Demontage van de houten kapconstructie

De meest voorkomende reden is langdurige lekkage. Water tast langzaam de uiteinden van de sporen, de muurplaten en de verbindingen aan. Het hout wordt zacht, scheurt en verliest sterkte, ook al ziet het dak er van buiten nog prima uit. In de praktijk komt de werkelijke toestand vaak pas aan het licht als de dakpannen eraf zijn.

Het loont om goed op zolder rond te kijken. Dit zijn waarschuwingssignalen:

• Donkere vlekken en een muffe geur
• Fijn, los boormeel onder de balken, wat wijst op houtworm of huisboktor
• Zachte spooreinden waar je makkelijk een schroevendraaier in prikt
• Een doorgezakt dakvlak of scheuren in de balken
• Oude knutselwerken, bijvoorbeeld balken die zijn weggezaagd zonder vervanging

Je hoeft niet altijd alles te vervangen. Zijn er maar een paar onderdelen beschadigd, dan kan een timmerman of constructeur voorstellen om alleen die balken te vervangen. Bij een flinke aantasting door zwam of insecten is het vaak verstandiger de hele kap te vernieuwen, zodat het probleem niet meeverhuist naar het nieuwe dak.

Alles begint met een inspectie. Een ervaren timmerman beoordeelt het hout, de dakbedekking, de hellingshoek en hoogte van het dak, de staat van schoorsteen en kopgevels, en hoe goed het huis bereikbaar is. Pas daarna ligt de aanpak vast.

1. Inspectie en beoordeling: alles eruit of alleen een deel.
2. Steiger plaatsen, valbeveiliging aanbrengen en een gevarenzone rond het huis afzetten.
3. Elektra op zolder laten afkoppelen door een erkend elektricien en controleren of er nog andere leidingen door de zoldervloer lopen.
4. Dakpannen, panlatten, tengels, lood- en zinkwerk en dakgoten verwijderen.
5. Zwakke delen van de kap tijdelijk ondersteunen.
6. Onderdelen in kleine stukken losmaken, van minder belaste delen naar de hoofddragers.
7. Balken gecontroleerd naar beneden laten zakken, niet naar beneden gooien.
8. Materiaal sorteren, afvoeren en de zoldervloer en muren schoonmaken.
9. Het open huis waterdicht afdekken als de nieuwe kap niet direct volgt.

Waarom is die volgorde zo belangrijk? De onderdelen van een kap steunen en stabiliseren elkaar. Wordt een gording of stijl te vroeg doorgezaagd, dan kan een groter deel van het dak gaan schuiven en komt er druk op een kopgevel of zoldervloer die daar niet op berekend is.

Twee huizen met hetzelfde dakoppervlak kunnen totaal verschillend werk opleveren. Een bungalow met een eenvoudig zadeldak, goede bereikbaarheid vanaf de straat en ruimte voor een container voor de deur is relatief eenvoudig.

Het werk wordt zwaarder door:

• Een hoger huis en een steilere dakhelling
• Een ingewikkeld dak met dakkapellen, kilgoten en schoorstenen
• Zwaar aangetast hout dat meer ondersteuning nodig heeft
• Zware of brosse dakbedekking die breekt bij het verwijderen
• Een rijtjeshuis of krappe straat, waar materiaal met de hand door de tuin of het huis moet
• Materialen die apart verwijderd moeten worden, zoals asbest

Kijk bij het vergelijken van offertes daarom naar wat er precies in zit, niet alleen naar het eindbedrag. Controleer of het verwijderen van de dakbedekking, de steiger, de container, de afvoer, het opruimen en het afdekken van het dak zijn meegenomen.

Dit is werk op hoogte, op oud en vaak verzwakt hout. Zelf het dak van een woonhuis slopen is daarom geen goed idee. De uitvoerder zorgt voor valbeveiliging, een stevige toegang, helmen en zekering, en houdt iedereen weg uit de zone waar materiaal kan vallen. Bij rijtjeshuizen en twee-onder-een-kapwoningen moeten ook de buren, hun ramen en geparkeerde auto's beschermd worden.

Op oudere daken en schuren liggen vaak golfplaten of leien van vezelcement die asbest kunnen bevatten. Die mogen alleen worden verwijderd door een gecertificeerd asbestsaneringsbedrijf, volgens een vaste werkwijze. Breek of zaag ze nooit zelf.

Een gewoon dak levert verrassend veel materiaal op. Het loont om al op de bouwplaats te sorteren:

• Hout, zoals spanten, gordingen, latten en korbelen
• Dakbedekking per soort
• Metaal, zoals spijkers, schroeven, ankers en lood- en zinkwerk
• Gemengd bouw- en sloopafval en oude isolatie

Gezonde balken zonder rot of insecten zijn nog bruikbaar voor een schuurtje of tuinproject. Rot, aangetast of met oude middelen behandeld hout hoort niet in een nieuwe constructie en mag ook niet in de houtkachel of open haard. Spreek vooraf af waar de container komt te staan en wie wat afvoert.

• Beginnen zonder inspectie en afgaan op hoe het dak er van buiten uitziet
• Balken doorzagen zonder tijdelijke ondersteuning
• Zware delen van het dak gooien in plaats van ze te laten zakken
• Het huis open laten liggen zonder bescherming tegen regen
• Al het afval in één container gooien
• Geen afspraken maken over meerwerk als er verborgen schade opduikt

Loop voor de oplevering samen met de uitvoerder het werk na:

• Het afgesproken deel is verwijderd en de onderdelen die blijven staan zijn stabiel
• Kopgevels, schoorsteen en zoldervloer zijn niet beschadigd
• De bovenkant van het muurwerk is schoon en klaar voor een nieuwe muurplaat
• Verborgen schade aan muren of ringbalken is genoteerd en gefotografeerd
• Het huis is waterdicht afgedekt als de nieuwe kap niet meteen volgt
• Er liggen geen spijkers, stukken dakpan of isolatieresten meer op de zoldervloer
• Het afval is afgevoerd en je hebt een bewijs van afgifte
• De omgeving van het huis, de gevel en de ramen zijn onbeschadigd