Montaż rynny wiszącej (podokapowej)

Rynna to nie pojedynczy kawałek blachy. Działa jako część systemu i każdy element musi pasować do następnego:

• haki rynnowe, które niosą rynnę i wyznaczają jej spadek,
• sama rynna razem ze złączkami łączącymi odcinki,
• denka, czyli zaślepki zamykające końce rynny,
• lej spustowy, przez który woda trafia do rury spustowej,
• narożniki wewnętrzne i zewnętrzne, jeśli dach nie jest prostym dwuspadowym.

Na polskich domach jednorodzinnych rynna wisząca jest rozwiązaniem standardowym. Widać ją z dołu, łatwo ją oczyścić, a gdy coś jest nie tak, woda po prostu przelewa się przez krawędź, zamiast wciekać w konstrukcję dachu jak przy rynnach ukrytych. Przy dachu skośnym z okapem to rozsądny wybór.

Kolejność prac ma znaczenie. Jeśli o miejscu leja albo długości rynny myśli się dopiero po złożeniu odcinków, często trzeba rozbierać kilka metrów systemu.

1. Zmierzyć długość okapu i ustalić miejsce rury spustowej. Orientacyjnie jedna rura spustowa obsługuje około 10 metrów rynny.
2. Osadzić pierwszy hak w najwyższym punkcie, zwykle na końcu oddalonym od leja.
3. Obliczyć różnicę wysokości: długość rynny w metrach pomnożyć przez przyjęty spadek, zwykle 2 do 5 mm na metr. Przy 8 metrach i spadku 3 mm wychodzi 24 mm.
4. Osadzić ostatni hak przy leju niżej o tę wartość i rozciągnąć między skrajnymi hakami sznurek murarski.
5. Dołożyć haki pośrednie dokładnie wzdłuż sznurka. Długie haki wyginać giętarką, nie młotkiem, żeby nie uszkodzić powłoki.
6. Wyciąć otwór na lej w najniższym miejscu, z odstępem od końca rynny według zaleceń producenta, oczyścić krawędzie i lekko odgiąć je w dół.
7. Wkładać rynnę w haki od najwyższego punktu w stronę leja: tylną krawędź wsunąć, przednią zabezpieczyć języczkiem haka.
8. Połączyć odcinki systemowymi złączkami z uszczelką gumową, założyć i uszczelnić denka.
9. Podłączyć rurę spustową i wykonać próbę wodą.

Każdy hak mocuje się co najmniej dwoma wkrętami, przy długich hakach zwykle trzema. Wkręty powinny być nierdzewne albo ocynkowane, zwykłe czarne wkręty do drewna na zewnątrz szybko korodują.

Jaką średnicę rynny wybrać

Średnicę dobiera się nie do wyglądu, ale do powierzchni dachu, z której rynna zbiera wodę. Liczy się rzut dachu, czyli powierzchnia widziana z góry, a nie powierzchnia połaci w spadku. Każdy producent podaje do tego tabelę. Przy większych domach jednorodzinnych często stosuje się rynnę o średnicy 150 mm. Na stromych dachach woda spływa szybciej, dlatego warto wziąć rynnę o jeden rozmiar większą.

Stal ocynkowana, aluminium, miedź czy PVC

• Stal ocynkowana i powlekana jest popularna, sztywna i dobrze znosi śnieg.
• Aluminium jest lekkie i nie rdzewieje, ale wymaga starannej obróbki blacharskiej.
• Miedź i tytan-cynk wybiera się raczej przy bardziej wymagającej architekturze albo przy zabytkowych kamienicach i dworkach.
• PVC jest ciche i lekkie, sprawdza się głównie na garażach, wiatach i mniejszych domach. Mocno pracuje pod wpływem temperatury, więc potrzebuje połączeń kompensacyjnych. Na zacienionych północnych stronach dachów w górach, gdzie śnieg długo zalega, jest bardziej narażone na uszkodzenia.

Systemy rynnowe sprzedawane w Polsce są zwykle produkowane według norm PN-EN, więc warto sprawdzić w karcie produktu, czy rynna, haki i akcesoria pochodzą z jednego, kompletnego systemu.

Profil półokrągły czy prostokątny

Rynna półokrągła lepiej się samooczyszcza, bo brud nie zbiera się w narożach. Prostokątna przy tej samej szerokości mieści więcej wody i pasuje do nowoczesnych domów, ale trzeba ją dokładniej czyścić. Kształt wybierz więc pod styl domu, a średnicę pod powierzchnię dachu.

Rodzaje haków

Długie haki krokwiowe mocuje się do krokwi lub łat przed ułożeniem pokrycia i są one najbardziej wytrzymałe. Krótkie haki doczołowe przykręca się do deski czołowej, dlatego da się je zamontować także na gotowym dachu, ale ich nośność zależy od stanu deski. Haki zawsze kupuj od tego samego producenta co rynnę. Różnica w profilu o kilka milimetrów wystarczy, żeby rynna nie siadła w haku.

Najprostsza sytuacja to nowy dach: haki montuje się przed pokryciem, elewacja nie jest jeszcze skończona, a blacharz pracuje z rusztowania, które i tak stoi na budowie. Pracę wydłużają i utrudniają natomiast:

• dom piętrowy i konieczność rusztowania albo podnośnika,
• rozczłonkowany dach z narożami, lukarnami i kilkoma poziomami okapu,
• demontaż starej rynny i haków,
• zbutwiała albo krzywa deska czołowa, którą trzeba najpierw naprawić lub wymienić,
• montaż na gotowym pokryciu, gdy nie da się już użyć długich haków,
• utrudniony dostęp, na przykład przy granicy działki albo nad chodnikiem.

Montaż rynien to praca na wysokości, dlatego zleć ją blacharzowi lub dekarzowi z odpowiednim sprzętem i zabezpieczeniem. Jeśli mieszkasz w bloku albo kamienicy, wymianą rynien zajmuje się wspólnota mieszkaniowa, spółdzielnia lub zarządca budynku, a nie pojedynczy właściciel mieszkania.

Większość kłopotów z rynnami wynika nie z materiału, ale ze szczegółów montażu. W praktyce powtarzają się takie błędy:

• Rynna bez spadku albo ze spadkiem w złą stronę. Woda stoi, osadza się brud, a zimą tworzy się lód.
• Za duży rozstaw haków. Pod mokrym śniegiem rynna się ugina. Zwykle haki daje się mniej więcej co 50 do 80 cm, przy PVC i w rejonach śnieżnych gęściej, dokładną wartość podaje producent.
• Rynna zawieszona za wysoko. W czasie ulewy woda przeskakuje przednią krawędź i spływa po elewacji. Górna krawędź rynny powinna leżeć nieco poniżej przedłużonej płaszczyzny pokrycia.
• Połączenia tylko na silikonie. Masa uszczelniająca to jedynie dodatek do systemowych uszczelek, sama po kilku sezonach przestaje trzymać.
• Brak kompensacji przy PVC. Latem profil się wydłuża, wybrzusza, a połączenia się rozchodzą. Na złączkach zwykle jest znacznik, według którego ustawia się szczelinę w zależności od temperatury w dniu montażu.
• Montaż na mrozie. Poniżej około 5 °C PVC staje się kruche, a masy uszczelniające słabo się wiążą.
• Łączenie elementów różnych producentów. Częsta przyczyna przecieków.

Przed odbiorem wpuść wodę z węża do najdalszego końca rynny na co najmniej kilka minut i obejrzyj rynnę z pewnej odległości. Sprawdź, czy:

• woda płynnie spływa do leja i nie zostają w rynnie kałuże,
• nic nie kapie ze złączek, denek ani leja,
• przy pełnym przepływie woda nie przelewa się przez przednią krawędź,
• rynna z daleka wygląda prosto, bez ugięć i falowania,
• haki są rozmieszczone równomiernie, także przy końcach i po obu stronach leja,
• haki nie podnoszą pokrycia i nie zasłaniają szczeliny wentylacyjnej dachu,
• wkręty są nierdzewne albo ocynkowane,
• teren wokół domu jest posprzątany, a pokrycie i elewacja nie są uszkodzone.

Jeśli to możliwe, zrób zdjęcia haków, zanim zostaną przykryte pokryciem. Przydadzą się przy reklamacji albo późniejszych pracach na dachu.