Τοποθέτηση ξύλινων σκαλοπατιών με ρίχτια

Η διαδικασία είναι παρόμοια με ή χωρίς ρίχτια. Τα ρίχτια προσθέτουν ένα βήμα ακόμα και περισσότερη δουλειά στις ενώσεις.

1. Μέτρηση κάθε σκαλιού χωριστά. Μια σκάλα από μπετόν σχεδόν ποτέ δεν έχει όλα τα σκαλιά ίδια ούτε τις γωνίες τέλεια ορθές. Ο ξυλουργός μετρά ύψος, βάθος, επιπεδότητα και υγρασία του υποστρώματος σε κάθε σκαλί.
2. Κατασκευή ή προσαρμογή των κομματιών στα μέτρα. Τα πατήματα κόβονται σύμφωνα με το πραγματικό σχήμα της σκάλας, όχι σύμφωνα με το σχέδιο. Τα ρίχτια προσαρμόζονται στο ύψος τους ώστε να απορροφούν τις μικρές διαφορές του μπετόν.
3. Προετοιμασία του υποστρώματος. Το μπετόν καθαρίζεται από σκόνη και λάδια, περνιέται αστάρι και οι μεγαλύτερες ανωμαλίες στρώνονται με αυτοεπιπεδούμενο κονίαμα ή τρίβονται.
4. Τοποθέτηση ριχτιών και πατημάτων. Τα κομμάτια κολλιούνται με ελαστική κόλλα για σύνδεση ξύλου με μπετόν, συνήθως πολυουρεθανική ή υβριδική τύπου MS πολυμερούς. Ανάλογα με το υπόστρωμα, η κόλληση συμπληρώνεται με κρυφή μηχανική στερέωση. Κάθε σκαλί ελέγχεται με αλφάδι και φορτώνεται με βάρος μέχρι να πήξει η κόλλα.
5. Τελειώματα. Τα κενά στον τοίχο καλύπτονται με σοβατεπί ή ελαστική μαστίχη, οι μικροαρμοί στοκάρονται και, αν τα σκαλιά δεν ήρθαν έτοιμα βαμμένα, περνιέται βερνίκι ή λάδι.

Σε μεταλλική σκάλα μπαίνει ανάμεσα στο ξύλο και στο μέταλλο ένα ελαστικό παρέμβυσμα, ώστε να μη μεταφέρονται κραδασμοί στο ξύλο και το σκαλί να μη χτυπά.

Στον τιμοκατάλογο θα βρείτε δύο παρόμοιες εργασίες: την τοποθέτηση μόνο ξύλινων πατημάτων και την τοποθέτηση πατημάτων με ρίχτια. Η διαφορά είναι στο τι θα φαίνεται στο τέλος.

• Μόνο πατήματα: το ξύλο μπαίνει μόνο στην οριζόντια επιφάνεια. Τα μέτωπα των σκαλιών από μπετόν πρέπει να τελειώσουν αλλιώς, για παράδειγμα με σοβά, στόκο ή βαφή. Αυτή η λύση είναι πιο απλή και πιο γρήγορη.
• Πατήματα με ρίχτια: ντύνεται με ξύλο και το κάθετο κομμάτι, οπότε η σκάλα δείχνει ενιαία. Χρειάζεται περισσότερη μέτρηση και προσεκτικό ταίριασμα, γιατί η ένωση πατήματος και ριχτιού φαίνεται καθαρά και δεν πρέπει να μείνει χαραμάδα.

Γιατί διαλέγουν πολλοί τα ρίχτια; Κρύβουν τα στραβά μέτωπα του μπετόν, τα προστατεύουν από τα παπούτσια και τις κλωτσιές, καθαρίζονται πιο εύκολα, και οι οικογένειες με μικρά παιδιά εκτιμούν ότι το πόδι δεν βρίσκει κενό. Το ρίχτι μπορεί να είναι από το ίδιο ξύλο με το πάτημα, από ξύλο σε αντίθεση ή από βαμμένο MDF, που ταιριάζει ωραία με λευκές πόρτες και κάσες.

Για σκάλες χρησιμοποιείται σκληρό ξύλο, συνήθως δρυς, αλλά και οξιά ή φράξος. Η δρυς αντέχει στην τριβή και έχει έντονα νερά. Η οξιά είναι λίγο πιο μαλακή και πιο ευαίσθητη στην υγρασία.

• Συμπαγή σκαλιά από ένα κομμάτι ή από κολλητές λωρίδες μπορούν στο μέλλον να τριφτούν και να ανανεωθούν αρκετές φορές.
• Πολύστρωτα σκαλιά από περισσότερες στρώσεις κρατούν καλύτερα το σχήμα τους και στρεβλώνουν λιγότερο, γι' αυτό ταιριάζουν σε φαρδιά σκαλιά.

Τα πατήματα έχουν συνήθως πάχος περίπου 30 έως 40 mm, τα ρίχτια είναι πιο λεπτά. Ένα πιο χοντρό πάτημα είναι πιο άκαμπτο και αντέχει περισσότερα τριψίματα, αλλά ανεβάζει και το ύψος κάθε σκαλιού. Για την επιφάνεια υπάρχει το βερνίκι, που δημιουργεί ανθεκτική στρώση, το λάδι, που κρατά τη φυσική όψη του ξύλου, ή το σκληρό κερί-λάδι ως ενδιάμεση λύση. Σε σκάλες αξίζει να σκεφτείτε και την αντιολισθητική προστασία, είτε μέσα στο βερνίκι είτε με αυλάκια κοντά στην ακμή.

Το πιο απλό είναι μια ευθεία σκάλα με ίσιο, στεγνό μπετόν και σκαλιά περίπου ίδιων διαστάσεων. Αντίθετα, τη δουλειά την κάνουν πιο χρονοβόρα και ακριβότερη:

• στραβό ή χαλασμένο μπετόν που χρειάζεται στρώσιμο και επισκευή στις ακμές,
• η αφαίρεση παλιού μαρμάρου, πλακιδίων, PVC ή παλιών πατημάτων,
• γυριστή ή σπαστή σκάλα, όπου κάθε σκαλί έχει άλλο σχήμα,
• ρίχτια, στρογγυλεμένες ακμές και σύνδεση με υπάρχον κάγκελο,
• χωνευτός φωτισμός LED ή προστατευτικά προφίλ αλουμινίου στις ακμές.

Μια σημαντική λεπτομέρεια που συχνά ξεχνιέται: η ξύλινη επένδυση ανεβάζει κάθε σκαλί κατά το πάχος του πατήματος. Το πρώτο σκαλί από το δάπεδο και το τελευταίο στο πάνω δάπεδο βγαίνουν διαφορετικά, αν δεν το έχετε υπολογίσει ήδη όταν σχεδιάζετε τα δάπεδα. Όλα τα σκαλιά πρέπει να έχουν το ίδιο ύψος, γιατί αυτός είναι ο βασικός κανόνας για μια άνετη και ασφαλή σκάλα.

Τα περισσότερα προβλήματα δεν φαίνονται αμέσως, αλλά μετά από λίγους μήνες ή μετά τον πρώτο χειμώνα με θέρμανση.

• Υγρό ή σκονισμένο υπόστρωμα. Η κόλλα δεν πιάνει σε όλη την επιφάνεια, κάτω από το σκαλί μένουν κενά και αρχίζει να τρίζει.
• Ξύλο που δεν έχει εγκλιματιστεί. Τα σκαλιά πρέπει να μείνουν μερικές μέρες στον χώρο όπου θα τοποθετηθούν. Η σχετική υγρασία εκεί πρέπει να είναι περίπου 40 έως 60 %, και η τοποθέτηση γίνεται αφού στεγνώσουν οι σοβάδες και η μπετοκονία.
• Σκληρή ή κόλλα γενικής χρήσης. Το ξύλο κινείται, και αν η σύνδεση δεν είναι ελαστική, ραγίζει ή ξεκολλά.
• Χωρίς κενό στον τοίχο. Το ξύλο φουσκώνει με την υγρασία, κάτι συχνό στα υγρά καλοκαίρια, και αν δεν έχει χώρο, το σκαλί καμπουριάζει ή σκάει.
• Πρόχειρη μέτρηση. Λίγα χιλιοστά διαφορά ανάμεσα στα σκαλιά τα νιώθει το πόδι, και ο κόσμος σκοντάφτει.

Στην παραλαβή ανεβείτε και κατεβείτε τη σκάλα, αργά αλλά και με κανονικό ρυθμό, και προσέξτε:

• αν κάποιο σκαλί τρίζει, βουλιάζει ή κουνιέται όταν το πατάτε,
• αν όλα τα σκαλιά έχουν το ίδιο ύψος, μαζί με το πρώτο και το τελευταίο,
• αν τα πατήματα προεξέχουν το ίδιο πάνω από τα ρίχτια,
• αν τα πατήματα είναι οριζόντια και οι ακμές σε μία γραμμή,
• αν η ένωση πατήματος και ριχτιού δεν έχει ορατή χαραμάδα,
• αν στους τοίχους έχει μείνει κενό καλυμμένο με σοβατεπί ή μαστίχη,
• αν το φινίρισμα είναι ομοιόμορφο, χωρίς τρεξίματα και άβαφα σημεία,
• αν σας είπαν πότε μπορείτε να φορτώσετε πλήρως τη σκάλα και πώς να φροντίζετε την επιφάνεια.