Montaż tradycyjnej więźby dachowej

Zaczyna się od pomiarów budynku. Projekt zakłada idealne wymiary, a mury w rzeczywistości mają drobne odchyłki i wieniec nie zawsze leży wszędzie na tej samej wysokości. Doświadczony cieśla najpierw sprawdza rzeczywiste wymiary, a dopiero potem przygotowuje drewno.

Tradycyjna więźba składa się z kilku rodzajów elementów. Murłaty leżą na ścianach nośnych. Krokwie tworzą skośne połacie dachu. Płatwie podpierają krokwie wzdłuż budynku. Słupki i miecze przenoszą obciążenie niżej, a kleszcze albo jętki łączą przeciwległe części konstrukcji. Każda belka musi mieć właściwy przekrój, dokładne cięcie i zabezpieczenie przed wilgocią, pleśnią i owadami.

Sam montaż wygląda zwykle tak:

1. sprawdzenie projektu, obliczeń i rzeczywistych wymiarów budynku,
2. przygotowanie, obróbka i impregnacja drewna,
3. osadzenie i zakotwienie murłat na wieńcu,
4. montaż słupków, płatwi i krokwi,
5. uzupełnienie kleszczy, mieczy i stężeń wiatrowych,
6. kontrola połączeń, kotwienia, płaskości połaci i gotowości pod kolejne warstwy.

Przez cały czas na bieżąco mierzy się kąt nachylenia, wysokość kalenicy i rozstaw krokwi. Dlaczego to takie ważne? Błąd popełniony przy więźbie przenosi się później na łaty, pokrycie, docieplenie i okna dachowe.

Więźba dachu dwuspadowego

Najpopularniejsze rozwiązanie w domach jednorodzinnych. Dwie połacie i jedna kalenica sprawiają, że taki dach łatwo zaprojektować, szybko zmontować i prosto sprawdzić.

Więźba dachu kopertowego i naczółkowego

W dachu kopertowym połacie schodzą ze wszystkich stron domu, w naczółkowym tylko częściowo na ścianach szczytowych. Dach wygląda niżej i dobrze znosi wiatr, dlatego często wybiera się go przy domach parterowych. Wymaga jednak więcej ukośnych cięć, narożników i dokładnych połączeń.

Więźba krokwiowo-jętkowa

Jętka to pozioma belka, która łączy dwie przeciwległe krokwie i usztywnia je. Taka więźba sprawdza się w mniejszych i średnich domach, gdzie chcesz mieć poddasze użytkowe bez słupów na środku pokoju.

Więźba płatwiowo-kleszczowa

Przy większych rozpiętościach i bardziej złożonych dachach krokwie opierają się na płatwiach, a te na słupkach z mieczami. Konstrukcja jest stabilna, ale wymaga precyzyjnej roboty i dobrej współpracy z projektantem.

Rodzaju więźby nie wybiera się według tego, który najszybciej stanie. Decydują ciężar pokrycia, rozpiętość budynku, planowane poddasze, rozmieszczenie okien dachowych i to, ile wolnej przestrzeni ma zostać pod dachem.

Pracochłonność montażu, a więc i koszt, nie zależy wyłącznie od powierzchni dachu. Prostą więźbę dwuspadową na równym wieńcu, z dobrym dojazdem dla ciężarówki z drewnem, monterzy postawią szybciej niż rozczłonkowany dach. Pracę wydłużają przede wszystkim:

• liczne narożniki, kosze i lukarny,
• przejścia kominów i wywiewek wentylacyjnych,
• większa rozpiętość i większa ilość drewna,
• trudny dojazd do działki i brak miejsca na złożenie długich belek,
• nierówny albo uszkodzony wieniec, który trzeba najpierw naprawić,
• przy remoncie demontaż starej więźby i wzmocnienie murów.

Porównując oferty, sprawdź, czy obejmują sam montaż, czy także drewno, impregnację, łączniki, transport i rozładunek. Dwóch ofert o różnym zakresie nie da się uczciwie zestawić. Warto też zaplanować więźbę razem z kolejnymi pracami, czyli deskowaniem, membraną dachową, łatami, dociepleniem i pokryciem. Często tę samą ekipę ciesielsko-dekarską można zamówić do całości.

Więźba jest konstrukcją nośną, dlatego jej przekroje i rozstawy wynikają z projektu i obliczeń konstruktora. Konstrukcje drewniane projektuje się według Eurokodu 5, który w Polsce funkcjonuje jako PN-EN 1995. Dla ciebie oznacza to prostą rzecz: o grubości belek i rozstawie krokwi nie decyduje oko cieśli, tylko obliczenia.

Ważne jest też samo drewno. Warto wybrać drewno konstrukcyjne suszone komorowo, które ma zwykle wilgotność poniżej około 20 procent. Mokre drewno po montażu wysycha, kręci się i pęka. W kamienicach i budynkach wielorodzinnych dachem zajmuje się wspólnota mieszkaniowa, spółdzielnia albo zarządca, więc o pracach przy więźbie rozmawia się najpierw z nimi.

Montaż więźby to praca na wysokości z ciężkimi belkami. Powinni ją wykonywać doświadczeni cieśle ze sprzętem ochronnym i zabezpieczeniem przed upadkiem. Samodzielnego montażu nie warto podejmować.

• niedokładne pomiary budynku, przez które odchyłki murów wychodzą dopiero przy pokryciu,
• mokre albo źle składowane drewno, które po montażu się skręca i pęka,
• nierówne lub słabo zakotwione murłaty, które psują geometrię całej więźby,
• rozstaw krokwi niedopasowany do ocieplenia, okien dachowych albo pokrycia,
• niedokładne ukośne cięcia przy narożach i koszach,
• brak lub zbyt słabe stężenia wiatrowe, które mają powstrzymać ruchy konstrukcji podczas wiatru,
• przy remoncie nowa więźba na zniszczonym wieńcu, bez usunięcia przyczyny zawilgocenia albo szkodników.

W praktyce często zdarza się, że tania i postawiona w pośpiechu więźba daje o sobie znać dopiero przy układaniu pokrycia albo dociepleniu poddasza. Poprawka oznacza wtedy rozbieranie gotowych warstw dachu.

Zanim na więźbę wejdą dekarze i ekipa od ocieplenia, przejdź z cieślą przez te punkty:

• murłaty leżą równo i są mocno zakotwione w wieńcu,
• kąt nachylenia dachu i wysokość kalenicy zgadzają się z projektem,
• rozstaw krokwi jest równy i pasuje do planowanego ocieplenia oraz okien dachowych,
• połacie są płaskie, bez widocznego ugięcia ani falowania,
• połączenia są ciasne, łączniki kompletne i nic się nie rusza,
• stężenia wiatrowe są osadzone zgodnie z projektem,
• drewno jest zaimpregnowane, bez zgnilizny, pęknięć i śladów owadów,
• otwory na komin, lukarny i okna dachowe są przygotowane we właściwych miejscach,
• teren budowy jest uprzątnięty, a resztki drewna wywiezione albo złożone.