Wandreparaties (Rimano, Rotband)

Het verschil zit vooral in de grootte en diepte van de schade en in de ruimte waar de muur staat.

• Kleine reparaties met gipspleister doe je op beperkte plekken in droge ruimtes: gaten van pluggen, afgebrokkelde hoeken, dichtgemaakte leidingsleuven en ondiepe deuken. Gips laat zich makkelijk verwerken, hardt snel uit en wordt mooi glad. De muur is daarna bijna klaar voor een fijne plamuurlaag of verf.
• Grove reparaties zijn nodig als het pleisterwerk tot op de steen is losgekomen, als je een groter vlak of een dikkere laag moet aanvullen, of als de bestaande muur met kalkcement is afgewerkt, waar gips niet goed op past. Dan werk je in meerdere lagen en vul je grote gaten vaak eerst op met mortel of stukjes steen.

Ook de hoogte telt mee. Een plek vlak boven de vloer herstellen is iets anders dan werken onder het plafond van een hoge kamer in een oud herenhuis, waar je een rolsteiger of stevige werkplatforms nodig hebt.

Neem niet zomaar wat er in de doe-het-zelfzaak voor het grijpen ligt. De herstelmortel moet passen bij het bestaande pleisterwerk en tegen de omstandigheden in de ruimte kunnen.

• Gipspleister hoort binnen in droge ruimtes thuis: woonkamer, slaapkamer, gang en overloop. Je kunt het in een vrij dikke laag in één keer aanbrengen, de maximale laagdikte staat op de verpakking. Het is niet geschikt voor buiten, voor vochtig metselwerk en voor plekken waar water rechtstreeks tegen de muur spat.
• Kalkcementpleister kan beter tegen vocht en is binnen en buiten bruikbaar. Het past in een wasplaats, berging, kast onder de trap tegen een buitenmuur, onderaan de muren van een oude woning, bij herstel van oud kalkpleisterwerk en overal waar later tegels op komen. Het droogt wel trager en dikke lagen breng je in stappen aan.

Waarom maakt dat uit? Gips en cementgebonden materialen gaan niet altijd goed samen. In de praktijk gebeurt het regelmatig dat iemand een vochtige muur in een berging met gips herstelt en dat de plek na een paar maanden opzwelt en eraf valt. Een kalkcementlaag hoort op haar beurt niet op gips. Weet je niet waar het bestaande pleisterwerk van gemaakt is? Vraag het een plafonneerder of doe een kleine proef op een onopvallende plek.

1. De muur beoordelen. Door op de muur te kloppen hoor je waar het pleisterwerk hol klinkt en slecht hecht. Die plekken haal je weg tot op een stevige ondergrond, anders valt de herstelling er later samen mee af.
2. Schoonmaken. Stof, oude verfresten, vet en losse korrels gaan eraf. Oude pluggen en nagels trek je uit de gaten.
3. Diepe plekken opvullen. Grote gaten en holtes in de steen vul je eerst met mortel of stukjes steen, zodat de pleister geen lege ruimte hoeft te overbruggen.
4. Voorstrijken. Een zuigende ondergrond, zoals cellenbeton of silicaatsteen, behandel je met een voorstrijkmiddel. Dat maakt de zuiging gelijk en de ondergrond steviger. Glad beton, dat je in veel appartementen tegenkomt, heeft meestal een hechtprimer nodig, anders blijft de pleister niet zitten. Kies het middel dat de fabrikant van de pleister aanraadt.
5. Mortel aanbrengen. Je zet de mortel aan met een truweel of spaan en trekt hem met een lat vlak met de rest van de muur. Bij dikke herstellingen werk je in lagen en komt elke nieuwe laag pas op de vorige als die is opgestijfd.
6. Hoeken en overgangen. Beschadigde hoeken versterk je met een hoekprofiel. Waar twee materialen samenkomen, bijvoorbeeld baksteen en beton, leg je wapeningsgaas van glasvezel in de pleister. Dat verkleint de kans op een barst.
7. Afwerken en laten drogen. Gips kun je na het opstijven glad afwerken. Kalkcement heeft meer tijd nodig. Als vuistregel noemt men ongeveer een dag per millimeter laagdikte, maar de fabrikant geeft de juiste tijden en veel hangt af van temperatuur en verluchting.

Twee muren die er hetzelfde uitzien, kunnen heel verschillend uitvallen in werk en dus in kosten. Het werk duurt vooral langer door:

• Diepe schade waarvoor meerdere lagen nodig zijn
• Veel kleine, verspreide plekken in plaats van één aaneengesloten vlak
• Hoeken, raamdagkanten, bogen en de randen rond deurkaders
• Werk op hoogte, onder het plafond of in de traphal
• Verweerd, zanderig pleisterwerk dat eerst helemaal weg moet
• Vochtig metselwerk, waarbij eerst de oorzaak van het vocht aangepakt moet worden
• Een ingerichte woning, waar meubels en vloeren afgedekt moeten worden

Een lege kamer, een droge en stevige muur en grotere aaneengesloten plekken maken het net mogelijk om snel en proper te werken.

• Pleister op een losse ondergrond. Blijft er een holle oude laag onder de herstelling zitten, dan barst de herstelling later of valt ze er samen mee af.
• Niet voorstrijken. Zuigende steen of cellenbeton trekt het water te snel uit de pleister, waardoor die niet goed kan uitharden.
• Gips op een vochtige plek. Bij vochtig metselwerk of een lek pak je eerst de oorzaak aan. Pas daarna heeft herstel van het pleisterwerk zin.
• Schilderen op een natte herstelling. Op een plek die nog niet droog is, verkleurt de verf, blijven er vlekken zichtbaar of bladdert ze af.
• Een constructieve barst dichtsmeren. Schuine barsten vanuit de hoeken van ramen en deuren, of barsten die na herstel steeds terugkomen, kunnen wijzen op beweging in de constructie. Laat zo'n barst eerst door een stabiliteitsingenieur bekijken, pleister alleen lost dat niet op.

Gaten van pluggen, kleine deuken of een ondiepe sleuf in een droge kamer kun je goed zelf herstellen. Voor grote vlakken, dikke lagen en werk onder een hoog plafond schakel je beter een plafonneerder in.

1. Pluggen en nagels uit de muur halen, door kloppen losse plekken opsporen en die verwijderen tot op een stevige ondergrond.
2. De plek afstoffen met een borstel of de stofzuiger.
3. De ondergrond voorstrijken met het middel dat de fabrikant van de pleister aanraadt en laten drogen.
4. Niet meer gipspleister in proper water aanmaken dan je kunt verwerken voordat het begint op te stijven.
5. De mortel stevig in het gat drukken en met een spaan of lat vlak met de muur afstrijken.
6. Bij een diepe plek de eerste laag laten opstijven en daarna een tweede laag aanbrengen.
7. Na het opstijven glad afwerken, goed laten drogen en pas dan plamuren of schilderen.

Controleer de herstellingen bij strijklicht, bijvoorbeeld met een zaklamp die je plat tegen de muur houdt. Zo zie je elke oneffenheid die de verf later ook zou laten zien.

• Herstelde plekken klinken niet hol als je erop klopt
• De herstelling ligt vlak met de rest van de muur en onder een lat zie je geen randje of kuiltje
• Hoeken zijn recht en heel
• Er zitten geen haarscheurtjes of luchtbellen in de herstelling
• Op overgangen tussen verschillende materialen is gaas verwerkt
• Het materiaal past bij de ruimte: geen gips in vochtige ruimtes of buiten
• De vakman heeft je verteld wanneer je de muur kunt plamuren of schilderen