Demontaż deskowania dachu

Zniszczonego deskowania z zewnątrz zwykle nie widać, bo zasłania je pokrycie. Pierwsze sygnały pojawiają się najczęściej na strychu albo na suficie najwyższej kondygnacji. Zwróć uwagę na ciemne plamy i zacieki na drewnie lub suficie, stęchły zapach, który nie znika po przewietrzeniu, miękkie albo spleśniałe deski, prześwity dziennego światła i drobną mączkę drzewną pod otworkami w drewnie. Ta ostatnia często oznacza owady niszczące drewno, na przykład spuszczela.

Jeśli uszkodzenie jest w jednym miejscu, na przykład po upadku gałęzi, często wystarczy wymienić kilka desek. Gdy jednak drewno jest wilgotne i zaatakowane na większej powierzchni, łatanie po kawałku zwykle nie wytrzymuje długo i problem wraca. Wtedy deskowanie zdejmuje się w całości.

Fachowy demontaż to nie tylko zrywanie desek. Każdy etap wynika z poprzedniego, a zaniedbanie przygotowania odbija się później na więźbie i na kosztach.

1. Oględziny dachu i poddasza: cieśla lub dekarz ocenia deskowanie, krokwie, płatwie, folie i wilgotność drewna, a potem ustala zakres prac.
2. Zabezpieczenie miejsca pracy: rusztowanie lub systemy asekuracji, drabiny dachowe, szelki dla pracowników i wygrodzenie terenu pod dachem, gdzie może spadać materiał.
3. Zdjęcie pokrycia: dachówki zdejmuje się rzędami, blachę odkręca, papę odcina. Pokrycie w dobrym stanie można odłożyć i użyć ponownie.
4. Zdjęcie deskowania: deski podważa się stopniowo i ostrożnie, żeby nie uszkodzić krokwi. Płyty OSB w razie potrzeby tnie się na mniejsze kawałki, które da się bezpiecznie opuścić na dół.
5. Usunięcie lub przycięcie starych gwoździ w krokwiach, żeby nie przeszkadzały przy montażu nowego deskowania.
6. Kontrola odsłoniętej więźby: wilgotność drewna, owady lub zgnilizna, pęknięcia i stan połączeń. Uszkodzone elementy naprawia się jeszcze przed zakryciem.
7. Tymczasowe przykrycie dachu plandeką, jeśli nowe deskowanie nie powstaje tego samego dnia.
8. Segregacja i wywóz odpadów oraz sprzątnięcie terenu.

Dlaczego więźbę sprawdza się właśnie teraz? Bo to jedyny moment, kiedy widać ją w całości. Po przykryciu nowym deskowaniem ukrytą zgniliznę usuwa się dużo trudniej.

Starsze domy, także wiele domów jednorodzinnych z drugiej połowy XX wieku, mają zwykle deskowanie z desek grubości mniej więcej dwóch do trzech centymetrów. Przy deskowaniu pełnym deski leżą ściśle obok siebie, przy ażurowym są między nimi odstępy. Deski można wymieniać pojedynczo, ale łatwiej chłoną wilgoć. Na nowszych dachach stosuje się płyty OSB. Krótkotrwałą wilgoć znoszą, ale przy długim przeciekaniu pęcznieją i tracą wytrzymałość. Są większe i cięższe, więc praca z nimi na dachu wymaga więcej ostrożności.

Na dachu płaskim deskowanie dźwiga papę, a często też ocieplenie. Warstwy bywają sklejone albo mocowane mechanicznie, więc nie da się ich łatwo rozdzielić. Przed rozpoczęciem prac fachowiec powinien ocenić, które warstwy można zostawić, a które trzeba zdjąć w całości.

Na dachach skośnych na deskowaniu lub pod nim leży zwykle membrana dachowa albo papa podkładowa. Przy demontażu łatwo ją rozerwać. Jeśli ma zostać, trzeba z nią pracować bardzo ostrożnie. Jeśli jest stara i krucha, warto od razu zaplanować jej wymianę.

O tym, ile pracy kosztuje demontaż, nie decyduje tylko powierzchnia dachu. Duże znaczenie mają:

• nachylenie i kształt dachu: stromy dach z lukarnami, koszami i kominami rozbiera się wolniej niż prosty dwuspadowy,
• dojazd do domu: czy da się postawić rusztowanie i podstawić kontener tuż przy budynku,
• rodzaj deskowania i sposób mocowania: gęste gwoździe i klejone warstwy wydłużają pracę,
• stan drewna: zbutwiałe deski łamią się i trzeba je wybierać kawałkami,
• pokrycie: płyty azbestowo-cementowe (eternit) może zdejmować wyłącznie firma przygotowana i uprawniona do prac z azbestem,
• to, czy oferta obejmuje rusztowanie, wywóz odpadów i naprawę krokwi, czy te pozycje są liczone osobno.

Porównując oferty, patrz więc przede wszystkim na to, co dokładnie zawierają. Oferta bez rusztowania i wywozu odpadów wygląda korzystnie tylko na pierwszy rzut oka.

W praktyce często zdarza się, że ekipa zaczyna zrywać deskowanie bez dokładnych oględzin więźby. Po odsłonięciu wychodzą na jaw zaatakowane krokwie i praca staje, dopóki ktoś nie zdecyduje, co z nimi zrobić. Jeśli uszkodzenie zostanie przeoczone i przykryte nowym deskowaniem, cały remont za kilka lat traci sens.

Kolejny błąd to oszczędzanie na zabezpieczeniu. Chodzenie po odsłoniętych krokwiach bez asekuracji jest niebezpieczne, a przy okazji łatwo uszkodzić same krokwie i sufit pod nimi. Praca na wysokości należy do fachowców z rusztowaniem i asekuracją, dlatego nie ma tu instrukcji do samodzielnego wykonania.

Często lekceważy się też pogodę. Odkryty dach bez tymczasowego przykrycia może przy jednym deszczu zamoczyć ocieplenie i stropy. Rozsądny wykonawca odkrywa tylko tyle, ile zdąży zabezpieczyć.

Wreszcie niejasna umowa. Zapis typu „demontaż w razie potrzeby" prowadzi do sporów. Umowa powinna określać zakres prac, termin i sposób postępowania przy pracach dodatkowych, na przykład przy wymianie krokwi wykrytych w trakcie demontażu. Takie prace wykonawca powinien zgłosić ci wcześniej i uzgodnić na piśmie.

W budynku wielorodzinnym, czy to w bloku, czy w kamienicy, dach jest częścią wspólną. O pracach decyduje wspólnota mieszkaniowa, spółdzielnia lub zarządca, a nie pojedynczy właściciel mieszkania.

Drewno z deskowania to odpad wielkogabarytowy i wywozi się je kontenerem. Stare drewno impregnowane środkami chemicznymi może być odpadem niebezpiecznym. Jak się go pozbyć, dowiesz się w gminie lub w punkcie selektywnej zbiórki odpadów (PSZOK). Pokrycie azbestowe usuwa się osobno i wyłącznie przez wyspecjalizowaną firmę. Gminy w wielu miejscach prowadzą programy wsparcia usuwania azbestu, warto o nie zapytać.

Po demontażu, zanim ruszy montaż nowego deskowania, obejrzyj dach razem z cieślą:

• deskowanie jest zdjęte w uzgodnionym zakresie,
• krokwie nie są nadłamane ani niepotrzebnie uszkodzone przy podważaniu,
• stare gwoździe są usunięte lub przycięte,
• wykonawca pokazał ci stan więźby i wskazał zaatakowane lub wilgotne elementy,
• prace dodatkowe są uzgodnione na piśmie,
• membrana jest cała albo uzgodniono jej wymianę,
• dach jest tymczasowo zabezpieczony przed deszczem,
• zachowane pokrycie jest złożone tak, żeby się nie zniszczyło,
• odpady są wywiezione, a teren wokół domu posprzątany.