Εγκατάσταση κλιματιστικού multi-split

Στον τιμοκατάλογο NUMIQ υπάρχουν δύο εργασίες για multi-split. Η πρώτη είναι η εγκατάσταση συστήματος με δύο εσωτερικές μονάδες και μία εξωτερική, η δεύτερη η εγκατάσταση και τοποθέτηση συστήματος με τρεις εσωτερικές μονάδες και μία εξωτερική. Πρόκειται για την εργασία του τεχνικού μαζί με τα μικροαναλώσιμα, χωρίς τις ίδιες τις μονάδες. Συνήθως περιλαμβάνονται:

• τοποθέτηση της εξωτερικής μονάδας σε βάση τοίχου, βάση δαπέδου ή στο δώμα, μαζί με αντικραδασμικά πέλματα,
• στερέωση των πλακών στήριξης και ανάρτηση των εσωτερικών μονάδων σε κάθε δωμάτιο,
• διάνοιξη οπών στους τοίχους για σωληνώσεις, καλώδιο και αποχέτευση συμπυκνωμάτων,
• όδευση και σύνδεση χαλκοσωλήνων ψυκτικού χωριστά για κάθε εσωτερική μονάδα,
• καλώδιο διασύνδεσης μεταξύ εξωτερικής και εσωτερικών μονάδων,
• σύνδεση της αποχέτευσης συμπυκνωμάτων από κάθε εσωτερική μονάδα,
• δοκιμή πίεσης των κυκλωμάτων, δημιουργία κενού και, όπου χρειάζεται, συμπλήρωση ψυκτικού ανάλογα με το μήκος των σωληνώσεων,
• θέση σε λειτουργία, έλεγχος λειτουργίας και επίδειξη του χειρισμού των μονάδων.

Τι συνήθως δεν περιλαμβάνεται: οι ίδιες οι μονάδες, σωληνώσεις πέρα από το μήκος που αναφέρει η προσφορά, τα πλαστικά κανάλια και η απόχρωσή τους, το άνοιγμα αυλακιών και το κλείσιμο των τοίχων, το ανυψωτικό μηχάνημα ή η σκαλωσιά, η ηλεκτρική γραμμή από τον πίνακα και η έκδοση νέας Υπεύθυνης Δήλωσης Εγκαταστάτη (ΥΔΕ) από ηλεκτρολόγο. Πολλές τυποποιημένες εγκαταστάσεις καλύπτουν μόνο λίγα μέτρα σωλήνα, γι' αυτό στις προσφορές αξίζει να ρωτήσετε πόσα μέτρα όδευσης περιλαμβάνει η τιμή και πώς χρεώνεται κάθε επιπλέον μέτρο.

Το multi-split δεν είναι αυτόματα καλύτερο από δύο ή τρία αυτόνομα κλιματιστικά, τα λεγόμενα mono-split ή single-split. Κάθε λύση έχει τη θέση της.

Πότε συμφέρει το multi-split

• Υπάρχει χώρος μόνο για μία εξωτερική μονάδα. Σε πολυκατοικία ο κανονισμός ή η γενική συνέλευση συχνά επιτρέπει εξωτερικές μονάδες μόνο σε μπαλκόνι, στην πίσω όψη ή σε συγκεκριμένη θέση στο δώμα.
• Τα δωμάτια είναι κοντά μεταξύ τους. Υπνοδωμάτια δίπλα δίπλα σε σοφίτα ή διαμέρισμα με δωμάτια στη μία πλευρά του διαδρόμου. Οι οδεύσεις είναι σύντομες και κρύβονται εύκολα.
• Μετράει η εμφάνιση του κτιρίου. Μία εξωτερική μονάδα στην πίσω πλευρά ενοχλεί λιγότερο από τρεις.

Πότε είναι καταλληλότερα τα αυτόνομα κλιματιστικά

• Τα δωμάτια απέχουν πολύ ή βρίσκονται σε αντίθετες πλευρές του σπιτιού. Οι κατασκευαστές περιορίζουν το μήκος σωλήνα προς κάθε εσωτερική μονάδα αλλά και το συνολικό μήκος όλων των κυκλωμάτων. Για παράδειγμα, στα τεχνικά φυλλάδια της Daikin για τη σειρά MXM αναφέρεται για διπλό σύστημα συνολικό μήκος 30 έως 50 m ανάλογα με την ισχύ, για τριπλό 60 έως 75 m, και υψομετρική διαφορά μεταξύ εξωτερικής και εσωτερικής μονάδας έως 15 m. Σε ένα εκτεταμένο σπίτι μπορεί να μη χωράει η εγκατάσταση σε αυτά τα όρια.
• Συνήθως χρησιμοποιείται μόνο ένα δωμάτιο. Μια μεγάλη εξωτερική μονάδα σε μικρό φορτίο λειτουργεί λιγότερο αποδοτικά από μια μικρή μονάδα σχεδιασμένη για ένα δωμάτιο.
• Χρειάζεται ασφάλεια λειτουργίας. Σε βλάβη της εξωτερικής μονάδας του multi-split δεν λειτουργεί κανένα δωμάτιο. Στα αυτόνομα κλιματιστικά η βλάβη ενός δεν επηρεάζει τα υπόλοιπα.
• Κάθε δωμάτιο θέλει διαφορετική λειτουργία. Τα συνήθη οικιακά multi-split δουλεύουν σε μία λειτουργία τη φορά. Αν μία μονάδα ψύχει, η άλλη δεν μπορεί ταυτόχρονα να θερμαίνει. Στην πράξη αυτό γίνεται αισθητό την άνοιξη και το φθινόπωρο, όταν η βόρεια πλευρά θέλει ζέστη και η νότια δροσιά.

Στη σύγκριση κόστους πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι το multi-split εξοικονομεί εξωτερικές μονάδες και χώρο στην όψη, όμως η πιο σύνθετη εγκατάσταση και οι μεγαλύτερες σωληνώσεις συχνά τρώνε μέρος της εξοικονόμησης. Γι' αυτό η απόφαση αξίζει αυτοψία από τεχνικό, ο οποίος θα μετρήσει τις αποστάσεις και θα προτείνει συγκεκριμένο συνδυασμό.

Το ιδανικό είναι να σχεδιαστεί ο κλιματισμός ήδη στην ανέγερση ή σε ανακαίνιση πριν από τους σοβάδες. Σωληνώσεις, καλώδιο και αποχέτευση συμπυκνωμάτων περνούν μέσα στους τοίχους ή στην ψευδοροφή και μετά την εγκατάσταση φαίνονται μόνο οι απολήξεις. Αυτή η προετοιμασία λέγεται προεγκατάσταση κλιματιστικού. Σε έτοιμο εσωτερικό οι οδεύσεις γίνονται σε πλαστικά κανάλια, κάτι που λειτουργεί, αλλά είναι ορατό.

Η ζήτηση για εγκαταστάσεις εκτινάσσεται τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, με τους πρώτους καύσωνες. Τότε τα ραντεβού των τεχνικών μετατίθενται κατά αρκετές εβδομάδες. Όποιος παραγγείλει την εγκατάσταση τον χειμώνα ή νωρίς την άνοιξη έχει μεγαλύτερη επιλογή ημερομηνιών και συσκευών.

Πριν έρθει ο τεχνικός, θα πρέπει να είναι σαφή:

• Η ισχύς για κάθε δωμάτιο. Ανάλογα με το εμβαδόν, τον προσανατολισμό των ανοιγμάτων, τη θερμομόνωση και τον αριθμό των ατόμων. Ένα νότιο σαλόνι με μεγάλα τζάμια θέλει περισσότερα BTU από ένα βόρειο υπνοδωμάτιο.
• Η θέση της εξωτερικής μονάδας. Με πρόσβαση για σέρβις, με ελεύθερη ροή αέρα, μακριά από παράθυρα γειτόνων και από υπνοδωμάτια.
• Η θέση των εσωτερικών μονάδων. Ώστε ο αέρας να μη φυσά κατευθείαν στο κρεβάτι, στο γραφείο ή στον καναπέ.
• Οι οδεύσεις σωληνώσεων και συμπυκνωμάτων. Τα συμπυκνώματα χρειάζονται κλίση. Αν δεν απομακρύνονται με φυσική ροή, χρειάζεται αντλία συμπυκνωμάτων.
• Η ηλεκτρική τροφοδοσία. Ανεξάρτητη γραμμή με δική της ασφάλεια για την εξωτερική μονάδα σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή. Τη γραμμή την κατασκευάζει αδειούχος ηλεκτρολόγος.
• Οι συναινέσεις. Σε πολυκατοικία ελέγχεται ο κανονισμός και, όπου χρειάζεται, ζητείται απόφαση της γενικής συνέλευσης ή ενημερώνεται ο διαχειριστής, ειδικά για τοποθέτηση σε όψη ή σε κοινόχρηστο δώμα.

Αυτοψία και επιλογή συνδυασμού

Ο τεχνικός μετρά τις αποστάσεις από την εξωτερική μονάδα προς κάθε δωμάτιο, τις υψομετρικές διαφορές και τις πιθανές οδεύσεις. Με βάση αυτά προτείνει εξωτερική μονάδα και συνδυασμό εσωτερικών. Οι κατασκευαστές δίνουν πίνακες με τους επιτρεπόμενους συνδυασμούς ισχύος για κάθε εξωτερική μονάδα. Το άθροισμα της ισχύος των εσωτερικών μπορεί να είναι μεγαλύτερο από την ισχύ της εξωτερικής, επειδή θεωρείται ότι δεν θα δουλεύουν όλες στο μέγιστο ταυτόχρονα. Στον σχεδιασμό πρέπει να ληφθεί υπόψη πώς πραγματικά χρησιμοποιεί το σπίτι η οικογένεια.

Τοποθέτηση της εξωτερικής μονάδας

Η εξωτερική μονάδα ενός multi-split είναι μεγαλύτερη και βαρύτερη από εκείνη για ένα δωμάτιο. Η βάση πρέπει να αγκυρώνεται στη φέρουσα τοιχοποιία ή στο σκυρόδεμα, και σε όψη με εξωτερική θερμομόνωση μέσω της μόνωσης με κατάλληλα στηρίγματα, ώστε να μη δημιουργείται θερμογέφυρα και να μη ρηγματώνεται ο σοβάς. Η μονάδα αλφαδιάζεται, τοποθετούνται αντικραδασμικά πέλματα και αφήνεται ελεύθερος χώρος για αναρρόφηση και εκτόνωση αέρα σύμφωνα με τις οδηγίες. Κάτω από τη μονάδα προβλέπεται απορροή για το νερό που δημιουργείται στη θέρμανση, ώστε να μη στάζει σε μπαλκόνι γείτονα ή σε πεζοδρόμιο και, στις ψυχρότερες περιοχές, να μην παγώνει τον χειμώνα.

Τοποθέτηση των εσωτερικών μονάδων

Στον τοίχο στερεώνεται η πλάκα στήριξης, απόλυτα αλφαδιασμένη ή με ελαφριά κλίση προς την έξοδο συμπυκνωμάτων, όπως ορίζει ο κατασκευαστής. Πάνω από τη μονάδα πρέπει να μένει απόσταση από το ταβάνι, ώστε να μπορεί να αναρροφά αέρα.

Διελεύσεις και οδεύσεις σωληνώσεων

Η οπή στον τοίχο ανοίγεται με ελαφριά κλίση προς τα έξω, ώστε τα συμπυκνώματα να μη γυρίζουν πίσω. Κάθε εσωτερική μονάδα έχει τους δικούς της δύο χαλκοσωλήνες, υγρού και αερίου, ο καθένας με θερμομόνωση. Μαζί τους πηγαίνουν το καλώδιο διασύνδεσης και ο σωλήνας συμπυκνωμάτων. Στο multi-split λοιπόν συγκλίνουν στην εξωτερική μονάδα περισσότερες δέσμες, κάτι που στην όψη χρειάζεται προσεγμένη λύση, για παράδειγμα κοινό πλαστικό κανάλι.

Σύνδεση, δοκιμή πίεσης και κενό

Τα άκρα των σωλήνων εκχειλώνονται και συνδέονται στις βάνες της εξωτερικής μονάδας και στις απολήξεις των εσωτερικών. Τα ρακόρ σφίγγονται με δυναμόκλειδο, επειδή μια χαλαρή σύνδεση διαρρέει και μια υπερβολικά σφιγμένη ραγίζει. Στη συνέχεια κάθε κύκλωμα γεμίζει με άζωτο υπό πίεση και παρακολουθείται αν η πίεση πέφτει. Ακολουθεί δημιουργία κενού με αντλία κενού, που απομακρύνει αέρα και υγρασία από τις σωληνώσεις. Η υγρασία στο κύκλωμα μειώνει τη διάρκεια ζωής του συμπιεστή. Αν οι σωληνώσεις είναι μακρύτερες από όσο καλύπτει η εργοστασιακή πλήρωση, το ψυκτικό συμπληρώνεται σύμφωνα με τον πίνακα του κατασκευαστή.

Θέση σε λειτουργία και ρύθμιση

Ανοίγονται οι βάνες, ο ηλεκτρολόγος ολοκληρώνει τη σύνδεση και ο τεχνικός θέτει σε λειτουργία κάθε μονάδα χωριστά και όλες μαζί. Ελέγχονται η θερμοκρασία εξόδου αέρα, η απορροή συμπυκνωμάτων, ο θόρυβος και η επικοινωνία με το τηλεχειριστήριο ή την εφαρμογή. Ο ιδιοκτήτης ενημερώνεται για το πώς καθαρίζονται τα φίλτρα.

Τύποι εσωτερικών μονάδων

• Τοίχου. Οι πιο συνηθισμένες και οι φθηνότερες. Ταιριάζουν στα περισσότερα δωμάτια.
• Δαπέδου ή κονσόλας. Τοποθετούνται χαμηλά στον τοίχο. Βολικές σε σοφίτες και κάτω από παράθυρα.
• Κασέτας και καναλάτες. Κρυμμένες στην ψευδοροφή. Χρειάζονται ύψος ταβανιού και συνήθως σχεδιάζονται στην ανέγερση ή όταν γίνεται νέα ψευδοροφή.

Ενδεικτική τιμή συσκευών

Η τιμή του εξοπλισμού διαφέρει πολύ ανάλογα με τη μάρκα, την ισχύ και τον αριθμό εσωτερικών μονάδων. Στη λιανική αγορά, έτοιμα σετ μίας εξωτερικής με δύο εσωτερικές τοίχου από οικονομικές μάρκες ξεκινούν περίπου από 1.100 έως 1.300 €, ενώ η εξωτερική μονάδα μόνη της από μάρκες όπως η Daikin φτάνει γύρω στα 2.000 €. Εσωτερικές μονάδες τοίχου για σύστημα multi κοστίζουν συνήθως από περίπου 170 έως 300 € η καθεμία, οι κασέτες και οι καναλάτες ακριβότερα. Το ακριβές ποσό προκύπτει μόνο από προσφορά για τον συγκεκριμένο συνδυασμό.

• Ισχύς με το μάτι. Στην πράξη συμβαίνει να μπαίνει η ίδια μονάδα σε κάθε δωμάτιο, ανεξάρτητα από εμβαδόν και προσανατολισμό. Το νότιο δωμάτιο τότε δεν προλαβαίνει να δροσίσει και το βόρειο ανοιγοκλείνει άσκοπα.
• Υπέρβαση μηκών σωληνώσεων. Αν ένα απομακρυσμένο δωμάτιο συνδεθεί παρά τα όρια του κατασκευαστή, πέφτει η απόδοση και υπάρχει κίνδυνος απώλειας εγγύησης.
• Παράλειψη του κενού. Το κύκλωμα απλώς ξεπλένεται με ψυκτικό. Ο αέρας και η υγρασία στο σύστημα εμφανίζονται μερικές σεζόν αργότερα ως βλάβη συμπιεστή.
• Συμπυκνώματα χωρίς κλίση. Το νερό λιμνάζει στο σωληνάκι, η μονάδα στάζει στον τοίχο και στο σωληνάκι δημιουργείται γλίτσα και δυσοσμία.
• Μπέρδεμα κυκλωμάτων. Στο multi-split στην εξωτερική μονάδα συνδέονται περισσότερες εσωτερικές. Αν μπερδευτούν σωληνώσεις και καλώδια διασύνδεσης μεταξύ κυκλωμάτων, οι μονάδες βγάζουν σφάλμα ή κλιματίζεται άλλο δωμάτιο από αυτό που πρέπει.
• Βάση σε θερμοπρόσοψη χωρίς σωστή αγκύρωση. Ο σοβάς γύρω από τα στηρίγματα ραγίζει και η μονάδα με τον καιρό γέρνει.

Το ψυκτικό κύκλωμα επιτρέπεται να το ανοίγει, να το συνδέει, να το πληρώνει και να το ελέγχει μόνο τεχνικός ψυκτικός με επαγγελματική άδεια και έγκυρο πιστοποιητικό για εργασίες με φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό για τα F-gas. Πιστοποίηση χρειάζεται και η εταιρεία που αναλαμβάνει τέτοιες εργασίες, ενώ οι προμηθευτές δεν επιτρέπεται να πουλούν ψυκτικό μέσο σε μη πιστοποιημένους. Στο multi-split το κύκλωμα συνδέεται πάντα επί τόπου, οπότε ο πιστοποιημένος ψυκτικός είναι αναγκαίος, όχι απλώς πλεονέκτημα. Οι κατασκευαστές επιπλέον συνδέουν την εγγύηση με εγκατάσταση από επαγγελματία και συχνά με καταχώριση στο έντυπο εγγύησης. Πριν από την ανάθεση ζητήστε τον αριθμό πιστοποιητικού του τεχνικού ή της εταιρείας.

Την ηλεκτρική γραμμή για την εξωτερική μονάδα την κατασκευάζει αδειούχος ηλεκτρολόγος εγκαταστάτης, και η νέα γραμμή πρέπει να αποτυπώνεται στο μονογραμμικό του πίνακα και σε νέα ΥΔΕ.

Σε πολυκατοικία η όψη και το δώμα είναι κατά κανόνα κοινόχρηστα και για τη θέση της εξωτερικής μονάδας ισχύουν ο κανονισμός της πολυκατοικίας και οι αποφάσεις της γενικής συνέλευσης. Για τη θέση της εξωτερικής μονάδας, ιδίως σε διατηρητέο κτίριο ή σε παραδοσιακό οικισμό, ελέγξτε με την αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης αν απαιτείται ενημέρωση ή έγκριση.

Κατά την παραλαβή ζητήστε το έντυπο εγγύησης με τη σφραγίδα της εταιρείας, την ποσότητα ψυκτικού και καταγραφή της δοκιμής πίεσης και της δημιουργίας κενού. Στη συνέχεια ελέγξτε τα εξής:

• ενεργοποίηση κάθε εσωτερικής μονάδας χωριστά και επιβεβαίωση ότι κλιματίζεται ακριβώς το σωστό δωμάτιο,
• ενεργοποίηση όλων των μονάδων μαζί για τουλάχιστον μισή ώρα, για να φανεί αν κάποια βγάζει σφάλμα,
• έλεγχος ότι το νερό από το σωληνάκι συμπυκνωμάτων φεύγει έξω ή στο σιφώνι και δεν στάζει στον τοίχο,
• έλεγχος της μόνωσης των σωλήνων για σκισίματα και, στην εξωτερική όδευση, για προστασία από τον ήλιο,
• επιβεβαίωση ότι η εξωτερική μονάδα είναι αλφαδιασμένη, δεν δονείται και έχει ελεύθερο χώρο γύρω της,
• έλεγχος των διελεύσεων στον τοίχο, ότι είναι σφραγισμένες εξωτερικά και δεν μπαίνει νερό,
• δοκιμή του τηλεχειριστηρίου και της εφαρμογής και ρύθμιση προγραμμάτων λειτουργίας.

Η τιμή εγκατάστασης συστήματος multi-split στον τιμοκατάλογο NUMIQ δίνεται για συνδυασμό δύο εσωτερικών με μία εξωτερική και για συνδυασμό τριών εσωτερικών με μία εξωτερική. Πρόκειται για την εργασία του τεχνικού μαζί με τα μικροαναλώσιμα, χωρίς τις ίδιες τις μονάδες. Την τρέχουσα τιμή θα βρείτε στον τιμοκατάλογο στην ενότητα εγκατάσταση θέρμανσης. Οι τιμές διαφέρουν ανά περιοχή και πόλη.

Το τελικό ποσό επηρεάζουν κυρίως:

• το μήκος όδευσης προς κάθε εσωτερική μονάδα και αν περνά μέσα στον τοίχο, στην ψευδοροφή ή σε κανάλι,
• ο αριθμός διελεύσεων σε τοίχους και πλάκες και το υλικό, για παράδειγμα οπλισμένο σκυρόδεμα ή πέτρα,
• το ύψος τοποθέτησης της εξωτερικής μονάδας και η ανάγκη για ανυψωτικό ή σκαλωσιά,
• η λύση για τα συμπυκνώματα, ιδίως αν χρειάζεται αντλία συμπυκνωμάτων,
• ο τύπος των εσωτερικών μονάδων, επειδή οι κασέτες και οι καναλάτες είναι πιο απαιτητικές από τις μονάδες τοίχου,
• το κλείσιμο αυλακιών και το βάψιμο μετά την εγκατάσταση.

Σε σύγκριση με περισσότερα αυτόνομα κλιματιστικά, υπολογίστε το συνολικό κόστος, δηλαδή συσκευές, εγκατάσταση, κανάλια και οδεύσεις. Για ένα δωμάτιο ισχύει η τιμή στο άρθρο για την εγκατάσταση κλιματιστικού. Αν στην ίδια οικοδομή σχεδιάζεται και η θέρμανση, δείτε το άρθρο για την εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού, η οποία θερμαίνει νερό και όχι αέρα. Αν για το κλιματιστικό χρειάζεται να ανοιχτούν αυλάκια για καλώδιο, θα σας βοηθήσει το άρθρο άνοιγμα αυλακιού για καλώδιο σε τούβλο, πορομπετόν και μπετό.

Κατά περιόδους λειτουργεί το πρόγραμμα «Ανακυκλώνω - Αλλάζω Συσκευή» για την αντικατάσταση παλιών κλιματιστικών με νέα, με συγκεκριμένες τεχνικές απαιτήσεις για τις συσκευές. Αν θέλετε να το αξιοποιήσετε, ελέγξτε τους τρέχοντες όρους στην επίσημη πύλη του προγράμματος, καθώς και αν καλύπτεται σύστημα multi-split.