Demontaż łacenia dachów spadzistych

Łaty przez lata znoszą wilgoć, mróz i upał. Jeśli dach jest dobrze wentylowany, a drewno zostało zaimpregnowane, wytrzymają długo. O wymianie decyduje jednak rzeczywisty stan drewna, a nie wiek dachu. Przy każdej wymianie pokrycia warto więc obejrzeć każdą łatę i sprawdzić, czy jest jeszcze mocna.

Na potrzebę wymiany łacenia wskazują takie objawy:

• ciemne, miękkie albo próchniejące drewno, zwłaszcza w miejscach styku z pokryciem i membraną,
• pęknięte, złamane lub poluzowane łaty, które nie trzymają już pewnie pokrycia,
• przecieki na poddaszu, choć dachówki czy blacha nie wyglądają na uszkodzone,
• korytarze i drobny pył po owadach niszczących drewno,
• nowe pokrycie o innym rozstawie lub innych wymaganiach co do podkładu.

Dlaczego nie warto zwlekać? Mokre łacenie stopniowo niszczy także krokwie pod spodem. Im dłużej odkładasz wymianę, tym poważniejsza naprawa więźby może cię później czekać.

Dobry demontaż to nie tylko zrywanie starych łat. Od niego zależy stan krokwi i to, jak sprawnie da się potem ułożyć nowe warstwy dachu.

1. Ekipa stawia rusztowanie albo zakłada drabiny dachowe, przygotowuje zabezpieczenie przed upadkiem i wygradza teren wokół domu, żeby spadający materiał nikogo nie zranił.
2. Pracę planuje się na suche, bezwietrzne dni. Mokre drewno jest śliskie, a wiatr na dachu zwiększa ryzyko upadku materiału i człowieka.
3. Pokrycie zdejmuje się od kalenicy w stronę okapu, czyli w odwrotnej kolejności niż przy układaniu. Elementy opuszcza się w kontrolowany sposób na rusztowanie lub do kontenera.
4. Łaty również odkręca się lub odbija od góry do dołu. Używa się łomu i młotka, a przy nowszych dachach wkrętarki, bo łaty bywają przykręcone.
5. Każdą łatę luzuje się stopniowo z obu stron. Gwałtowne wyrwanie długich gwoździ często wyrywa razem z nimi kawałek krokwi.
6. Przez cały czas trzeba uważać na membranę dachową, czyli folię wstępnego krycia. Jeśli dach ma zostać odkryty, przykrywa się go tymczasowo plandeką.
7. Po zdjęciu łat cieśla ogląda krokwie, płatwie i murłaty. Dopiero teraz widać prawdziwy stan więźby.

Jeśli podczas oględzin wyjdzie na jaw zgnilizna, pęknięcia albo owady, elementy nośne naprawia się jeszcze przed montażem nowego łacenia. Przy większych uszkodzeniach rozsądnie jest poprosić o opinię konstruktora.

Pracochłonność demontażu, a więc czas i koszt, różni się w zależności od dachu. Największe znaczenie mają:

• kształt dachu: prosty dach dwuspadowy ma równe połacie i łaty tej samej długości, dach kopertowy ma naroża z ukośnie przyciętymi łatami i większą powierzchnię,
• spadek: na stromym dachu pracuje się wolniej i z bardziej rozbudowanym zabezpieczeniem,
• wysokość budynku i dojazd: rusztowanie, wąska ulica albo ogród bez miejsca na kontener wydłużają pracę,
• detale: lukarny, okna dachowe, kominy i kosze, gdzie łaty są docinane, a membranę łatwo uszkodzić,
• dach mansardowy, który w dolnej i górnej części ma inny rozstaw łat,
• stan drewna: zbutwiałe łaty się łamią i trudniej się nimi operuje,
• to, czy w zakresie zlecenia jest także zdjęcie pokrycia i wywóz odpadów.

Uwaga na starsze domy. W Polsce wciąż jest sporo dachów krytych płytami azbestowo-cementowymi, potocznie eternitem. Takie pokrycie może usuwać tylko wyspecjalizowana firma przygotowana do pracy z azbestem. Dopóki eternit nie zostanie zdjęty, łacenia się nie rusza.

Stare łaty to odpad budowlany i warto je sortować już na miejscu. Czyste, nieimpregnowane drewno zwykle można oddać do PSZOK-u, czyli gminnego punktu selektywnej zbiórki odpadów. Drewno nasączone chemicznym impregnatem albo pomalowane starymi środkami ochronnymi może być odpadem niebezpiecznym. Jak się go pozbyć, sprawdź w urzędzie gminy albo w firmie odbierającej odpady. Impregnowanego drewna nie należy palić w piecu ani w ogrodzie, bo spaliny są szkodliwe dla zdrowia.

Kontrłaty bywają w lepszym stanie niż łaty. Po sprawdzeniu i ponownym zabezpieczeniu czasem można je zostawić. Łat z oznakami zgnilizny lub owadów nie używaj ponownie, bo próchno w środku drewna często nie jest widoczne z zewnątrz.

• praca bez rusztowania i zabezpieczenia albo bez wygrodzenia terenu wokół domu,
• dach pozostawiony bez przykrycia na noc lub przed deszczem,
• membrana rozdarta łomem, która zostaje ukryta pod nowym łaceniem i daje o sobie znać dopiero przy ulewie,
• wyrwane fragmenty krokwi przy siłowym zdejmowaniu łat,
• pominięte oględziny więźby, przez co nowe pokrycie zasłania uszkodzone elementy nośne,
• brak zdjęć stanu wyjściowego, które przydałyby się przy reklamacji albo szkodzie zgłaszanej ubezpieczycielowi.

W praktyce często oszczędza się czas właśnie na sprawdzaniu membrany i krokwi. A to jedyny moment, gdy wszystko jest dobrze dostępne.

Zanim ekipa zacznie montować nowe łacenie, przejdź razem z wykonawcą przez te punkty:

• na krokwiach nie zostały wystające gwoździe ani resztki łat,
• krokwie nie są wyrwane ani rozszczepione przy demontażu,
• membrana jest cała, a ewentualne rozdarcia naprawiono taśmą lub łatą zgodnie z zaleceniami producenta,
• uszkodzone krokwie, płatwie i murłaty są oznaczone i ustalono sposób naprawy,
• obróbki blacharskie wokół komina, lukarn i okien dachowych są sprawdzone, a uszkodzenia zapisane,
• dach jest bezpiecznie przykryty na czas przerwy w pracach,
• odpady są posortowane i wywiezione, a teren wokół domu posprzątany,
• stan przed demontażem i po nim jest sfotografowany fragment po fragmencie.