Ράφια και κόγχες σε γυψοσανίδα

Η βάση είναι ο σκελετός από μεταλλικά προφίλ. Γύρω από το μελλοντικό άνοιγμα τοποθετούνται προφίλ που το ορίζουν και το ενισχύουν. Τα πλαϊνά, το πάνω μέρος και ο πάτος της κόγχης φτιάχνονται από λωρίδες γυψοσανίδας βιδωμένες στα προφίλ. Μετά έρχονται το κλείσιμο του τοίχου, τα γωνιόκρανα, το στοκάρισμα και η βαφή.

Τα βασικά βήματα είναι αυτά:

• Σημαδεύεται με ακρίβεια η θέση, οι διαστάσεις και το βάθος της κόγχης πριν στηθεί ο σκελετός
• Τοποθετούνται προφίλ γύρω από το άνοιγμα και, για βαριά ράφια, προστίθεται ενίσχυση
• Αν θα υπάρχει φωτισμός, προετοιμάζεται η διαδρομή του καλωδίου, το κουτί και η θέση του τροφοδοτικού
• Κλείνει ο τοίχος και οι εσωτερικές επιφάνειες της κόγχης, και οι ακμές ενισχύονται με γωνιόκρανα
• Στοκάρονται οι αρμοί και οι ακμές, τρίβονται μετά το στέγνωμα και ετοιμάζονται για το τελικό φινίρισμα

Γιατί μετράει η σειρά; Όταν η κόγχη σχεδιάζεται μαζί με τον τοίχο, ο γυψοσανιδάς τοποθετεί τα προφίλ έτσι ώστε να μην περνούν μέσα από το άνοιγμα. Το άνοιγμα σε έτοιμο τοίχο γίνεται κι αυτό, συχνά όμως πρέπει να ξηλωθεί ένα κομμάτι της γυψοσανίδας και να μπουν τα προφίλ που λείπουν.

Το βάθος της κόγχης εξαρτάται από το πάχος του τοίχου. Ένα συνηθισμένο χώρισμα έχει εσωτερικά χώρο μόνο όσο το πλάτος του προφίλ. Γι' αυτό μια βαθύτερη κόγχη γίνεται πιο εύκολα σε επένδυση τοίχου, που μπορεί να στηθεί λίγο πιο μακριά από τον αρχικό τοίχο. Αν η κόγχη περάσει όλο το πάχος του χωρίσματος, στην άλλη πλευρά μένει μόνο ένα λεπτό φύλλο και ο τοίχος εκεί περνάει περισσότερο ήχο. Αξίζει να το σκεφτείτε, ειδικά σε τοίχο ανάμεσα σε υπνοδωμάτιο και σαλόνι.

Την αντοχή δεν την καθορίζει το πάχος της γυψοσανίδας αλλά ό,τι υπάρχει πίσω της. Για ελαφριά διακοσμητικά αρκεί ο κανονικός σκελετός. Για βιβλία, ηχεία ή γεμάτα μπουκάλια στο μπάνιο χρειάζονται ενισχυμένα προφίλ ή ένα ξύλινο καδρόνι ή φύλλο ξύλου μέσα στον σκελετό, όπου στερεώνονται τα ράφια ή τα κρυφά στηρίγματα. Το επιτρεπόμενο φορτίο το δίνει πάντα ο κατασκευαστής του συστήματος και του βύσματος. Γι' αυτό καλό είναι να πείτε από την αρχή τι θα μπει στο ράφι.

• Χωνευτή κόγχη στον τοίχο: η πιο συνηθισμένη επιλογή για μπάνιο και διάδρομο, δεν προεξέχει και τίποτα δεν σκαλώνει πάνω της
• Εσοχή με πολλά ράφια: αντικαθιστά βιβλιοθήκη ή ραφιέρα, θέλει καλή ενίσχυση για κάθε ράφι
• Διακοσμητική εσοχή: μικρό φορτίο, η έμφαση είναι στις καθαρές ακμές, συχνά με κρυφό φωτισμό
• Ράφι ή κορνίζα που προεξέχει από γυψοσανίδα: ταιριάζει όπου ο τοίχος δεν έχει αρκετό βάθος για χωνευτή κόγχη
• Γυάλινα ή ξύλινα ράφια μέσα στην κόγχη: χρειάζονται γερό σημείο στερέωσης κρυμμένο πίσω από τη γυψοσανίδα

Στο μπάνιο χρησιμοποιείται ανθυγρή γυψοσανίδα, κατάλληλη για υγρό περιβάλλον. Μέσα στην ντουζιέρα αυτό δεν αρκεί. Οι επιφάνειες της κόγχης χρειάζονται στεγανωτικό επάλειμμα, στις γωνίες μπαίνουν στεγανωτικές ταινίες και ο πάτος γίνεται με ελαφριά κλίση προς τα έξω, ώστε να μη μένει νερό.

Το πιο απλό είναι όταν στήνεται καινούργιο χώρισμα ή επένδυση και η κόγχη μπαίνει στο σχέδιο πριν από το μοντάρισμα. Περισσότερη δουλειά χρειάζεται σε αυτές τις περιπτώσεις:

• Άνοιγμα σε έτοιμο, ήδη βαμμένο τοίχο
• Ασυνήθιστο σχήμα, καμάρες ή πολλά μικρά ράφια σε μία εσοχή
• Μεγαλύτερο φορτίο που απαιτεί κρυφό φέροντα σκελετό
• Ενσωματωμένος φωτισμός, ανοίγματα για σποτ ή ηχεία
• Πλακάκι μέσα στην κόγχη, όπου οι αρμοί πρέπει να συμπίπτουν με τον υπόλοιπο τοίχο
• Υψηλή ποιότητα επιφάνειας κάτω από πλάγιο φως, που αναδεικνύει κάθε ανωμαλία

Αν σκοπεύετε να βάλετε ταινία LED ή σποτ, τη σύνδεση την κάνει πιστοποιημένος ηλεκτρολόγος. Το τροφοδοτικό πρέπει να μένει προσβάσιμο, γι' αυτό δεν κλείνεται μόνιμα πίσω από τη γυψοσανίδα.

Στην πράξη συχνά η κόγχη δείχνει ωραία μόνο τους πρώτους μήνες. Οι αιτίες επαναλαμβάνονται:

• Δεν μπήκε ενίσχυση, το ράφι με τον καιρό κάμπτεται και ο στόκος στην ακμή ραγίζει
• Χρησιμοποιήθηκαν απλά βύσματα στο κενό της γυψοσανίδας αντί για στερέωση σε προφίλ ή σε ξύλο
• Η κόγχη βγήκε πολύ ρηχή και δεν χωράει αυτό για το οποίο φτιάχτηκε
• Οι ακμές έμειναν χωρίς γωνιόκρανα και σπάνε με το πρώτο χτύπημα
• Στο μπάνιο μπήκε απλή γυψοσανίδα ή λείπει η στεγάνωση στην ντουζιέρα
• Το άνοιγμα κόπηκε χωρίς έλεγχο και τρυπήθηκε καλώδιο ή σωλήνας

Πριν ανοίξετε σε υπάρχοντα τοίχο, βρείτε λοιπόν πού περνούν τα καλώδια και οι σωληνώσεις. Ένας ανιχνευτής τοίχου ή τα σχέδια του ηλεκτρολόγου και του υδραυλικού βοηθούν πολύ.

Αν στήνετε μόνοι σας επένδυση τοίχου και έχετε εμπειρία με τη γυψοσανίδα, μια μικρή διακοσμητική κόγχη ή κόγχη μπάνιου χωρίς φωτισμό είναι μέσα στις δυνατότητές σας. Για ό,τι αφορά ρεύμα ή επέμβαση σε τοίχο από τούβλο ή μπετό, φωνάξτε επαγγελματία.

1. Σημαδέψτε την κόγχη στο δάπεδο, στο ταβάνι και στον τοίχο και ελέγξτε πού περνούν οι εγκαταστάσεις.
2. Τοποθετήστε κατακόρυφα προφίλ στα πλάγια του ανοίγματος και οριζόντια από πάνω και από κάτω.
3. Για βαρύτερα αντικείμενα, βάλτε μέσα στον σκελετό ένα ξύλινο καδρόνι για τη στερέωση.
4. Κλείστε τον τοίχο με γυψοσανίδα και κόψτε το άνοιγμα ακριβώς πάνω στον σκελετό.
5. Κόψτε λωρίδες γυψοσανίδας για τα πλαϊνά, το πάνω μέρος και τον πάτο και βιδώστε τις στα προφίλ.
6. Βάλτε γωνιόκρανα σε όλες τις εξωτερικές ακμές.
7. Στοκάρετε αρμούς και ακμές σε περισσότερα χέρια, αφήνοντας κάθε χέρι να στεγνώσει όσο ορίζει ο κατασκευαστής του στόκου.
8. Τρίψτε, ασταρώστε και βάψτε. Στην ντουζιέρα περάστε πρώτα τη στεγάνωση και μετά κολλήστε το πλακάκι.

• Οι ακμές της κόγχης είναι ίσιες και σε ορθή γωνία και δεν κυματίζουν όταν τις κοιτάτε από το πλάι
• Οι εσωτερικές επιφάνειες είναι λείες ακόμη και με πλάγιο φως, χωρίς ορατούς αρμούς
• Τα γωνιόκρανα δεν φαίνονται κάτω από τη βαφή και οι ακμές δεν είναι χτυπημένες
• Τα ράφια δεν κάμπτονται με φορτίο και τα στηρίγματα είναι σταθερά
• Ο πάτος της κόγχης στην ντουζιέρα έχει κλίση προς τα έξω και οι γωνίες είναι στεγανές
• Ο φωτισμός λειτουργεί και το τροφοδοτικό είναι προσβάσιμο
• Γύρω από την κόγχη δεν υπάρχουν ρωγμές και ο τοίχος δεν ακούγεται χαλαρός όταν τον χτυπάτε ελαφρά