmalıdır. Bunu alçıpancı tavanı kurarken hazırlamalıdır.

Dolap bir dış duvarın önünde mi duruyor? O zaman arkasında bir havalandırma boşluğuna, altta süpürgelik hizasında ve üstte de havalandırma açıklıklarına ihtiyaç vardır. Hava dolaşmazsa soğuk duvarda nem yoğuşur ve dolabın arkasında küf oluşur. Mantolaması olmayan eski binalarda dış duvarlar kışın çok soğuk olduğu için bu sorun daha sık görülür. Ev sahibi küfü çoğu zaman ancak taşınırken dolabı çektiğinde fark eder.

Üst mutfak dolaplarını ve rafları duvarda tutan şey, doğru seçilmiş dübeldir. Gazbetona, delikli tuğlaya ve alçıpana özel dübeller ya da duvar yapılırken hazırlanmış bir takviye gerekir. Betonarme duvarda ise matkap demire denk gelebilir. Delmeden önce tesisatın nereden geçtiğini kontrol edin. Hatlar genellikle tavana yakın bölgelerde, köşelerde ve pencere ile kapı çevrelerinde ilerler. Cihazların sabit elektrik tesisatına bağlanması, tezgâh altı ya da dolap içi aydınlatma ve yeni bir priz, marangozun ya da sizin değil, yetkin bir elektrikçinin işidir.

Dubleks dairelerde ve müstakil evlerde beton merdiveni ahşapla kaplamadan önce bütün basamakların aynı yükseklikte olup olmadığını ölçün. Bir santimetrelik fark bile ayakta tökezleme hissi yaratır. Farklar basamak tahtasının altında giderilir, ahşabın kalınlığı değiştirilerek değil. Merdivenin rahat olup olmadığını adım kuralı gösterir: basamak yüksekliğinin iki katı ile basamak derinliğinin toplamı kabaca 600 ile 650 mm arasında olmalıdır. Merdivenin kesin ölçüleri proje ve ilgili standartlarla belirlenir.

Basamak tahtaları betona, ahşap için üretilmiş esnek bir yapıştırıcıyla yapıştırılır ya da dübelle sabitlenir. Zemin kuru ve düz olmalıdır. Rıht, iki basamak arasındaki boşluğu kapatır. Merdiven böylece daha toplu görünür ve aralıklardan küçük eşyalar düşmez. Rıhtın taşıma kapasitesine etkisi yoktur, yükü taşıyıcı yapı taşır.

Ahşap seçiminde merdivenin ne kadar yük göreceği belirleyicidir. Çam gibi yumuşak ağaçlar daha ucuzdur, ama basamakta çabuk ezilir. Bu yüzden basamaklar için genellikle meşe ya da kayın gibi sert ağaçlar tercih edilir. Eski masif merdivenler zımparalanıp üç kat verniklenerek yenilenebilir. Kaplamalı basamaklarda önce kaplamanın ne kadar kalın olduğunu öğrenin, yoksa zımpara kaplamayı delip geçebilir. Vernik yüzeyde sert bir film oluşturur. Yağ ise ahşabın içine işler ve basamağın tamamını zımparalamadan yalnızca hasarlı yeri onarmaya imkân verir. İki yüzeyde de kaymayı önleyen bir uygulamayı düşünün, özellikle evde çocuk ya da yaşlı biri varsa.

Küpeşte ve korkuluk düşmeye karşı korur. Yükseklikleri ve dolgu kısmındaki boşlukların ne kadar olabileceği proje ve ilgili standartlarla belirlenir. Küpeşte bağlantıları sıvaya değil, duvarın taşıyıcı malzemesine girmelidir.

Lambri ve diğer ahşap duvar kaplamaları bir karkas üzerine monte edilir. Karkas duvardaki bozuklukları düzeltir ve kaplamanın arkasında havalanan bir boşluk bırakır. Dikey lambri yatay bir karkas ister, yatay lambri ise dikey. Zemin ve tavan kenarında bir genleşme payı bırakılır, sonra bu boşluk bir çıtayla kapatılır. Gizli klipsler ahşabın çalışmasına izin verir. Lambriyi ön yüzünden doğrudan çivilerseniz er ya da geç çatlar.

Türkiye'de iç denizlikler çoğu zaman mermer ya da granittir, ahşap denizlik daha az görülür ama kuralları aynıdır. İç denizlik pencere kasasının altına ya da kasanın alt profiline doğru sürülür. Altı yapıştırılır ve takozlanır ki biri üzerine yaslandığında eğilmesin. Sıvanın önüne genellikle yaklaşık 2 ile 5 cm taşar. Pencerenin altında petek varsa, denizlik sıcak havanın yükselmesini engellememelidir. Geniş taşan bir denizlikte bu yüzden bir havalandırma ızgarası gerekir. Aksi hâlde cam buğulanır ve köşelerde küf görülebilir.

Kapı kasaya sürtüyor ya da kilit dili yerine oturmuyorsa, kapıyı değiştirmek çoğu zaman gerekmez, ayarlamak yeterlidir. Yangın dayanımlı daire giriş kapılarında ise donanımı yalnızca belgeli yedek parçalarla değiştirin.

1. Kapıdaki menteşe türünü belirlemek: ayar vidalı klasik menteşe mi, yoksa gizli ayarlı menteşe mi, ve üreticinin talimatlarını bulmak.
2. Kanadın nereye sürttüğüne ve çevresindeki boşluklara bakmak, buna göre hangi yöne kaydırılması gerektiğine karar vermek.
3. Kapıyı açmak ve alt kenarın altına bir takoz koymak, böylece menteşeler gevşetildiğinde kanadın sarkmasını önlemek.
4. Ayar vidalarını küçük adımlarla çevirmek ve her değişiklikten sonra kapının nasıl kapandığını denemek.
5. Kanatla kasa arasındaki boşluğun her yerde eşit olup olmadığını kontrol etmek, bu boşluk üreticiye göre genellikle birkaç milimetredir.
6. Kapı kolunu değiştirmek için ayna ya da rozet vidalarını gevşetmek ve kolu kare miliyle birlikte çıkarmak.
7. Kare mili ölçmek, iç kapılarda genellikle 8 mm olur, ve yeni kolun oturması için kilit deliklerinin arasındaki mesafeyi ölçmek.
8. Yeni kolu takmak, vidaları yalama yapmadan sıkmak ve kolun geri döndüğünü, kilit dilinin yerine oturduğunu denemek.

Teslim alırken hem işlevin hem de görünüşün üzerinde durun. Bunu gündüz, gün ışığında ve elinizde bir su terazisiyle yapmak çok daha kolaydır:

• kasalar dik duruyor, duvarla aynı hizada ve pervazla sıva arasında aralık yok,
• kapılar hiçbir konumda kendiliğinden açılmıyor ya da kapanmıyor,
• kanadın çevresindeki boşluklar eşit, bitmiş zeminin üstündeki aralık da üreticinin talimatına ya da havalandırma ihtiyacına uygun,
• kilitler, kollar ve anahtarlar çalışıyor, kilit dili bastırmadan yerine oturuyor,
• daire giriş kapısı için sistemin tamamının yangın dayanımını gösteren belgeler size verilmiş,
• merdiven basamakları sağlam, gıcırdamıyor ve hepsi aynı yükseklikte,
• küpeşte sağlam şekilde sabitlenmiş ve keskin kenarı yok,
• süpürgelikler duvara iyi tutunmuş ve köşelerde birleşimler düzgün,
• dolaplar terazide, kapaklar ve çekmeceler arasındaki boşluklar eşit,
• yüzeylerde çizik, yapıştırıcı izi ya da köpük artığı yok,
• bakım talimatları, garanti belgeleri ve yüzey işlemiyle ilgili bilgi elinizde.