Buitenrolluiken en buitenjaloezieën plaatsen

Onder deze ene post in de prijslijst vallen drie systemen. Ze worden op een gelijkaardige manier geplaatst, maar elk past bij een andere situatie.

Buitenrolluiken

Een rolluik heeft een pantser van aluminium lamellen dat zich oprolt rond een as in de kast boven het raam. De gewone lamellen zijn gevuld met schuim, wat een beetje geluid en warmte tegenhoudt. Stevigere, zogenaamde geëxtrudeerde lamellen zijn volle aluminium profielen en kies je waar ook inbraakwerendheid meetelt. Een rolluik kan een kamer bijna volledig verduisteren, daarom kiezen mensen het vooral voor slaapkamers. Het nadeel: als het neergelaten is, zie je niet naar buiten en komt er weinig licht binnen.

Buitenjaloezieën

Een buitenjaloezie, ook lamellenzonwering genoemd, heeft losse lamellen die je kunt kantelen. Je houdt dus de zon buiten en laat toch gefilterd daglicht binnen. Het vaakst zie je lamellen in C-vorm of Z-vorm, in verschillende breedtes. Z-lamellen overlappen beter als ze gesloten zijn en verduisteren dus meer. Jaloezieën zijn gevoeliger voor wind en horen bij een stevige bries opgetrokken te zijn. Daarom krijgen gemotoriseerde jaloezieën vaak een windsensor die ze automatisch ophaalt.

Screens

Een screen is een stevig zonweringsdoek dat in een kast oprolt en in zijgeleiders met een ritssysteem loopt. Die rits houdt het doek in de geleider vast, zodat het niet klappert in de wind en er geen insecten langs kunnen. Door een screen zie je nog naar buiten, het weert de zon en het oogt modern. Het past goed bij grote glaspartijen en schuiframen naar het terras. Volledig donker wordt het niet, tenzij je voor een speciaal verduisterend doek kiest.

Voor je bestelt, moet duidelijk zijn waar de kast en de zijgeleiders komen. Dat bepaalt hoe de gevel eruitziet, hoe moeilijk de plaatsing is en of er een koudebrug ontstaat. In Vlaanderen en Brussel speelt ook de gevel zelf mee: een rijwoning met een spouwmuur en gevelsteen vraagt een andere aanpak dan een woning met buitengevelisolatie en pleisterwerk.

Opbouw op de gevel

De kast wordt boven het raam op de gevel bevestigd en de geleiders naast het raam, ook op de gevel. Dit is de snelste oplossing bij bestaande woningen, waar niemand nog aan de isolatie wil raken. De kast blijft zichtbaar, dus kies je een vorm en kleur die passen bij het schrijnwerk of de gevel. Bij gevelsteen wordt in de steen of de voeg verankerd. Bij buitengevelisolatie moet er door de isolatie tot in het dragende metselwerk geankerd worden, met afstandhouders of speciale isolatieankers. Een plug enkel in isolatie houdt het niet.

Plaatsing in de dagkant

De kast komt onder de latei en de geleiders in de dagkanten, de zijkanten van de raamopening. De gevel blijft rustiger, maar je verliest glasoppervlak ter hoogte van de kast. De dagkant moet diep genoeg zijn om de kast te laten passen en mag niet te scheef staan. Bij oudere rijwoningen met smalle dagkanten tegen een arduinen dorpel is dat niet altijd haalbaar.

Ingebouwde kast in de isolatie of de latei

De kast verdwijnt in de isolatie of boven de latei, en van buiten zie je enkel een smalle sleuf. Dat is de mooiste oplossing, maar je moet ze plannen voor de gevel geïsoleerd wordt of voor de nieuwe ramen geplaatst worden. De kast heeft zelf isolatie nodig, anders ontstaat er boven het raam een koude plek. Er bestaan ook systemen waarbij de kast deel uitmaakt van het raamkader en de schrijnwerker ze samen met het raam plaatst. Achteraf een ingebouwde kast in een afgewerkte gevel steken gebeurt maar zelden, omdat de gevel dan opengemaakt en hersteld moet worden.

De bediening bepaalt hoeveel comfort je hebt en wat er vooraf in de muur klaar moet zijn.

• Lint is eenvoudig en vraagt weinig onderhoud. Het past bij kleinere rolluiken; bij grote en zware pantsers wordt optrekken zwaar werk. Binnen heb je een lintoproller nodig en een doorvoer door het kader of de muur.
• Zwengel wordt gebruikt bij jaloezieën en rolluiken. Hij gaat schuin door de muur of het kader, met binnen een stang met scharnier. Betrouwbaar, maar je ziet hem binnen hangen.
• Motor zit verborgen in de as of in het bovenprofiel van de jaloezie. Je bedient hem met een schakelaar, een afstandsbediening of via een domoticasysteem. Je kunt tijden instellen, ramen groeperen en zon- of windsensoren koppelen. Bij grote oppervlakken en bij jaloezieën is een motor vandaag de gewone keuze.

Een motor heeft een voedingskabel aan het raam nodig. Het elektrische werk en de aansluiting op het net laat je uitvoeren door een elektricien, volgens het AREI. Een nieuwe kring of een aanpassing in de verdeelkast wordt bovendien gekeurd door een erkend keuringsorganisme. De plaatser van de zonwering bevestigt en regelt de motor meestal zelf, maar de aansluiting op de installatie in huis is werk voor de elektricien. Worden de kabels achteraf getrokken, dan lopen ze vaak in een kabelgoot of in een sleuf die de plafonneerder nadien moet dichtmaken.

Waarom kiezen zoveel mensen bij een renovatie meteen voor een motor? Omdat de kabel dan zonder breekwerk mee kan, terwijl een motor later bijplaatsen bijna altijd extra kapwerk en herstellingen betekent.

De plaatsing zelf gaat vlot als alles voorbereid is. De meeste tijd gaat verloren wanneer ter plaatse blijkt dat er iets ontbreekt.

• Nauwkeurige opmeting. Zonwering wordt op maat gemaakt en de maat valt achteraf niet meer aan te passen. Meestal meet de leverancier zelf op en is hij dan ook verantwoordelijk voor de maat.
• Kabels voor de motor. De voeding hoort al aan het raam te liggen voor de plaatsing, liefst in een buis, zodat je de kabel later kunt vervangen.
• Bereikbaarheid van de ramen. Op het gelijkvloers volstaat een ladder. Op hogere verdiepingen wordt vanuit het raam, vanaf een stelling of met een hoogtewerker gewerkt. Bij nieuwbouw of een gevelrenovatie is het handig om te plaatsen zolang de stelling er staat.
• Vrije ruimte binnen. Gordijnen, planten en meubels bij de ramen weghalen, zodat er gewerkt en geboord kan worden.
• Stroom en plaats voor materiaal. De plaatsers hebben een stopcontact nodig en wat ruimte om kasten en geleiders uit te laden.

Combineer je de zonwering met een grotere renovatie, zoals nieuwe ramen of gevelisolatie, dan loont het om na te gaan of er via Mijn VerbouwPremie of andere regelingen steun mogelijk is voor het geheel. De voorwaarden wijzigen geregeld, dus kijk ze na voor je bestelt.

De werkwijze verschilt per type, maar de basis is gelijk. De plaatser controleert eerst of de geleverde maat klopt met de opening en of de muren zijn zoals bij de opmeting werd aangenomen. Daarna tekent hij de positie van de kast en de geleiders af. De geleiders moeten loodrecht staan en evenwijdig aan elkaar, anders schuurt het pantser of het doek.

Dan volgen boren en verankeren. Het type anker hangt af van het metselwerk: in volle baksteen of beton volstaat een gewone plug, in holle snelbouwsteen of cellenbeton heb je ankers nodig die in dat materiaal grip houden. Bij buitengevelisolatie wordt door de isolatie tot in de dragende muur geankerd en worden de gaten afgedicht, zodat er geen water in de isolatie loopt. In het raamkader wordt alleen geboord als de fabrikant van het raam dat toelaat; anders riskeer je schade aan het profiel en verlies van de garantie op het raam.

Vervolgens komt de kast of het dragende bovenprofiel op zijn plaats en worden het pantser, de lamellen of het doek in de geleiders geschoven. Bij een zwengel of lint wordt een doorvoer door de muur of het kader gemaakt en binnen de bediening gemonteerd. Bij een motor wordt de kabel aangesloten en worden de eindposities ingesteld, dus waar de zonwering boven en onder moet stoppen. Zijn die niet goed afgesteld, dan duwt de motor het pantser tegen de dorpel of trekt hij het te ver op.

Tot slot worden de aansluitingen buiten afgekit, gaan de afdekkappen erop en doet de plaatser een paar testcycli. Een gewoon raam vraagt meestal een tot twee uur. Een grote schuifdeur, een ingebouwde kast of een moeilijke bereikbaarheid kan een halve dag kosten. Kitten hebben volgens de fabrikant enkele uren tot dagen nodig om volledig uit te harden, dus spuit je de verse voegen de eerste uren beter niet nat met de tuinslang.

Dezelfde post in de prijslijst kan in de praktijk heel verschillend uitvallen. Het gaat sneller bij:

• Een raam op het gelijkvloers of een stelling die al staat
• Vol, stevig metselwerk zonder holtes
• Rechte dagkanten en een haakse opening
• Een voedingskabel die al aan het raam ligt
• Meerdere gelijke ramen na elkaar, waar de handelingen zich herhalen

Het wordt moeilijker bij:

• Hoge verdiepingen zonder stelling, waar een hoogtewerker of werk vanuit het raam nodig is
• Dikke gevelisolatie, die lange ankers of afstandsconsoles vraagt
• Cellenbeton en holle stenen, die speciale ankers nodig hebben
• Scheve dagkanten, waarbij de geleiders onderlegd moeten worden
• Grote afmetingen en zware pantsers, waarvoor twee mensen nodig zijn
• Kabels die achteraf getrokken worden, met sleuven die nadien dicht moeten
• Het demonteren van oude zonwering of een oude rolluikkast

Veel fouten zie je niet meteen, maar pas na de eerste winter of de eerste stevige storm.

• Verkeerde opmeting. De geleiders sluiten niet aan, de kast is te kort of het pantser komt niet tot op de dorpel. Vaak is een nieuw onderdeel de enige oplossing.
• Geleiders niet evenwijdig. Het rolluik schuurt, de jaloezie zakt scheef en de motor wordt te warm. Dat hoor je aan het lawaai en zie je aan geleidelijke slijtage.
• Enkel in isolatie verankerd. De geleiders komen na verloop van tijd los en de hele zonwering gaat trillen in de wind.
• Gaten in de isolatie niet afgedicht. Water loopt achter het pleisterwerk, de isolatie wordt nat en bij vorst kan de afwerking barsten.
• Koudebrug bij de kast. Boven het raam ontstaat een koude plek waar binnen vocht condenseert en schimmel kan verschijnen.
• Kabel zonder buis. Bij een defecte motor kun je de kabel niet vervangen zonder kapwerk.
• Verkeerde eindposities. Het pantser drukt in de dorpel of de lamellen stoten tegen de kast.

Ook bij het gebruik gaat het vaak mis. In de praktijk gebeurt het dat iemand bij vorst een rolluik bedient dat in de geleiders vastgevroren zit, waardoor de motor of de lamellen beschadigd raken. Buitenjaloezieën lijden dan weer als ze bij winderig weer neergelaten blijven. Vraag de plaatser bij de oplevering gerust wat de zonwering verdraagt en wat niet.

De plaatsing aan de buitenkant van de gevel, zeker op hoogte, en het aansluiten van een motor laat je aan vakmensen over. Wat je wel zelf kunt doen, is een eerste opmeting en de voorbereiding. Zo krijg je een realistischer beeld van wat mogelijk is en vergelijk je offertes makkelijker. De definitieve opmeting doet de leverancier, die ook instaat voor de maat.

1. De breedte van de raamopening buiten op minstens drie plaatsen opmeten: boven, in het midden en onderaan.
2. De hoogte van de opening links, in het midden en rechts opmeten en de kleinste waarde noteren.
3. Met een waterpas nagaan of de dagkanten loodrecht staan en de latei waterpas ligt, en de afwijkingen noteren.
4. De diepte van de dagkant meten van de gevel tot het raamkader, om te weten of een kast in de dagkant past.
5. Nagaan of de gevel geïsoleerd is en de dikte van de isolatie inschatten aan de hand van de dagkant of de plannen.
6. Uitzoeken uit welk materiaal de muur bestaat, bijvoorbeeld via de plannen of oude boorgaten.
7. Aanduiden aan welke kant de bediening moet komen en waar het dichtstbijzijnde stopcontact of de dichtstbijzijnde aftakdoos zit.
8. Elk raam binnen en buiten fotograferen en de foto's samen met de maten naar de leverancier sturen.
9. Voor de plaatsing de ruimte bij de ramen vrijmaken en gordijnen en gordijnroedes die in de weg zitten weghalen.

Laat je bij de oplevering elk raam tonen. Laat de zonwering een paar keer op en neer gaan en bij jaloezieën ook de lamellen kantelen. Luister of de beweging niet schokt en of er niets schuurt. Kijk ook buiten of de geleiders recht staan en de aansluitingen afgekit zijn.

• Maat en type komen overeen met de bestelling, ook de kleur van kast en geleiders
• De geleiders staan loodrecht, evenwijdig en zijn stevig verankerd
• De zonwering loopt vlot, zonder schuren en zonder overdreven lawaai
• Pantser of lamellen komen onderaan recht neer en verdwijnen bovenaan volledig in de kast
• Bij jaloezieën kantelen de lamellen gelijkmatig over de hele breedte
• Bij screens zit het doek over de volle hoogte in de rits en vertoont het geen golven
• De motor stopt op de juiste eindposities en schakelaar of afstandsbediening werkt
• Een wind- of zonsensor, als die deel uitmaakt van de levering, is ingesteld en getest
• Doorvoeren door de muur en gaten in de isolatie zijn afgedicht
• De ramen gaan na de plaatsing normaal open en de bediening zit niet in de weg
• De omgeving is opgeruimd, zonder stof en materiaalresten
• Je hebt een gebruiksaanwijzing, het garantiebewijs en bij een motor het keuringsverslag of de documenten van de elektricien