Bejcowanie tarcicy i drewna z czyszczeniem

Fachowiec zaczyna od oceny drewna. Sprawdza, czy jest suche, twarde i bez pleśni oraz czy nie zostały na nim stare warstwy lakieru, oleju lub lazury. Od tego zależy cały dalszy przebieg pracy.

Potem przychodzi czas na czyszczenie. Nowa tarcica jest zwykle zakurzona po cięciu, a na sosnie i świerku przy sękach często zbiera się żywica. Starsze drewno na zewnątrz bywa szare, porośnięte mchem albo ma ciemne zacieki od wilgoci. Lżejsze zabrudzenia schodzą szczotką i odpowiednim środkiem do czyszczenia drewna. Żywicę usuwa się rozcieńczalnikiem, który zaleca producent bejcy. Jeśli drewno myje się wodą, musi potem całkowicie wyschnąć. Nie wystarczy, że jest suche w dotyku.

Po wyschnięciu powierzchnię szlifuje się wzdłuż włókien i dokładnie usuwa pył. Dopiero wtedy nakłada się bejcę, równo i bez przerw w środku powierzchni, żeby nie powstały widoczne przejścia. Gdy bejca wyschnie, kładzie się warstwę ochronną, dobraną do tego, czy drewno zostanie w środku, czy na zewnątrz.

Bejca zmienia przede wszystkim kolor. Wnika w powierzchnię i podkreśla słoje, ale nie tworzy warstwy odpornej na wodę, słońce i ścieranie. Lazura łączy kolor z ochroną i na zewnątrz stosuje się ją najczęściej, na przykład na płoty, pergole, podbitki i elewacje z desek. Lakier tworzy twardą powłokę i lepiej sprawdza się w środku, na schodach, balustradach czy meblach. Na zewnątrz, gdy drewno pracuje, lakier potrafi pękać i się łuszczyć.

Bejce dzielą się na wodne i rozpuszczalnikowe. Wodne mniej pachną, ale podnoszą włos drewna, więc powierzchnia po nich szorstknieje. Dlatego drewno często lekko się zwilża, zostawia do wyschnięcia i szlifuje jeszcze przed bejcowaniem. Rozpuszczalnikowe zwykle wnikają głębiej, za to wymagają dobrej wentylacji. W obu przypadkach warto trzymać się jednego systemu od jednego producenta. Przy mieszaniu marek zdarza się, że warstwy gorzej schną albo słabiej się trzymają.

Ważna uwaga przy drewnie ciesielskim: bejca nie zastępuje impregnacji przeciw owadom i grzybom, którą zaleca się przy elementach nośnych więźby dachowej. Jeśli belka ma być jednocześnie zabezpieczona i zabarwiona, kolejność warstw i to, czy środki do siebie pasują, należy sprawdzić w kartach technicznych produktów.

Najprostsza sytuacja to nowa, sucha i gładka tarcica leżąca na kozłach przed montażem. Da się ją pomalować ze wszystkich stron, łącznie z czołami desek, i praca idzie szybko. Bardziej pracochłonne, a więc droższe, bywają takie przypadki:

• drewno jest już zamontowane i trudno do niego dojść, na przykład belki pod sufitem albo podbitka dachu,
• na powierzchni został stary lakier, olej lub lazura, które trzeba zeszlifować,
• drewno jest poszarzałe, porośnięte mchem albo ma pleśń,
• elementy są rozczłonkowane, z wieloma połączeniami, krawędziami i narożnikami, gdzie pracuje się ręcznie,
• otoczenie trzeba zabezpieczyć, na przykład elewację, okna albo podłogę,
• zależy ci na dokładnym dopasowaniu nowego koloru do starszego drewna.

Prace na wysokości, na przykład przy podbitce czy szczytach domu, powinna wykonywać ekipa z rusztowaniem lub podnośnikiem i doświadczeniem w bezpiecznej pracy na wysokości.

Drewno pokazuje każdy błąd w przygotowaniu. W praktyce często zdarza się, że bejca trafia prosto na zakurzone albo zatłuszczone drewno. Tłuste miejsca zostają wtedy jaśniejsze, a otwarte włókna ciemnieją. Podobnie zachowują się resztki starej powłoki, z których robią się plamy.

Inne typowe błędy:

• szlifowanie w poprzek włókien, po którym bejca wyraźnie pokazuje rysy,
• bejcowanie wilgotnego drewna, które kończy się pęcherzami i łuszczeniem warstwy ochronnej,
• brak próby koloru, choć świerk, sosna i dąb przyjmują tę samą bejcę zupełnie inaczej,
• niezabezpieczone czoła desek, które najmocniej chłoną wodę,
• brak warstwy ochronnej po bejcowaniu, przez co kolor na zewnątrz szybko blaknie,
• zbyt mocne ciśnienie wody przy myciu, które rozrywa miękkie włókna.

Dlaczego miękkie drewno często wygląda na plamiste? Świerk i sosna mają twardsze słoje letnie i miększe wiosenne, które chłoną bejcę nierówno. Niektórzy producenci oferują na to podkład wyrównujący, który ujednolica chłonność.

Niewielką ilość desek, które nie są jeszcze zamontowane, możesz zabejcować samodzielnie. Pracuj na zewnątrz w cieniu albo w dobrze wietrzonym pomieszczeniu, a przy środkach rozpuszczalnikowych używaj rękawic i maski zgodnie z informacją na opakowaniu.

1. Ułożyć tarcicę na kozłach tak, żeby był dostęp do wszystkich stron.
2. Sprawdzić, czy drewno jest suche, bez pleśni i pęknięć.
3. Omieść powierzchnię szczotką i usunąć żywicę z sęków odpowiednim rozcieńczalnikiem.
4. Przeszlifować drewno wzdłuż włókien, a przy bejcy wodnej wcześniej lekko je zwilżyć i zostawić do wyschnięcia.
5. Odkurzyć pył i przetrzeć powierzchnię suchą szmatką.
6. Zrobić próbę koloru na odpadzie z tego samego drewna i poczekać, aż wyschnie.
7. Nałożyć bejcę pędzlem albo szmatką wzdłuż włókien, na całej długości deski za jednym razem.
8. Pomalować również czoła i krawędzie.
9. Zostawić bejcę do wyschnięcia zgodnie z zaleceniem producenta.
10. Nałożyć warstwę ochronną, czyli lakier, olej albo lazurę, w liczbie warstw podanej przez producenta.

Gotową powierzchnię obejrzyj w świetle dziennym i pod kątem, wtedy widać najwięcej. Przy odbiorze warto przejść przez te punkty:

• kolor jest równy i odpowiada zaakceptowanej próbce,
• na powierzchni nie ma plam, pasów ani przejść między pociągnięciami,
• nie widać rys po szlifowaniu w poprzek włókien,
• powierzchnia jest gładka, bez podniesionego włosa i kurzu w powłoce,
• czoła, krawędzie i połączenia są pomalowane tak samo jak płaszczyzny,
• warstwa ochronna jest nałożona i się nie klei,
• otoczenie jest czyste, bez kropli bejcy na elewacji, oknach czy podłodze,
• wiesz, jakich środków użyto i jak dbać o drewno.