Montaža stepenišnih gazišta sa čeonim daskama

Postupak je kod obje varijante sličan. Čeone daske donose jedan korak više i više posla oko preciznog spajanja.

1. Mjerenje svakog stepenika posebno. Betonski stepenici gotovo nikad nemaju sve stepenike iste niti prave uglove. Stolar na svakom stepeniku mjeri visinu, dubinu, ravnost i vlažnost podloge.
2. Izrada ili prilagođavanje dijelova po mjeri. Gazišta se sijeku prema stvarnom obliku stepeništa, a ne prema projektu. Čeone daske se skraćuju ili dorađuju po visini tako da izravnaju sitne razlike u betonu.
3. Priprema podloge. Beton se očisti od prašine i masnoće, premaže prajmerom, a veće neravnine se izravnaju masom za izravnavanje ili izbruse.
4. Postavljanje čeonih dasaka i gazišta. Dijelovi se lijepe elastičnim ljepilom namijenjenim spoju drveta i betona, obično poliuretanskim ili na bazi MS polimera. Zavisno od podloge, lijepljenje se dopunjava skrivenim mehaničkim učvršćenjem. Svaki stepenik se poslije postavljanja provjeri libelom i optereti dok se ljepilo ne stegne.
5. Završni detalji. Razmak uz zid se pokrije lajsnom ili elastičnim kitom, sitne fuge se zakitaju, a ako gazišta nijesu stigla sa gotovom završnom obradom, nanosi se lak ili ulje.

Kod čeličnog stepeništa između drveta i metala stavlja se elastična podloška. Ona sprječava da se vibracije prenose na drvo i da stepenik lupka pri svakom koraku.

Postoje dvije slične varijante ovog posla: montaža samih drvenih gazišta i montaža gazišta sa čeonim daskama. Razlika je u tome šta na kraju ostaje vidljivo.

• Samo gazišta: drvo se postavlja samo na vodoravnu površinu. Čela betonskih stepenika treba riješiti drugačije, na primjer malterom, gletom ili bojom. Ova varijanta je jednostavnija i brža.
• Gazišta sa čeonim daskama: drvetom se oblaže i uspravni dio, pa stepenište djeluje kao jedna cjelina. Više se mjeri i precizno uklapa, jer se spoj između gazišta i čeone daske dobro vidi i u njemu ne smije ostati fuga.

Zašto ljudi biraju čeone daske? Pokrivaju neravna betonska čela, štite ih od udaraca i tragova obuće, lakše se održavaju, a porodice sa malom djecom cijene to što noga nigdje ne propada. Čeona daska može biti od istog drveta kao gazište, od kontrastne vrste drveta ili od lakirane MDF ploče, koja se lijepo slaže sa bijelim vratima i štokovima.

Za stepenice se koristi tvrdo drvo, najčešće hrast, zatim bukva ili jasen. Hrast dobro podnosi habanje i ima izraženu šaru, a bukva je nešto mekša i osjetljivija na vlagu.

• Masivna gazišta iz jednog komada ili od lijepljenih lamela mogu se kasnije više puta brusiti i obnavljati.
• Višeslojna gazišta sastavljena od više slojeva stabilnija su po obliku i manje se vitopere, pa odgovaraju za široke stepenike.

Gazišta su obično debela otprilike 30 do 40 mm, a čeone daske su tanje. Deblje gazište je čvršće i podnosi više brušenja, ali i podiže svaki stepenik. Za površinu se koristi lak, koji pravi otporan sloj, ulje, koje čuva prirodan izgled, ili tvrdo voštano ulje kao kompromis. Kod stepenica vrijedi misliti i na zaštitu od klizanja, bilo kroz lak sa takvim svojstvom, bilo kroz žljebove uz ivicu.

Najjednostavnije je pravo stepenište sa ravnim, suvim betonom i stepenicima približno istih dimenzija. Posao, a time i trošak, povećavaju:

• neravan ili oštećen beton koji treba izravnati i popraviti na ivicama,
• uklanjanje starih pločica, PVC obloge ili starih gazišta,
• spiralno ili lomljeno stepenište, gdje svaki stepenik ima drugačiji oblik,
• čeone daske, zaobljene ivice i spoj sa postojećom ogradom,
• ugradna LED rasvjeta ili aluminijumske zaštitne ivice.

Važan detalj koji se često zaboravi: drvena obloga podiže svaki stepenik za debljinu gazišta. Prvi stepenik od poda i posljednji uz gornji pod zato ispadnu drugačiji ako se na to ne misli već pri planiranju podova. Svi stepenici treba da budu jednako visoki. To je osnovni zahtjev za geometriju stepeništa i u standardima MEST EN, ali i stvar zdravog razuma, jer noga očekuje isti korak.

Većina problema se ne pokaže odmah, nego tek poslije nekoliko mjeseci ili poslije prve sezone grijanja.

• Vlažna ili prašnjava podloga. Ljepilo ne drži cijelom površinom, ispod gazišta ostaju šupljine i stepenik počne da škripi.
• Drvo koje se nije prilagodilo prostoru. Gazišta bi trebalo nekoliko dana da leže u prostoriji u kojoj će se montirati. Vazduh tamo treba da ima otprilike 40 do 60 % relativne vlažnosti, a montira se tek kad se malteri i estrih osuše.
• Tvrdo ili univerzalno ljepilo. Drvo radi, i ako spoj nije elastičan, puca ili se odlijepi.
• Nema razmaka uz zid. Drvo se pri vlazi širi, a kad nema kuda, gazište se izdigne ili pukne.
• Površno mjerenje. Razliku od par milimetara između stepenika noga osjeti i ljudi se na takvom stepeniku spotiču.

Pri preuzimanju se popnite i siđite stepenicama, polako i normalnim tempom, i obratite pažnju:

• da nijedan stepenik pri gaženju ne škripi, ne ugiba se i ne pomjera,
• da su svi stepenici jednako visoki, uključujući prvi i posljednji,
• da gazišta imaju isti prepust preko čeone daske,
• da su gazišta vodoravna, a ivice u jednoj liniji,
• da spoj između gazišta i čeone daske nema vidljivu fugu,
• da je uz zidove ostavljen razmak pokriven lajsnom ili kitom,
• da je završna obrada ujednačena, bez curenja i neobrađenih mjesta,
• da ste dobili informaciju kada se stepenice mogu punim opterećenjem koristiti i kako se površina održava.