Szlifowanie stopni schodów i trzykrotne lakierowanie

Szlifowanie i ponowne lakierowanie ma sens wtedy, gdy uszkodzona jest głównie powierzchnia. Zanim zaczniesz, przejdź się po schodach i obciąż każdy stopień. Skrzypienie, stopień ruszający się pod nogą albo luźna balustrada to problemy, których szlifowanie nie rozwiąże.

Renowacja ma sens, gdy:

• stopnie i policzki są stabilne i nic się nie rusza,
• drewno nie jest zaatakowane przez szkodniki drewna ani zgniliznę,
• uszkodzenia sięgają tylko lakieru i cienkiej wierzchniej warstwy drewna.

Jeśli widzisz głębokie pęknięcia w elementach nośnych, poluzowane mocowanie do ściany albo stopnie zniszczone na dużą głębokość, warto rozważyć wymianę pojedynczych stopni. Liczy się też grubość warstwy użytkowej. Część schodów, zwłaszcza tańszych z ostatnich lat, ma lite drewno tylko jako cienką okleinę na płycie wiórowej lub klejonym podkładzie. Takie stopnie można szlifować bardzo ostrożnie albo wcale. Grubość zwykle zdradza boczna krawędź stopnia albo widok od spodu.

Przy większości drewnianych schodów kolejność jest taka sama. Różnice dotyczą zwykle liczby przejść szlifierką i rodzaju lakieru.

1. Oględziny i przygotowanie. Stolarz sprawdza stabilność stopni, zdejmuje przeszkadzające listwy i osłony, a otoczenie zabezpiecza folią i taśmą.
2. Szlifowanie zgrubne. Papierem o grubszej gradacji usuwa się cały stary lakier i wyrównuje wydeptane miejsca. Płaskie powierzchnie szlifuje się szlifierką taśmową lub mimośrodową, a narożniki, krawędzie i miejsca przy balustradzie szlifierką do detali albo ręcznie.
3. Szlifowanie wykończeniowe. Stopniowo przechodzi się na drobniejszy papier, żeby zniknęły rysy po grubym szlifowaniu i wydobyć rysunek drewna.
4. Szpachlowanie. Drobne pęknięcia i ubytki wypełnia się kitem do drewna w odpowiednim odcieniu, przeznaczonym pod wybrany lakier. Po wyschnięciu miejsce się przeszlifowuje.
5. Odpylanie. Pył się odkurza, a powierzchnię przeciera lekko wilgotną ściereczką. Kurz, który zostanie, zatopi się w lakierze i będzie widoczny.
6. Pierwsza warstwa. Często jest to lakier podkładowy, który zamyka pory drewna i poprawia przyczepność kolejnych warstw.
7. Szlif międzywarstwowy i dwie kolejne warstwy. Po wyschnięciu każdej warstwy powierzchnię lekko się przeszlifowuje drobnym papierem lub siatką, odpyla i nakłada następną warstwę.

Czas schnięcia między warstwami podaje producent lakieru i zależy on od temperatury oraz wilgotności w pomieszczeniu. Przy typowym lakierze wodnym to zwykle kilka godzin, ale pełne utwardzenie trwa znacznie dłużej.

Na schody nadaje się lakier do podłóg i parkietów, a nie do mebli. Schody pracują ciężej niż podłoga w salonie, bo codziennie stawiasz stopy dokładnie w tych samych miejscach. Najczęściej stosuje się lakiery poliuretanowe, które dobrze znoszą ścieranie.

• Lakiery wodne mniej pachną, szybciej schną i słabiej żółcą drewno. W zamieszkanym domu wybiera się je najczęściej.
• Lakiery rozpuszczalnikowe mocniej podkreślają i lekko przyciemniają drewno, ale intensywnie pachną. Wymagają dobrego wietrzenia i pracy bez otwartego ognia w pobliżu.
• Stopień połysku to kwestia gustu. Powierzchnia matowa i półmatowa mniej pokazuje drobne rysy, a połysk wygląda efektownie, ale widać na nim każdy ślad.

Skąd te trzy warstwy? Jedna warstwa jest cienka i szybko się wyciera. Trzy warstwy ze szlifem międzywarstwowym tworzą ciągłą powłokę, która chroni drewno przed ścieraniem i wilgocią z butów, a do kolejnej renowacji mija więcej czasu. Czasem zamiast lakieru wybiera się olej, ale wymaga on częstszej pielęgnacji.

Na nakład pracy i czas wpływają przede wszystkim:

• liczba i szerokość stopni oraz to, czy szlifuje się też podstopnice,
• kształt schodów, bo stopnie zabiegowe i schody kręcone szlifuje się wolniej niż proste,
• gatunek drewna, bo twardy dąb czy buk szlifuje się dłużej niż świerk lub sosnę,
• rodzaj i grubość starej powłoki, ponieważ niektóre starsze lakiery szybko zapychają papier,
• głębokość wydeptanych miejsc i liczba ubytków do szpachlowania,
• balustrada i słupki osadzone bezpośrednio w stopniach, wokół których trzeba szlifować ręcznie.

Pracę ułatwia z kolei swobodny dostęp do schodów, bez wykładzin, nakładek i przyklejanych pasków antypoślizgowych, po których trzeba najpierw usunąć klej.

Jeśli masz cierpliwość i wypożyczysz odpowiednie szlifierki, poradzisz sobie z renowacją samodzielnie. Licz się z dużą ilością pyłu, dlatego używaj maski co najmniej klasy FFP2 i okularów ochronnych. Jeśli mieszkasz w bloku, na przykład w mieszkaniu dwupoziomowym, sprawdź w regulaminie porządku domowego, w jakich godzinach obowiązuje cisza.

1. Sprawdzić stabilność stopni i grubość litego drewna.
2. Zdjąć listwy, nakładki i usunąć resztki kleju.
3. Zabezpieczyć otoczenie, balustradę i przylegającą podłogę.
4. Zeszlifować stary lakier grubszym papierem aż do czystego drewna.
5. Przeszlifować krawędzie i narożniki szlifierką do detali lub ręcznie.
6. Przeszlifować powierzchnię drobniejszym papierem wzdłuż włókien.
7. Wypełnić pęknięcia kitem i po wyschnięciu przeszlifować.
8. Odkurzyć pył i przetrzeć powierzchnię lekko wilgotną ściereczką.
9. Nałożyć pierwszą warstwę lakieru cienko i równomiernie.
10. Po wyschnięciu wykonać szlif międzywarstwowy i odpylić.
11. W ten sam sposób nałożyć drugą i trzecią warstwę.
12. Odczekać do utwardzenia lakieru według zaleceń producenta i do tego czasu oszczędzać schody.

Jeśli w trakcie prac musisz korzystać ze schodów, możesz najpierw polakierować co drugi stopień, a pozostałe dopiero po wyschnięciu. Taki sposób wydłuża jednak całą pracę.

• Resztki starego lakieru. Nowa powłoka słabo się na nich trzyma, powstają plamy, a później lakier się łuszczy.
• Nierówne szlifowanie. Pominięcie gradacji albo mocny docisk w jednym miejscu tworzy fale i wgłębienia, które lakier jeszcze podkreśli.
• Przeszlifowana okleina lub krawędź. Przy cienkiej warstwie użytkowej wystarczy chwila nieuwagi i na powierzchni pokazuje się podkład.
• Pominięty szlif międzywarstwowy. Warstwy gorzej się ze sobą łączą, a powierzchnia jest szorstka od kurzu.
• Lakier meblowy zamiast podłogowego. Wygląda dobrze tylko przez krótki czas i szybko ściera się w miejscach, gdzie się stąpa.
• Zbyt wczesne obciążenie. Chodzenie po schodach w butach, zanim lakier się utwardzi, zostawia w nim ślady.

Przy odbiorze obejrzyj schody w świetle dziennym i spójrz na nie także pod kątem, pod światło z okna. Tak widać nierówności, które umykają przy patrzeniu z góry.

• lakier ma na wszystkich stopniach jednakowy połysk, bez matowych i błyszczących plam,
• na powierzchni nie ma śladów wałka, zacieków ani zatopionych włosków i kurzu,
• krawędzie stopni są gładkie i nigdzie nie prześwituje podkład,
• miejsca szpachlowane pasują kolorem do drewna i nie wyczuwa się ich palcem,
• narożniki przy ścianie i wokół słupków balustrady są przeszlifowane i polakierowane,
• ściany, podłoga i balustrada wokół są czyste, bez plam lakieru,
• wiesz, jakiego lakieru użyto i od kiedy można w pełni obciążać schody.