Schiedel tipi baca örülmesi

Schiedel tipi bir baca, birbirine tam oturan üç katmandan oluşur:

• Baca blokları: Genellikle hafif betondan yapılır. Bacanın yükünü taşır ve çevreyi sıcaktan korur
• Yalıtım: Blok ile iç boru arasında durur. Dumanın sıcak kalmasını sağlar, böylece bacanın içinde gereğinden fazla yoğuşma olmaz
• Seramik iç boru: Yüksek sıcaklığa, neme ve dumandaki asitlere dayanır

Sistemde bunların dışında özel parçalar da bulunur. En altta yoğuşma suyunu toplayan ve dışarı veren bir tava, onun üstünde kapaklı temizleme parçası yer alır. Kombi, kazan ya da sobanın duman borusu bağlantı ağzına takılır. Çatının üstünde ise kapak plakalı bir baca başlığı vardır. Çoğu zaman duman kanalının yanında ayrı bir havalandırma kanalı da yukarı çıkar.

1. Zemin kontrolü. Baca ağırdır. Bu yüzden sağlam bir temele ya da bu yükü taşıyacak şekilde tasarlanmış bir döşemeye oturmalıdır. Zemin düz ve terazide olmalıdır.
2. İlk parçanın yerleştirilmesi. İlk blok harca tam terazisinde oturtulur. En küçük sapma yükseldikçe büyür ve baca yana yatmaya başlar.
3. Yoğuşma tavası ve temizleme parçası. En alta yoğuşma tavası, üstüne temizleme kapaklı parça konur. Bunlar sonradan eklenmez, diğer parçalarla birlikte sırayla monte edilir.
4. Blokların örülmesi ve iç boruların yerleştirilmesi. Bloklar üreticinin önerdiği harçla örülür. Seramik borular asite dayanıklı özel macunla birleştirilir. Taşan macun hemen silinir, yoksa kanalın içinde çıkıntılar oluşur. Yalıtım, iç boru tam ortada kalacak şekilde sisteme uygun yerleştirilir.
5. Bağlantı ağzı. Bağlantı parçası kombi, soba ya da şöminenin yüksekliğine göre konur. Bu ölçüyü önceden almak gerekir. Bitmiş bacayı sonradan delmek gereksiz bir risktir.
6. Döşeme ve çatıdan geçiş. Bacanın çevresinde ahşap kirişlerle ve diğer yanıcı malzemelerle üreticinin öngördüğü mesafe bırakılır. Bu boşluk yanıcı hiçbir şeyle doldurulmaz.
7. Baca başlığı ve son işler. Çatının üstünde baca kapak plakasıyla bitirilir. Dış kısım dış cephe sıvasıyla sıvanır, kaplanır ya da hazır başlık kılıfı kullanılır. Çatıdan geçiş noktası sacla çevrilir ve su almayacak şekilde yalıtılır.

Peki iç boru neden bloğun içine sıkıca harçlanmaz? Seramik, ısındıkça genleşir. Genleşecek yeri yoksa dış bloğu çatlatır. Bu yüzden sistem, özellikle kapak plakasında, iç borunun serbest durmasını ve genleşme payını hesaba katar.

Sistem, bacaya neyi bağlayacağınıza göre seçilir:

• Şömine, soba, odun, pelet ya da kömür kazanı: Yüksek duman sıcaklığına ve is yangınına dayanıklı baca gerekir
• Yoğuşmalı doğalgaz kombileri: Dumanı serin ve nemlidir, çoğu zaman basınçla atılır. Bu yüzden ıslak çalışmaya uygun iç boru ya da kombi üreticisinin önerdiği başka bir çözüm gerekir
• İki cihaz, örneğin şömine ve kazan: Genellikle iki ayrı kanal ister. İkisini tek kanala bağlamak ancak hesapla yapılabilir

Kanal çapı ve baca yüksekliği cihazın gücüne göre bir mühendis ya da baca uzmanı tarafından belirlenmelidir. Gereğinden geniş bir kanal da, dar bir kanal da kötü çeker.

İşin zorluğunu ve dolayısıyla maliyetini en çok şunlar etkiler:

• Bacanın yüksekliği ve içinden geçtiği kat sayısı
• Kanal sayısı ve havalandırma kanalı olup olmadığı
• Bacanın baştan planlandığı yeni bir yapı mı, yoksa döşemelerin ve çatının delinmesi gereken mevcut bir ev mi olduğu
• Zeminin durumu, yeni temel ya da döşeme güçlendirmesi gerekip gerekmediği
• Çatıya erişim ve başlık örülürken iskele gerekip gerekmediği
• Başlığın bitiş şekli: sıva, kaplama ya da hazır kılıf
• Ağır blokların çatı katına ya da dar merdivenden taşınması

Uygulamada çoğu zaman en çok vakti örme işi değil, çatıdan geçiş alır. Orada kirişleri düzenlemek ve bacanın çevresindeki kiremidi ya da çatı kaplamasını yeniden yapmak gerekir.

Bitmiş baca ilk yakmadan önce bir baca uzmanına kontrol ettirilmelidir. Uzman, kanalın temiz ve sızdırmaz olduğunu, bağlantının doğru yapıldığını ve yanıcı malzemelere mesafenin yeterli olduğunu kontrol eder. Yangın durumunda sigorta şirketi de bacanın uygun yapılıp yapılmadığını sorabilir, bu yüzden kontrol belgesini saklamanız işinize yarar.

Doğalgaz kombisinin bağlantısını yalnızca yetkili bir doğalgaz tesisatçısı yapmalıdır. Elektrik bağlantısı ise ehil bir elektrikçinin işidir. Gaz kokusu alırsanız ortamı terk edin ve 187 doğalgaz acil hattını arayın. Yangın ya da zehirlenme şüphesinde 112'yi arayın.

• İlk parça terazide değil, baca yükseldikçe yana kayıyor
• İç borular asite dayanıklı macun yerine normal harçla birleştirilmiş
• Macun kanalın içine taşmış ve orada is tutuyor
• İç borunun genleşme payı bırakılmamış, boru bloğa bastırıyor ve kapak plakası çatlıyor
• Ahşap kirişler ya da çatı yalıtımı gereken mesafe bırakılmadan bacaya dayanmış
• Baca çatıdan yeterince yükselmiyor, bu yüzden kötü çekiyor ve rüzgârda duman geri tepiyor
• Çatı geçişi iyi yalıtılmamış ve çatı katına su sızıyor
• Yoğuşma suyu tahliyesi hiç yok ya da bağlanmamış

• Baca dik duruyor, bunu birkaç noktada su terazisi ya da çekül ile kontrol edebilirsiniz
• Temizleme kapağına rahatça ulaşılıyor ve kapak iyi kapanıyor
• Yoğuşma tavası yerinde ve tahliyesi bağlanmış
• Bağlantı ağzı cihazın yüksekliğine uygun
• Döşemelerde ve çatıda bacanın çevresinde üreticinin izin verdiğinden daha yakın yanıcı malzeme yok
• Baca başlığı çatıdan yeterince yüksek ve kapak plakası sağlam, çatlaksız
• Çatı geçişi sacla çevrilmiş ve su almıyor
• Başlıktaki sıva ya da kaplama bütün ve çatlaksız
• Kullanılan sistemin belgeleri ve baca uzmanının kontrol raporu elinizde