Τοποθέτηση πλακών σε μπετό (αντί για κράσπεδο)

Η υπόλοιπη επιφάνεια στρώνεται κανονικά, δηλαδή πάνω σε συμπυκνωμένο υπόστρωμα από σκύρα (συχνά υλικό 3Α) και σε στρώση από θραυστή άμμο ή λεπτό γαρμπίλι. Σε μπετό μπαίνει μόνο η εξωτερική σειρά, ή δύο σειρές αν η επιφάνεια θα δέχεται μεγαλύτερο φορτίο. Η σειρά εργασιών είναι συνήθως η εξής:

• γίνεται η εκσκαφή και το συμπυκνωμένο υπόστρωμα σε όλο το πλάτος, μαζί με μια λωρίδα παραπάνω κάτω από την άκρη,
• κατά μήκος της άκρης τεντώνεται ράμμα στο ύψος του τελικού δαπέδου και με την κλίση της επιφάνειας,
• κάτω από την εξωτερική σειρά απλώνεται ημίξηρο σκυρόδεμα, που πλάθεται και δεν τρέχει,
• οι πλάκες πιέζονται μέσα στο μπετό με λαστιχένια ματσόλα, ακριβώς στη γραμμή του ράμματος,
• από έξω διαμορφώνεται λοξή σφήνα από μπετό, περίπου μέχρι τα δύο τρίτα του ύψους της πλάκας,
• όταν σκληρύνει το μπετό, ολοκληρώνεται η εσωτερική επιφάνεια, γεμίζουν οι αρμοί και περνάει η δονητική πλάκα.

Γιατί η σφήνα δεν φτάνει μέχρι πάνω; Για να μπορεί να σκεπαστεί με χώμα ή χαλίκι και να μη φαίνεται το μπετό. Ακόμη και έτσι, κρατάει γερά την πλάκα από το πλάι.

Ίσως ακούσετε και για στρώσιμο ολόκληρης της επιφάνειας σε μπετό. Αυτή είναι άλλη, άκαμπτη κατασκευή, που χρειάζεται πλάκα σκυροδέματος, αρμούς διαστολής και σωστή απορροή νερών. Μην τη μπερδεύετε με αυτή την εργασία.

Η σφήνα από μπετό κάτω από την εξωτερική σειρά δουλεύει καλά σε διαδρόμους, βεράντες, επιφάνειες γύρω από το σπίτι και μικρότερους χώρους όπου περπατάει μόνο κόσμος. Ταιριάζει επίσης εκεί όπου το δάπεδο συναντά γκαζόν και θέλετε να κουρεύετε χωρίς εμπόδιο, ή σε καμπύλες και ακανόνιστα σχήματα, όπου ένα κράσπεδο δύσκολα ακολουθεί τη γραμμή.

Σε είσοδο αυτοκινήτου ή θέση στάθμευσης, η ρόδα πιέζει την άκρη πολύ περισσότερο. Εκεί το στήριγμα από μπετό γίνεται φαρδύτερο και πιο συμπαγές, οι κυβόλιθοι παχύτεροι (συνήθως γύρω στα 8 εκατοστά αντί για 6) και το υπόστρωμα πιο χοντρό. Όταν η κίνηση είναι βαριά ή η άκρη βρίσκεται δίπλα σε υψομετρική διαφορά, το κράσπεδο είναι συχνά η πιο σίγουρη επιλογή.

Η πιο απλή περίπτωση είναι μια μακριά, ευθεία άκρη πάνω σε καλά συμπυκνωμένο έδαφος, με εύκολη πρόσβαση για καρότσι. Περισσότερη δουλειά απαιτούν:

• καμπύλες και σπασμένες γωνίες, όπου οι πλάκες πρέπει να κοπούν,
• άκρες δίπλα σε τοίχο, σκαλιά ή πρόσοψη, όπου η σφήνα διαμορφώνεται δύσκολα,
• μαλακό, αργιλώδες ή υγρό έδαφος, που πρέπει πρώτα να σταθεροποιηθεί,
• μεγαλύτερη υψομετρική διαφορά ανάμεσα στο δάπεδο και στο γύρω έδαφος,
• δύο σειρές σε μπετό αντί για μία, σε επιφάνειες με φορτίο,
• κακή πρόσβαση, όταν το μπετό πρέπει να μεταφερθεί με το χέρι.

Στην πράξη συμβαίνει συχνά να μπει το μπετό πάνω σε υπόστρωμα που δεν έχει συμπυκνωθεί αρκετά. Τότε το μπετό κάθεται μαζί του και η εξωτερική σειρά σπάει ή γέρνει προς τα έξω. Άλλο συχνό λάθος είναι το πολύ νερουλό μπετό: τρέχει, η σφήνα δεν κρατάει σχήμα και οι πλάκες «κολυμπάνε» μέσα του.

Πρόβλημα δημιουργεί και η σφήνα που γίνεται μόνο για τα μάτια, σαν λεπτή στρώση. Ένα τέτοιο στήριγμα ραγίζει με το πρώτο φορτίο ή την πρώτη παγωνιά. Προσοχή και στη δονητική πλάκα: αν περάσετε πάνω από φρέσκο μπετό ή χωρίς λαστιχένιο προστατευτικό, τα κομμάτια της άκρης χαλαρώνουν ή σπάνε. Μην ξεχνάτε την κλίση. Μια άκρη μέσα σε μπετό δεν διορθώνεται αφού σκληρύνει, γι' αυτό η κλίση, περίπου 1 έως 2 %, ρυθμίζεται ήδη με το ράμμα.

Η ζέστη είναι ο μεγαλύτερος εχθρός του φρέσκου μπετού στην Ελλάδα. Το καλοκαίρι, τις ώρες του μεσημεριού, στεγνώνει πολύ γρήγορα και ραγίζει, οπότε προτιμήστε πρωινές ή απογευματινές ώρες και κρατήστε το υγρό. Στις ορεινές και βόρειες περιοχές, τον χειμώνα, μη ρίχνετε μπετό όταν η θερμοκρασία πέφτει κάτω από περίπου +5 °C, γιατί σκληραίνει πολύ αργά και μπορεί να παγώσει. Προστατέψτε τη φρέσκια άκρη από τον δυνατό ήλιο, τη βροχή και τον παγετό.

Αυτή τη δουλειά μπορείτε να την κάνετε μόνοι σας, αν έχετε έτοιμο συμπυκνωμένο υπόστρωμα και λίγη υπομονή. Ετοιμάστε ράμμα, πασσαλάκια, αλφάδι, λαστιχένια ματσόλα, μυστρί και έτοιμο ξηρό σκυρόδεμα σε σακιά ή μπετονιέρα.

1. Ελέγξτε ότι το υπόστρωμα κάτω από την άκρη είναι συμπυκνωμένο και προεξέχει τουλάχιστον όσο το πλάτος της σφήνας έξω από τη γραμμή των πλακών.
2. Καρφώστε πασσαλάκια και τεντώστε ράμμα στο ύψος της πάνω επιφάνειας των πλακών, με κλίση μακριά από το σπίτι.
3. Ανακατέψτε ημίξηρο μπετό, που όταν το σφίξετε στη χούφτα κρατάει σχήμα και δεν βγάζει νερό.
4. Απλώστε μπετό κάτω από την εξωτερική σειρά σε μήκος που προλαβαίνετε να στρώσετε πριν αρχίσει να πήζει.
5. Τοποθετήστε τις πλάκες και χτυπήστε τες με τη ματσόλα ακριβώς στο ύψος του ράμματος, κρατώντας σταθερό πλάτος αρμού.
6. Ελέγχετε συνεχώς με το αλφάδι την επιπεδότητα και την κλίση.
7. Διαμορφώστε από έξω με το μυστρί λοξή σφήνα, περίπου μέχρι τα δύο τρίτα του ύψους της πλάκας.
8. Καθαρίστε αμέσως τις πλάκες από το μπετό, όσο είναι ακόμη μαλακό.
9. Σκεπάστε το φρέσκο μπετό με νάιλον ή βρεγμένο πανί και αφήστε το να σκληρύνει όσο ορίζει ο κατασκευαστής του μείγματος.
10. Μόνο τότε συμπληρώστε την εσωτερική επιφάνεια, γεμίστε τους αρμούς και περάστε τη δονητική πλάκα με λαστιχένιο προστατευτικό.
11. Σκεπάστε τη σφήνα με χώμα ή χαλίκι.

• η εξωτερική σειρά είναι σε μία γραμμή, χωρίς στραβώματα και «δόντια»,
• η άκρη είναι στο ίδιο επίπεδο με την υπόλοιπη επιφάνεια, τίποτα δεν εξέχει ούτε βουλιάζει,
• η κλίση απομακρύνει το νερό από το σπίτι και δεν λιμνάζει νερό στην επιφάνεια,
• τα κομμάτια της άκρης δεν κουνιούνται ούτε γέρνουν όταν πατηθούν,
• η σφήνα από μπετό είναι συνεχής, χωρίς ρωγμές, και δεν φαίνονται κενά κάτω από τις πλάκες,
• στην εμφανή πλευρά των πλακών δεν έχουν μείνει ξεραμένα υπολείμματα μπετού,
• οι αρμοί είναι γεμάτοι και οι αρμοί της άκρης δεν έχουν γεμίσει με μπετό μέχρι επάνω,
• η σφήνα έχει σκεπαστεί και το γύρω έδαφος δένει ομαλά με το δάπεδο.