30 cm kalınlığa kadar dış duvar örülmesi

Dış duvar evi soğuktan, nemden ve gürültüden korur. Yığma yapılarda döşemeyi ve çatıyı da taşır. Bu yüzden duvar göz kararı değil, projeye göre örülür. Malzemeyi, kalınlığı, pencere ve kapı boşluklarının yerini, lentoları ve hatılları proje belirler. Duvarın üzerine gelen yükü taşıyıp taşıyamayacağına statik hesabı yapan mühendis karar verir. Deprem bölgelerinde dolgu duvarın kolon ve kirişlere nasıl bağlanacağı da projede yer almalıdır.

30 cm'ye kadar kalınlıkta bir duvar, günümüzün ısı yalıtımı beklentilerini çoğu zaman tek başına karşılamaz. Bu yüzden uygulamada bu duvarlarla birlikte neredeyse her zaman mantolama düşünülür. Yalıtımsız tek katmanlı duvar ancak daha kalın bloklarla yapılır.

Bu iş kalemi üç farklı duvar türünü kapsar. Örme sırası birbirine benzer. Farkı malzeme, bağlayıcı ve işin hızı yaratır.

Klasik dolu pişmiş tuğla

Küçük ebatlıdır ve hem yatay hem dikey derzlerde klasik harçla örülür. Metrekareye çok sayıda tuğla düştüğü için iş yavaş ilerler. Bugün daha çok tadilatlarda, eski duvarı tamamlarken, bacalarda ve küçük yapı elemanlarında kullanılır. Yeni bir binanın bütün dış duvarları için daha az tercih edilir.

Dikey delikli seramik blok tuğla

Bunlar büyük ebatlı, içi boşluklu, pişmiş bloklardır. Birçoğunda yan yüzlerde geçmeli birleşim vardır, bu yüzden dikey derzlere harç konmaz. İki ana grup vardır:

• taşlanmamış bloklar klasik veya ısı yalıtımlı harçla, yaklaşık bir santimetrelik derzle örülür,
• taşlanmış bloklar yükseklik bakımından hassas düzlenmiştir ve üreticinin talimatına göre ince derz harcıyla veya sistemin duvar köpüğüyle örülür.

Pişmiş seramik ısıyı iyi depolar, sağlamdır ve dübeli iyi tutar.

Gazbeton bloklar

Hafif ve ölçüleri çok hassas bloklardır, ince derzli yapıştırıcıyla örülür. Kolayca kesilir ve zımparalanır, köşeler ve boşluklar hızlı çıkar. Dış duvarda bölme duvar blokları değil, projede istenen dayanıma sahip bloklar kullanılır. Gazbeton su emer. Bu yüzden duvarı uzun süre yağmurda bırakmamak gerekir. Ağır şeyleri asmak için de gazbetona uygun dübel kullanmak gerekir.

Hangi malzemenin seçileceğini öncelikle proje belirler: yük, istenen ısı yalıtımı, ses yalıtımı ve diğer yapı elemanlarıyla bağlantı. Mühendise danışmadan aynı duvarda farklı sistemleri karıştırmak iyi bir fikir değildir.

1. Zeminin kontrolü. Döşeme veya temel sağlam, temiz ve yaklaşık olarak düz olmalıdır. Usta kot farklarını ölçer ve duvarların yerini projeye göre zemine işaretler.
2. Yatay su yalıtımı. Dış duvarların altına yatay su yalıtımı serilir. Böylece zeminden gelen nem duvara çekilmez.
3. İlk sıranın oturtulması. İlk sıra, zemindeki pürüzleri alan çimento harcının üzerine dizilir. Hassas sistemlerde tesviye harcı ve nivelman takımı kullanılır. Burada her milimetre önemlidir, çünkü ilk sıradaki hata sonradan düzeltilemez.
4. Diğer sıraların örülmesi. Bloklar şaşırtmalı dizilir, yani dikey derzler alttaki sıraya göre kaydırılır. Köşeler ve duvar birleşimleri sistemin öngördüğü örgüyle yapılır. Usta duvarın şakülünü, düzlüğünü ve sıra yüksekliklerini sürekli kontrol eder.
5. Boşluklar ve lentolar. Pencere ve kapı boşlukları tam projedeki yerinde bırakılır. Üstlerine, duvara yeterince oturan lentolar konur. Sonradan taşıyıcı duvarda boşluk açmak yapının taşıyıcı sistemine müdahale demektir.
6. Kesme parçalar. Boşlukların kenarında ve kirişin altında kalan parçalar çekiçle kırılmaz, testereyle kesilir. Küçük tamirler ve derzlerin doldurulması örme sırasında hemen yapılır.
7. Hatıl. Duvarın üstüne, duvarı bağlayan ve döşemeden gelen yükü dağıtan hatıl gelir. Isı köprüsü oluşmasın diye hatılın dış yüzü genellikle yalıtılır.
8. Kür ve koruma. Bağlayıcı dayanımını kazanana kadar duvar yağmurdan, dondan ve kızgın güneşten korunur. Kürün ne kadar süreceği bağlayıcıya ve havaya bağlıdır, üreticinin talimatına uyun.

Duvar örmenin zorluğu, dolayısıyla maliyeti de, binadan binaya çok değişir. İşi kolaylaştıranlar:

• düz ve hassas dökülmüş bir beton zemin,
• uzun, düz duvarlardan oluşan sade bir plan,
• büyük ebatlı bloklar ve ince derzli bağlayıcı,
• vinç veya araba için rahat erişim ve malzeme istifi için yer.

İşi uzatanlar ise şunlardır:

• çok sayıda köşe, kavisli veya eğik duvar ve küçük boşluk,
• ilk sırada düzeltilmesi gereken bozuk bir zemin,
• iskele gerektiren yüksek duvarlar,
• daha çok parça ve daha çok harç demek olan küçük tuğlalar,
• tadilatta eski duvara bağlantı,
• işin durdurulmasını ve duvarın örtülmesini gerektiren kötü hava.

Taşıyıcı dış duvarları kendi başınıza örmeniz önerilmez. Bu duvarlar taşıyıcı sistemin parçasıdır ve hataları zor düzeltilir.

• Özensiz ilk sıra. Pürüzler sonra üst sıralarda kalın harçla kapatılmaya çalışılır. İnce derzli sistemlerde bu durum hassas blokların avantajını yok eder.
• Eksik veya hasarlı su yalıtımı. Duvar dibinde nemlenen duvarı sonradan onarmak çok zordur.
• Şaşırtmaya uyulmaması. Üst üste gelen dikey derzler duvarı zayıflatır ve çatlaklara yol açabilir.
• Yanlış bağlayıcı. Taşlanmış bloklarda klasik harç kullanmak ya da yapıştırıcıyı yalnızca şeritler hâlinde sürmek hem dayanımı hem ısı yalıtımını bozar.
• Kısa oturan lentolar. Pencerelerin üstünde çatlaklar oluşur.
• Çekiçle kırılan parçalar. Harçla doldurulan büyük boşluklar kalır ve bunlar ısı köprüsüne dönüşür.
• Kışın korumasız bırakılan duvar. Islanan bloklar ve donan bağlayıcı duvarın kalitesini düşürür.

İnşaat döşeme ve hatılla devam etmeden önce duvarı ustayla veya işin sorumlusu olan mühendisle birlikte gözden geçirin:

• duvarların yeri, kalınlıkları ve boşlukların konumu projeye uygun,
• dış duvarların altında hasarsız yatay su yalıtımı var,
• duvarlar şakülünde ve düz, su terazisi ve uzun bir mastarla kontrol edin,
• sıralar yatay, dikey derzler doğru şekilde kaydırılmış,
• köşeler ve duvar birleşimleri sisteme uygun bağlanmış,
• lentolar doğru yerleştirilmiş ve duvara yeterince oturuyor,
• duvarda büyük boşluk, kırık blok veya doldurulmamış yer yok,
• bağlayıcı üreticinin sistemine göre kullanılmış ve derzler dolu,
• duvar yağmura ve dona karşı korunmuş,
• kullanılan malzeme ve sistemlere ait belgeler size teslim edilmiş.