Montage van traditionele dakkappen

Het begint met inmeten. De tekening gaat uit van ideale maten, maar metselwerk wijkt vaak een paar millimeter af en de bovenkant van de muur of ringbalk ligt niet overal even hoog. Een ervaren timmerman controleert daarom eerst de werkelijke maten en gaat pas daarna het hout op maat maken.

Een traditionele kap bestaat uit verschillende onderdelen. De muurplaten liggen op de dragende muren. De sporen vormen de schuine dakvlakken. Gordingen ondersteunen de sporen in de lengterichting. Stijlen en schoren brengen de belasting naar beneden, en hanenbalken of kreupele stijlen verbinden de tegenover elkaar liggende delen. Elke balk moet de juiste maat en zaagsnede hebben en beschermd zijn tegen vocht, schimmel en houtaantasters.

De montage verloopt meestal zo:

1. Tekening, berekening en werkelijke maten van de woning controleren
2. Hout voorbereiden, bewerken en behandelen
3. Muurplaten stellen en verankeren op muur of ringbalk
4. Stijlen, gordingen en sporen monteren
5. Hanenbalken, schoren en windverbanden aanbrengen
6. Verbindingen, verankering en vlakheid controleren, zodat de volgende daklagen kunnen volgen

Tijdens het hele werk meet de timmerman steeds de dakhelling, de hoogte van de nok en de afstand tussen de sporen. Een fout in de kap werkt later door in het panlatwerk, de dakpannen, de isolatie en de dakramen.

Zadeldak

De meest voorkomende vorm bij woonhuizen. Twee dakvlakken en één nok: eenvoudig te ontwerpen, snel te bouwen en makkelijk te controleren.

Schilddak en wolfdak

Bij een schilddak lopen de dakvlakken aan alle kanten van het huis schuin af, bij een wolfdak alleen aan de bovenkant van de kopgevel. Het dak oogt lager en vangt minder wind, daarom zie je het vaak bij bungalows en vrijstaande huizen. Het vraagt wel meer schuine zaagsneden, hoekkepers en nauwkeurige aansluitingen.

Sporenkap met hanenbalken

Een hanenbalk is een horizontale balk die twee tegenover elkaar liggende sporen verbindt en verstijft. Deze kap past goed bij kleinere en middelgrote woningen waar je een bewoonbare zolder wilt zonder stijlen midden in de ruimte.

Gordingenkap

Bij grotere overspanningen en samengestelde daken rusten de sporen op gordingen. Die liggen op de kopgevels of worden ondersteund door stijlen en schoren. Het is een stevige oplossing, maar ze vraagt nauwkeurig werk en goed overleg met de constructeur.

Je kiest een kaptype niet op basis van wat het snelst staat. Bepalend zijn het gewicht van de dakbedekking, de overspanning van het huis, de plannen voor de zolder, de plaats van dakramen en dakkapellen en hoeveel vrije ruimte je onder het dak wilt houden.

Hoeveel werk de kap is, en dus wat hij kost, hangt niet alleen af van de oppervlakte van het dak. Een eenvoudig zadeldak op een vlakke muur, met goede toegang voor de vrachtwagen, staat sneller dan een dak met veel hoeken en vlakken. Het werk duurt vooral langer bij:

• Veel hoekkepers, kilgoten en dakkapellen
• Doorvoeren voor schoorstenen en ontluchtingen
• Een grote overspanning en veel hout
• Slechte bereikbaarheid van het perceel en geen plek om lange balken neer te leggen
• Een scheve of beschadigde bovenkant van de muur die eerst hersteld moet worden
• Bij renovatie: het slopen van de oude kap en het versterken van het muurwerk

Vergelijk je offertes, kijk dan of het alleen om de montage gaat of ook om het hout, de houtbehandeling, het bevestigingsmateriaal, het transport en het hijswerk. Twee offertes met een verschillende omvang kun je niet eerlijk naast elkaar leggen. Het loont om de kap samen met het vervolgwerk te plannen: dakbeschot, dampopen folie, tengels en panlatten, isolatie en dakpannen.

De kap is een dragende constructie en hoort dus bij de tekening en de constructieve berekening. Houtconstructies worden ontworpen volgens Eurocode 5, in Nederland bekend als NEN-EN 1995. Voor jou betekent dat iets eenvoudigs: de maten van de balken en de afstand tussen de sporen horen uit een berekening te komen, niet uit een schatting.

Woon je in een appartementengebouw, dan valt het dak meestal onder de Vereniging van Eigenaars. Overleg dan eerst met de VvE voordat er iets aan het dak gebeurt.

Een kap plaatsen is werken op hoogte met zware balken. Dat hoort bij timmerlieden met ervaring, beschermingsmiddelen en valbeveiliging. Zelf een kap plaatsen is af te raden.

• Slecht inmeten, waardoor afwijkingen in het muurwerk pas bij het dekken opvallen
• Nat of slecht opgeslagen hout dat na de montage gaat kromtrekken en scheuren
• Scheve of zwak verankerde muurplaten, die de hele kap beïnvloeden
• Sporenafstanden die niet passen bij de isolatieplaten, dakramen of dakbedekking
• Onnauwkeurige schuine zaagsneden bij schilddaken en kilgoten
• Ontbrekende of te zwakke windverbanden, waardoor de constructie bij harde wind kan gaan bewegen
• Bij renovatie: een nieuwe kap op een aangetaste muur zonder eerst de oorzaak van vocht of houtaantasting weg te nemen

In de praktijk blijkt een goedkoop en haastig geplaatste kap vaak pas een probleem bij het leggen van de pannen of het isoleren van de zolder. Herstellen betekent dan dat afgewerkte daklagen er weer af moeten.

Voordat de dakdekker en de isolatiebedrijven aan de slag gaan, loop je deze punten samen met de timmerman na:

• De muurplaten liggen recht en zijn stevig verankerd
• Dakhelling en nokhoogte kloppen met de tekening
• De sporen liggen op gelijke afstand en passen bij de geplande isolatie en dakramen
• De dakvlakken zijn vlak, zonder zichtbare doorbuiging of golving
• Verbindingen sluiten goed aan, het bevestigingsmateriaal is compleet en niets beweegt
• De windverbanden zitten volgens de tekening
• Het hout is behandeld en vrij van rot, scheuren en sporen van houtaantasters
• Openingen voor schoorsteen, dakkapellen en dakramen zitten op de juiste plek
• De bouwplaats is opgeruimd en het resthout is afgevoerd of netjes opgeslagen