Montaż stalowej konstrukcji wsporczej (spawanej)

Stalowej konstrukcji nie projektuje się na oko. Wymiary profili, sposób kotwienia i to, czy wystarczy samo nadproże, czy potrzebna jest cała rama, określa konstruktor w swojej ekspertyzie lub projekcie. Bierze pod uwagę rodzaj ściany (żelbetowa płyta, cegła, beton komórkowy), obciążenie z wyższych kondygnacji oraz położenie otworu względem krawędzi płyty i innych otworów. W kamienicy z grubymi ścianami ceglanymi i w bloku z prefabrykatów rozwiązanie może wyglądać zupełnie inaczej, dlatego jeden projekt nie pasuje do wszystkich.

Spawanie to praca z otwartym ogniem i iskrami. Powinien je wykonywać spawacz z aktualnymi kwalifikacjami. W mieszkaniu trzeba też pamiętać o ochronie przeciwpożarowej: usunąć materiały palne, mieć pod ręką gaśnicę, a po zakończeniu pracy jeszcze przez jakiś czas obserwować miejsce spawania.

Dokładną kolejność ustala konstruktor. Przy płytach prefabrykowanych konstrukcję często osadza się dopiero po wycięciu otworu, w innych przypadkach najpierw wprowadza się nadproże, a dopiero potem wycina ścianę pod nim. Typowy przebieg wygląda tak:

1. Wyznaczyć otwór i położenie profili według projektu, sprawdzić instalacje w ścianie.
2. Podeprzeć strop lub ścianę nad przyszłym otworem stemplami montażowymi, jeśli przewiduje to projekt.
3. Wyciąć otwór piłą diamentową lub piłą linową, a narożniki dociąć albo nawiercić wiertłem koronowym, żeby nie powstawały pęknięcia.
4. Oczyścić krawędzie otworu z pyłu i luźnych kawałków betonu.
5. Osadzić stalowe profile z jednej lub obu stron ściany i wypoziomować je.
6. Wywiercić otwory pod kotwy lub śruby przelotowe i zamocować profile zgodnie z projektem.
7. Zespawać profile w narożnikach w ramę i oczyścić spoiny z żużla.
8. Wypełnić szczeliny między stalą a ścianą zaprawą bezskurczową lub zalewą, żeby profil przylegał całą powierzchnią.
9. Usunąć podpory dopiero po stwardnieniu wypełnienia i po kontroli.
10. Pomalować stal farbą antykorozyjną, szczególnie spoiny, i przygotować powierzchnię pod tynk, gładź lub okładzinę.

Profile stalowe

Na nadproża i ramy stosuje się profile walcowane. Ceowniki (np. UPE lub UPN) są bardzo popularne przy wielkiej płycie, bo można je przyłożyć z obu stron ściany i ściągnąć śrubami. Dwuteowniki i profile szerokostopowe (IPE, HEB) wybiera się przy większych rozpiętościach i większym obciążeniu, gdzie potrzebna jest sztywniejsza belka. Kątowniki służą raczej przy mniejszych otworach albo jako elementy uzupełniające. Jaki profil i jakiej wielkości, wynika z obliczeń, a nie z tego, co akurat leży w hurtowni.

Kotwienie

Profile łączy się ze ścianą kotwami chemicznymi, kotwami mechanicznymi albo przelotowymi prętami gwintowanymi, skręcanymi z obu stron. Kotwy chemiczne dobrze trzymają w betonie i w pełnym murze, ale wymagają czystych otworów i czasu na utwardzenie podanego przez producenta. W cegle dziurawce stosuje się tuleje siatkowe, inaczej żywica wypływa do pustek.

Spoiny i ochrona przed korozją

Dzięki spawaniu pojedyncze profile tworzą jedną sztywną całość. Tam, gdzie wymaga tego projekt, spoiny muszą być ciągłe, a nie tylko punktowe. Po spawaniu połączenia czyści się i maluje, bo właśnie na spoinach rdza pojawia się najwcześniej.

Dwa podobnie wyglądające otwory mogą się mocno różnić pracochłonnością. Robotę wydłuża i podraża przede wszystkim:

• większa rozpiętość otworu i cięższe profile, które trzeba wnieść i utrzymać podczas montażu,
• gruba ściana żelbetowa z gęstym zbrojeniem,
• konieczność podpierania przez kilka kondygnacji albo dłuższe pozostawienie podpór,
• ciasna przestrzeń, małe mieszkanie bez miejsca na manewry, winda, do której profile się nie mieszczą,
• instalacje w ścianie, które trzeba najpierw przełożyć (przewody elektryczne przekłada wyłącznie elektryk z uprawnieniami SEP),
• skomplikowany kształt ramy, skośne lub nieregularne ościeża.

Pracę ułatwia natomiast jasny projekt konstruktora, opróżnione i zabezpieczone folią pomieszczenie, dojazd z materiałem aż do miejsca montażu oraz ustalone z sąsiadami godziny, w których można hałasować i spawać.

• słabszy lub inny profil niż ten z projektu, tylko dlatego, że był pod ręką,
• wycinanie otworu bez podparcia albo z przecinaniem poza narożniki, co osłabia płytę i powoduje pęknięcia,
• profil, który nie przylega do ściany całą powierzchnią, bo szczeliny nie wypełniono zaprawą,
• kotwy osadzone w nieoczyszczonych otworach albo obciążone, zanim żywica stwardnieje,
• spoiny punktowe zamiast ciągłych, niedospawane narożniki ramy,
• spawanie bez zabezpieczenia otoczenia, przypalone podłogi, zadymione mieszkania sąsiadów,
• brak powłoki antykorozyjnej, zwłaszcza na spoinach i w miejscach, które potem znikną pod tynkiem,
• praca w nieogrzewanym pomieszczeniu bez względu na temperaturę, przy której zaprawa i żywica nie wiążą prawidłowo.

Przy odbiorze przejdź przez poniższe punkty, najlepiej zanim konstrukcja zostanie zakryta tynkiem lub płytą g-k:

• profile odpowiadają projektowi konstruktora rodzajem, wielkością i położeniem,
• nadproże lub rama są wypoziomowane i w jednej płaszczyźnie ze ścianą,
• kotwy lub śruby są w przewidzianej liczbie i dokręcone,
• spoiny są ciągłe, bez pęknięć i bez resztek żużla,
• szczelina między stalą a ścianą jest wypełniona i profil nigdzie nie odstaje,
• cała stal łącznie ze spoinami ma powłokę antykorozyjną,
• w ścianie nad otworem i wokół niego nie ma nowych pęknięć,
• podpory usunięto dopiero po stwardnieniu wypełnienia i po potwierdzeniu konstruktora lub kierującego pracami,
• otoczenie zostało sprawdzone po spawaniu, bez tlących się resztek i przypalonych miejsc,
• masz projekt lub ekspertyzę konstruktora oraz dokument potwierdzający wykonanie prac.