Τοποθέτηση κρασπέδων κήπου

Τα κράσπεδα μπαίνουν πριν από το πλακόστρωτο, γιατί σχηματίζουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο στρώνονται μετά οι κυβόλιθοι ή οι πλάκες. Η διαδικασία δεν είναι περίπλοκη. Το αποτέλεσμα όμως κρίνεται από την ακρίβεια σε κάθε βήμα.

• Χάραξη: με πασσαλάκια και τεντωμένο ράμμα σημαδεύεται η πορεία και κυρίως το ύψος της πάνω ακμής του κρασπέδου. Ήδη σε αυτό το στάδιο πρέπει να σκεφτείτε το τελικό ύψος του πλακόστρωτου και την κλίση για να φεύγει το νερό, συνήθως μακριά από το σπίτι.
• Εκσκαφή: ανοίγεται ένα αυλάκι λίγο πιο φαρδύ από το κράσπεδο. Το βάθος πρέπει να χωράει το υπόστρωμα, τη βάση από σκυρόδεμα και το ίδιο το κράσπεδο. Για τα συνηθισμένα κράσπεδα κήπου αυτό είναι περίπου 25 έως 35 cm κάτω από την πάνω ακμή. Σε σημεία όπου θα περνάει αυτοκίνητο το βάθος είναι μεγαλύτερο.
• Υπόστρωμα: ο πυθμένας του αυλακιού συμπυκνώνεται. Όπου χρειάζεται, προστίθεται θραυστό αδρανές, για παράδειγμα 3Α, και συμπυκνώνεται κι αυτό.
• Βάση από σκυρόδεμα: πάνω στο υπόστρωμα απλώνεται ημίξηρο σκυρόδεμα, συνήθως σε πάχος γύρω στα 10 cm. Ημίξηρο σημαίνει ότι αν το σφίξετε στη χούφτα σας κρατάει σχήμα, αλλά δεν τρέχει.
• Τοποθέτηση: το κράσπεδο πιέζεται μέσα στη βάση και χτυπιέται με λαστιχένιο σφυρί μέχρι να φτάσει στο ράμμα. Η ευθυγράμμιση ελέγχεται συνεχώς με αλφάδι.
• Πλευρική στήριξη: από τη μία ή και από τις δύο πλευρές το κράσπεδο στηρίζεται με μια σφήνα από σκυρόδεμα, που φτάνει περίπου στο ένα τρίτο ως τη μέση του ύψους του. Αυτή η σφήνα είναι που εμποδίζει το κράσπεδο να γείρει με τα χρόνια.

Πριν σκάψετε, βεβαιωθείτε ότι δεν περνούν υπόγεια δίκτυα στη διαδρομή: νερό, φυσικό αέριο, ρεύμα, τηλεπικοινωνίες. Οι φορείς των δικτύων μπορούν να σας πουν πού περνούν οι αγωγοί τους. Αν κατά το σκάψιμο χτυπήσετε σωλήνα αερίου και μυρίσει γκάζι, απομακρυνθείτε αμέσως και καλέστε το 112.

Τα πιο διαδεδομένα είναι τα τσιμεντένια κράσπεδα κήπου, συνήθως με πάχος περίπου 5 έως 10 cm και ύψος γύρω στα 20 έως 25 cm. Ταιριάζουν σε διαδρόμους, βεράντες και αυλές γύρω από το σπίτι. Εκεί όπου θα σταθμεύει αυτοκίνητο προτιμώνται πιο χοντρά τεμάχια και πιο γερή βάση. Τα κράσπεδα πεζοδρομίου και δρόμου είναι πολύ πιο ογκώδη και προορίζονται για δρόμους και πολυσύχναστους χώρους στάθμευσης.

Τα πέτρινα κράσπεδα, για παράδειγμα από γρανίτη ή μάρμαρο, αντέχουν πολύ και δίνουν ιδιαίτερη εμφάνιση. Είναι όμως βαρύτερα, έχουν λιγότερο ακριβείς διαστάσεις και η τοποθέτηση και το κόψιμό τους παίρνουν περισσότερο χρόνο. Τα πλαστικά ή μεταλλικά διαχωριστικά κήπου χρησιμεύουν μόνο για να χωρίζουν το γκαζόν από το χαλίκι ή το φλοιό. Δεν μπορούν να συγκρατήσουν πλακόστρωτο που πατιέται ή που δέχεται αυτοκίνητο.

Και η βάση; Για πλακόστρωτο σχεδόν πάντα σκυρόδεμα. Τοποθέτηση μόνο σε χαλίκι γίνεται σε καθαρά διακοσμητικά όρια στον κήπο, αλλά τότε το κράσπεδο μετακινείται ή γέρνει πιο εύκολα με τον χρόνο.

Η πιο απλή περίπτωση είναι μια ευθεία γραμμή σε επίπεδο, σταθερό έδαφος, όπου το καρότσι και το φορτηγό με το σκυρόδεμα ή το αδρανές φτάνουν εύκολα. Αντίθετα, η δουλειά παίρνει περισσότερο χρόνο και κοστίζει περισσότερο όταν υπάρχουν:

• πολλές καμπύλες και γωνίες, όπου τα κράσπεδα πρέπει να κοπούν ή χρειάζονται καμπύλα τεμάχια,
• κλίσεις και υψομετρικές διαφορές, όπου το ύψος του κρασπέδου πρέπει να αλλάζει ομαλά,
• κακό έδαφος (αργιλώδες ή μπάζα), που πρέπει να αντικατασταθεί με θραυστό αδρανές,
• αφαίρεση παλιών κρασπέδων και σκυροδέματος,
• δύσκολη πρόσβαση, όταν τα υλικά μεταφέρονται με τα χέρια μέσα από το σπίτι ή τον κήπο,
• πέτρινα κράσπεδα αντί για τσιμεντένια.

Σημασία έχει και ο καιρός. Στην Ελλάδα το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι συνήθως η ζέστη: το σκυρόδεμα στεγνώνει πολύ γρήγορα τους καλοκαιρινούς μήνες, γι' αυτό καλό είναι να δουλεύετε νωρίς το πρωί και να το σκεπάζετε ή να το βρέχετε τις επόμενες μέρες. Σε ορεινές και βόρειες περιοχές, το χειμώνα, το σκυρόδεμα δεν πρέπει να μπαίνει σε θερμοκρασίες περίπου κάτω από 5 °C ούτε σε παγωμένο χώμα.

Ένα κράσπεδο που δείχνει τέλειο τη μέρα της τοποθέτησης μπορεί να γείρει μετά από έναν χειμώνα με πολλές βροχές. Η αιτία είναι συνήθως ένα από τα παρακάτω:

• ασυμπίεστο υπόστρωμα: το κράσπεδο σιγά σιγά κάθεται και η γραμμή κυματίζει,
• έλλειψη πλευρικής στήριξης: από την πίεση του πλακόστρωτου και το πέρασμα αυτοκινήτου το κράσπεδο γέρνει προς τα έξω,
• πολύ υγρό σκυρόδεμα: το κράσπεδο «κολυμπάει» μέσα του και δύσκολα κρατιέται το ύψος,
• λάθος ύψος σε σχέση με το πλακόστρωτο: δημιουργούνται λακκούβες με νερά ή το νερό τρέχει προς τον τοίχο του σπιτιού,
• αγνόηση του νερού: ένα μουσκεμένο υπόστρωμα χάνει την αντοχή του και σε κρύες περιοχές το μετακινεί ο παγετός,
• πρόωρη φόρτιση: συμπύκνωση του πλακόστρωτου με δονητική πλάκα ακριβώς δίπλα σε φρέσκο σκυρόδεμα.

Στην πράξη συχνά γίνεται οικονομία ακριβώς στη σφήνα από σκυρόδεμα στην πλευρά του γκαζόν. Είναι το κομμάτι που φαίνεται λιγότερο, αλλά από τα πιο σημαντικά όλης της δουλειάς.

Για ένα μονοπάτι κήπου ή μια βεράντα χωρίς αυτοκίνητα, μπορείτε να κάνετε την τοποθέτηση και μόνοι σας. Θα χρειαστείτε φτυάρι, ράμμα, πασσαλάκια, αλφάδι, λαστιχένιο σφυρί, χειροκίνητο κόπανο ή δονητική πλάκα και μπετονιέρα ή κουβά για το σκυρόδεμα. Τα κράσπεδα είναι βαριά, οπότε σηκώστε τα με ίσια πλάτη και κατά προτίμηση δύο άτομα. Όταν κόβετε με τροχό, φοράτε γυαλιά, ωτοασπίδες και μάσκα σκόνης. Η σκόνη είναι πολύ λιγότερη όταν κόβετε με νερό.

1. Ελέγξτε πού περνούν τα υπόγεια δίκτυα.
2. Καρφώστε πασσαλάκια στις άκρες της διαδρομής και τεντώστε το ράμμα στο ύψος της πάνω ακμής του κρασπέδου, λαμβάνοντας υπόψη την κλίση.
3. Σκάψτε το αυλάκι στο απαιτούμενο βάθος και λίγο πιο φαρδύ από το κράσπεδο.
4. Συμπυκνώστε τον πυθμένα και, αν χρειάζεται, προσθέστε και συμπυκνώστε θραυστό αδρανές.
5. Ανακατέψτε ημίξηρο σκυρόδεμα σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή του έτοιμου μίγματος.
6. Απλώστε τη βάση από σκυρόδεμα σε μήκος δύο ή τριών κρασπέδων.
7. Τοποθετήστε το κράσπεδο και χτυπήστε το με το σφυρί μέχρι να φτάσει στο ράμμα.
8. Ελέγξτε με αλφάδι την οριζοντίωση και τη συνέχεια με το προηγούμενο τεμάχιο.
9. Αφήστε ανάμεσα στα τεμάχια έναν μικρό, ομοιόμορφο αρμό.
10. Φτιάξτε την πλευρική στήριξη από σκυρόδεμα και λειάνετέ τη με το μυστρί.
11. Αφήστε το σκυρόδεμα να σκληρύνει και μην το φορτώνετε πριν το επιτρέψει ο κατασκευαστής.
12. Γεμίστε το αυλάκι με χώμα από την πλευρά του γκαζόν και συνεχίστε με το πλακόστρωτο.

Κατά την παραλαβή περπατήστε αργά όλη τη γραμμή και κοιτάξτε τη και από το πλάι, σε χαμηλή γωνία. Έτσι οι ανωμαλίες φαίνονται πολύ πιο καθαρά. Ελέγξτε:

• αν η γραμμή είναι ευθεία ή οι καμπύλες ομαλές, χωρίς δόντια και σκαλοπάτια,
• αν οι πάνω ακμές των γειτονικών τεμαχίων ενώνονται χωρίς σκαλάκια,
• αν το ύψος του κρασπέδου συμφωνεί με το προβλεπόμενο ύψος του πλακόστρωτου και του εδάφους,
• αν η κλίση οδηγεί το νερό μακριά από το σπίτι και πουθενά δεν μαζεύονται νερά,
• αν οι αρμοί ανάμεσα στα τεμάχια είναι ομοιόμορφοι,
• αν η πλευρική στήριξη είναι συνεχής και το κράσπεδο δεν κουνιέται όταν το πιέσετε,
• αν οι κοπές είναι καθαρές και οι γωνίες ενώνονται χωρίς μεγάλα κενά,
• αν ο χώρος έχει καθαριστεί, χωρίς υπολείμματα σκυροδέματος σε πλάκες και κράσπεδα.