Zgrzewanie papy na powierzchni pionowej, jedna warstwa

Pionowa izolacja z papy ma jedno główne zadanie: nie dopuścić, żeby woda albo wilgoć z gruntu przeniknęła do muru. Na dachu z kolei pilnuje, żeby woda spływająca po połaci nie dostała się pod hydroizolację przy ścianie lub attyce. Typowe miejsca to:

• zewnętrzne ściany piwnic i kondygnacji podziemnych przed zasypaniem ziemią,
• ławy fundamentowe i cokół domu, gdzie hydroizolacja łączy się z izolacją poziomą pod ścianą,
• wewnętrzna strona attyki dachu płaskiego, na którą wywija się izolację dachową,
• styk tarasu lub balkonu ze ścianą budynku,
• murki oporowe, studnie, szyby i szamba od strony zewnętrznej.

Dlaczego akurat palnikiem? Zgrzana papa łączy się z podłożem na całej powierzchni, nie powstają pod nią pustki, którymi woda mogłaby wędrować, a asfalt na zakładach stapia się w jedną całość. Przy dobrze wykonanej robocie z pojedynczych pasów powstaje ciągła warstwa bez słabych miejsc na połączeniach.

Kiedy wystarczy jedna warstwa

Jedną warstwę papy zgrzewalnej stosuje się zwykle przeciw wilgoci gruntowej i wodzie, która nie napiera, czyli spływa w dół i odprowadza ją drenaż albo przepuszczalna zasypka. Zwykle wystarcza też przy wywinięciu izolacji dachowej na attykę, jeśli tak przewiduje układ warstw dachu. Jeśli dom stoi na glinie, gdzie po deszczu woda długo stoi wokół fundamentów, albo zwierciadło wody gruntowej sięga poziomu podłogi piwnicy, mamy już do czynienia z wodą pod ciśnieniem. Wtedy zwykle projektuje się dwie warstwy, inny system albo beton wodoszczelny. O tym decyduje projektant na podstawie warunków gruntowo-wodnych działki, a nie wykonawca na miejscu. Jeśli nie wiesz, z jaką wodą masz do czynienia przy swoim domu, zapytaj, zanim ekipa zacznie zgrzewać.

Przebieg różni się trochę w zależności od tego, czy chodzi o ścianę piwnicy w wykopie, czy o attykę na dachu, ale zasada jest ta sama.

1. Sprawdzić podłoże: musi być nośne, suche, równe, bez ostrych występów, resztek zaprawy i kurzu. Krawędzie się zaokrągla lub fazuje.
2. Wykonać fasetę, czyli skośne lub zaokrąglone przejście w narożu między powierzchnią poziomą a pionową, z zaprawy albo z gotowego klina. Dzięki temu papa nie biegnie pod ostrym kątem prostym.
3. Pomalować podłoże asfaltowym środkiem gruntującym i zostawić do wyschnięcia zgodnie z zaleceniami producenta, zwykle na kilka godzin.
4. Pociąć papę na pasy o długości odpowiadającej wysokości ściany, z zapasem na zakład na powierzchnię poziomą i na zakończenie u góry.
5. Zwinąć pas, przyłożyć go na dole przy ścianie, nagrzewać spodnią stronę papy i podłoże, a pas stopniowo rozwijać do góry. Dociskać go wałkiem lub szpachlą, żeby przylgnął całą powierzchnią.
6. Na wyższych ścianach zamocować papę u góry mechanicznie, tymczasowo lub na stałe, żeby nie zsuwała się, dopóki jest ciepła.
7. Zgrzewać zakłady boczne tak, żeby na krawędzi wypłynął cienki, ciągły pasek asfaltu, zwykle około pół centymetra.
8. Obrobić narożniki wewnętrzne i zewnętrzne, przejścia rur i kotew dodatkowymi łatami z tej samej papy.
9. Zakończyć górną krawędź listwą dociskową, przykręcić ją do ściany, a szczelinę nad listwą uszczelnić trwale elastycznym kitem przeznaczonym do asfaltu.
10. Sprawdzić zakłady i udokumentować gotową powierzchnię, zanim przykryje ją warstwa ochronna.

Połączenie z izolacją poziomą

Najbardziej wrażliwym miejscem pionowej izolacji jest jej dolna część, gdzie spotyka się z izolacją pod fundamentem lub na dachu. Papę poziomą zwykle wywija się na ścianę przynajmniej na kilka centymetrów, a pas pionowy ją przykrywa, albo odwrotnie, zależnie od kolejności robót. Ważne, żeby zakład miał wystarczającą szerokość, mniej więcej 10 do 15 cm, i był zgrzany bez przerw. Przy piwnicach często się zdarza, że izolacja pozioma wystaje spod płyty fundamentowej tylko na kawałek i jest oblepiona błotem. Taki brzeg trzeba oczyścić, wysuszyć i zagruntować, inaczej papa pionowa przyklei się tylko do brudu.

Duża część problemów z pionową izolacją powstaje jeszcze przed pierwszym zapaleniem palnika. Przed przyjazdem ekipy powinno być przygotowane:

• ściana jest skończona, a beton lub tynk miał czas dojrzeć i wyschnąć zgodnie z zaleceniami producenta, świeży beton zawiera dużo wody i papa się na nim nie trzyma,
• przy piwnicy wykop jest na tyle szeroki, żeby przy ścianie dało się bezpiecznie stać i pracować palnikiem, a skarpy lub obudowa wykopu są zabezpieczone przed osunięciem,
• przy attyce jest rusztowanie albo inny bezpieczny dostęp i zabezpieczenie przed upadkiem,
• z pobliża usunięto materiały palne, zwłaszcza styropian, drewno, folie i opakowania,
• przejścia rur, kanalizacji i peszli są osadzone wcześniej, bo każde późniejsze wiercenie przez gotową izolację to słabe miejsce,
• wiadomo, czym izolacja zostanie zabezpieczona po zakończeniu i kto to zrobi.

Pogoda ma ogromne znaczenie. W deszczu, we mgle i na zroszonym podłożu zgrzewać się nie da, bo woda pod papą zamienia się w parę i tworzy pęcherze. W niskich temperaturach asfalt sztywnieje, a papa pęka przy zginaniu, dlatego producenci podają minimalną temperaturę stosowania. Papy modyfikowane SBS zwykle można układać w chłodniejszą pogodę niż zwykłe papy oksydowane, ale i w ich przypadku obowiązuje wartość z karty technicznej.

Na powierzchnie pionowe stosuje się dziś prawie wyłącznie modyfikowane papy termozgrzewalne o grubości zwykle około 4 mm. Różnią się głównie rodzajem asfaltu, osnową i wykończeniem powierzchni.

Rodzaj asfaltu

• asfalt modyfikowany SBS (elastomerowy) jest elastyczny, dobrze znosi ruchy podłoża i mróz, na ściany i detale wybiera się go najczęściej,
• asfalt modyfikowany APP (plastomerowy) lepiej znosi wysokie temperatury i słońce, ale jest sztywniejszy i gorzej sprawdza się w narożnikach i na nierównej ścianie,
• asfalt oksydowany to najtańsza i najmniej elastyczna grupa, przy zgrzewaniu na powierzchniach pionowych używa się go już raczej wyjątkowo.

Osnowa

Osnowa decyduje o wytrzymałości i rozciągliwości papy. Włóknina poliestrowa jest elastyczna i odporna na rozerwanie, dlatego wybiera się ją przy piwnicach i tam, gdzie budynek może pracować. Welon lub tkanina szklana jest stabilniejsza wymiarowo, ale przy ruchach podłoża może szybciej pęknąć. Papa na osnowie szklanej ma sens tam, gdzie podłoże jest stabilne i nie grozi osiadanie.

Powierzchnia papy

Papa z drobnym posypem lub z cienką folią na wierzchu nadaje się pod ziemię i pod ocieplenie. Na attykę, która zostaje na słońcu, stosuje się papę wierzchniego krycia z gruboziarnistą posypką mineralną, która chroni asfalt przed promieniowaniem UV, albo przykrywa się izolację obróbką blacharską. Papa bez ochrany zostawiona na słońcu z czasem się starzeje i pęka.

Kiedy lepiej nie zgrzewać

Tam, gdzie w pobliżu jest styropian, konstrukcje drewniane albo plastikowe ramy okien i drzwi, otwarty płomień to ryzyko. Styropian pod wpływem ciepła się topi i grozi pożar. W takich miejscach stosuje się papy samoprzylepne, masy asfaltowe na zimno albo tak układa kolejność robót, żeby zgrzewać przed montażem ocieplenia. Przy cokole ocieplonego domu to częsty temat i warto go rozstrzygnąć przed rozpoczęciem prac.

W cenniku jest osobna pozycja na zgrzanie jednej warstwy papy na powierzchni poziomej. Materiał często jest ten sam, ale praca na ścianie wygląda inaczej i idzie wolniej. Różnice w skrócie:

• na powierzchni poziomej całą rolkę rozwija się za jednym razem i dociska nogą lub wałkiem, na ścianie pracuje się na przyciętych kawałkach i każdy nagrzewa się i dociska osobno,
• na ścianie działa grawitacja, ciepła papa ma skłonność do zsuwania się i odklejania na górnej krawędzi, dlatego potrzebuje mocowania mechanicznego i listwy dociskowej,
• na ścianie przypada więcej zakładów, narożników i przejść na metr kwadratowy, a każdy detal wymaga czasu i doświadczenia,
• wykonawca pracuje w niewygodnej pozycji, w wykopie lub na rusztowaniu, i trudniej mu zobaczyć, czy asfalt na zakładzie porządnie wypłynął,
• na powierzchni poziomej woda stoi i najbardziej obciąża zakłady, na ścianie woda spływa, więc liczy się przede wszystkim właściwy kierunek zakładów i dobre zakończenie u góry,
• pionową izolację trzeba od razu po wykonaniu chronić przed uszkodzeniem przy zasypywaniu, pozioma jest zwykle przykryta betonem, wylewką albo kolejną warstwą.

W praktyce oznacza to, że przy izolacji piwnicy kosztorys zawiera obie pozycje: powierzchnię poziomą pod płytą fundamentową lub na niej i powierzchnię pionową na obwodzie ścian. Na dachu płaskim większość to powierzchnia pozioma, a część pionowa to tylko pas wzdłuż attyk i ścian, ale właśnie tam najczęściej rozstrzyga się, czy dach będzie przeciekał. Mierz powierzchnię pionową na całej rozwiniętej wysokości, razem z zakładem na część poziomą i zakończeniem, a nie tylko do poziomu terenu.

Zakres pracy na ścianie nie zależy wyłącznie od liczby metrów kwadratowych. Na stopień trudności wpływa przede wszystkim:

• wysokość ściany, na wyższych ścianach papę trzeba łączyć na długości albo mocować, a pracuje się z rusztowania,
• liczba narożników, uskoków, filarów i przejść, prosta długa ściana jest dużo łatwiejsza niż rozczłonkowany obrys,
• stan podłoża, stary mur z kamienia lub cegły bez warstwy wyrównawczej trzeba najpierw otynkować albo zaszpachlować,
• usunięcie starej izolacji, resztek powłok i ziemi przy remoncie,
• dostęp, wąski wykop przy płocie sąsiada albo attyka bez rusztowania wyraźnie spowalniają pracę,
• bliskość materiałów palnych i okien, które trzeba osłonić albo rozwiązać inną technologią,
• pogoda, przy wilgoci i mrozie pracę się przerywa.

Przy remoncie starego domu, na przykład przedwojennego domu z kamiennymi fundamentami, często najwięcej czasu zajmuje właśnie odkopanie, oczyszczenie i wyrównanie ściany, a samo zgrzewanie idzie potem szybciej. W nowym domu z równą ścianą z betonu lub bloczków jest odwrotnie.

Pionowa hydroizolacja jest w środku łańcucha robót, a jej jakość zależy od tego, jak dobrze dogadają się poszczególni wykonawcy.

• z murarzami i betoniarzami: równe podłoże, zaokrąglone krawędzie, faseta w narożu i odpowiednio dojrzały beton,
• z hydraulikiem i elektrykiem: wszystkie przejścia osadzić wcześniej, najlepiej z kołnierzem uszczelniającym, do którego da się podłączyć papę,
• z ekipą od ocieplenia piwnicy: klej do płyt XPS musi być przeznaczony do podłoży bitumicznych, kleje rozpuszczalnikowe niszczą asfalt,
• z tym, kto zasypuje wykop: zasypka dopiero po sprawdzeniu izolacji, bez kamieni tuż przy ścianie, warstwami,
• na dachu z blacharzem lub dekarzem: obróbka attyki ma przykrywać górne zakończenie izolacji tak, żeby woda nie mogła dostać się za papę.

Błędy w izolacji pionowej są podstępne, bo po zasypaniu nikt ich nie widzi. Ujawniają się dopiero jako mokre plamy, wykwity soli albo pleśń w piwnicy, czasem po latach.

• podłoże niezagruntowane lub zakurzone, papa trzyma się tylko powierzchni i po czasie odpada,
• za słabe nagrzanie, papa przykleja się tylko punktowo i za nią powstają kanaliki dla wody,
• przegrzanie, osnowa się przepala, asfalt spływa i papa w tym miejscu traci wytrzymałość,
• brak mechanicznego zakończenia u góry, papa się odkleja, odgina i woda spływa za izolację,
• górna krawędź izolacji poniżej poziomu terenu, woda z cokołu dostaje się za nią, izolacja powinna zwykle kończyć się powyżej terenu,
• ostry narożnik bez fasety, papa w narożu nie przylega i przy osiadaniu się rozrywa,
• za krótkie lub źle skierowane zakłady, woda wpływa w połączenie,
• przejścia rur obłożone samym kitem, kit z czasem twardnieje i się odkleja,
• zasypka z gruzem i kamieniami prosto na papę bez warstwy ochronnej,
• jedna warstwa tam, gdzie działa woda pod ciśnieniem.

Zabezpieczenie izolacji po wykonaniu to osobna, ale konieczna sprawa. Pod ziemię daje się zwykle folię kubełkową wypustkami do gruntu, płyty XPS albo inną warstwę ochronną. Zasypuje się warstwami i zagęszcza ostrożnie, żeby izolacja się nie przesunęła ani nie została przebita.

Samo zgrzewanie jest gotowe, gdy papa ostygnie, zwykle w ciągu kilku minut. Całkowity czas robót zależy jednak od przygotowania. Środek gruntujący potrzebuje według producenta od kilku godzin do mniej więcej doby na wyschnięcie, w chłodzie i wilgoci dłużej. Świeży tynk lub warstwa wyrównawcza musi wyschnąć przed gruntowaniem. Beton nowych ścian potrzebuje czasu, żeby oddać nadmiar wilgoci, zwykle kilku tygodni.

Na ścianie w ciągu dnia robi się mniej metrów niż na powierzchni poziomej, bo dochodzą detale. Przy domu o prostym obrysie i równej ścianie piwnicę często izoluje się w kilka dni, przy rozczłonkowanym obrysie i starym murze trzeba liczyć się z dłuższym czasem. Nie zasypuj wykopu od razu po zakończeniu, najpierw daj izolację sprawdzić i ją sfotografuj.

O bezpieczeństwie: przy pracy z otwartym płomieniem na miejscu musi być gaśnica, a po skończeniu jeszcze przez jakiś czas sprawdza się, czy nigdzie nie tli się resztka materiału. Butli z propanem nie zostawia się w wykopie, bo cięższy od powietrza gaz gromadzi się przy ziemi. Jeśli poczujesz gaz albo wybuchnie pożar, opuść miejsce i dzwoń pod 112.

Samo zgrzewanie palnikiem na ścianie zostaw fachowcom. Praca z palnikiem w wykopie lub na rusztowaniu jest ryzykowna, a błąd trudno wykryć. Przygotowaniem podłoża możesz jednak ekipie bardzo pomóc i masz pewność, że izolacja będzie miała do czego się trzymać.

1. Odkopać ziemię przy ścianie do ustalonej głębokości tylko w zakresie, który jest bezpieczny, głębszy wykop zostawić firmie z obudową wykopu.
2. Oczyścić ścianę z ziemi, starych powłok i luźnych fragmentów szczotką drucianą i zostawić do wyschnięcia.
3. Skuć wystające resztki zaprawy i zaokrąglić ostre krawędzie.
4. Wypełnić większe ubytki i spoiny zaprawą naprawczą i zostawić do dojrzenia zgodnie z zaleceniami producenta.
5. Zamieść lub odkurzyć pył z powierzchni ściany i z poziomej krawędzi fundamentu.
6. Pomalować ścianę asfaltowym środkiem gruntującym pędzlem lub wałkiem cienką, równą warstwą, wyłącznie po uzgodnieniu z wykonawcą rodzaju gruntu.
7. Zostawić grunt do wyschnięcia zgodnie z kartą techniczną i chronić go przed deszczem i kurzem.
8. Usunąć z otoczenia styropian, drewno i inne materiały palne.

Odbiór zrób, zanim izolacja zostanie przykryta. Przejdź wzdłuż całej ściany i ostrożnie sprawdź krawędzie zakładów tępą szpachelką, nie mogą dać się podważyć. Przy odbiorze sprawdź, czy:

• papa jest zgrzana na całej powierzchni, bez pęcherzy, fałd i odstających brzegów,
• na zakładach bocznych widać ciągły pasek wypłyniętego asfaltu,
• zakłady mają wystarczającą szerokość i są ułożone tak, żeby woda spływała po nich, a nie w nie,
• w narożu jest faseta, a papa przylega do niej bez pustki,
• narożniki i przejścia są wzmocnione łatami i szczelnie połączone,
• dolny zakład na izolację poziomą jest ciągły i zgrzany,
• górna krawędź jest zakończona listwą, przykręcona i uszczelniona kitem,
• izolacja kończy się powyżej przyszłego poziomu terenu albo pod obróbką attyki,
• na papie nie ma przepalonych miejsc ani uszkodzeń mechanicznych,
• masz zdjęcia całej powierzchni i detali oraz dane użytej papy.