Alçıpan konstrüksiyona yalıtım

İki oda arasındaki sıradan bir bölme duvarda yalıtımın asıl görevi sesi azaltmaktır. Boşluktaki yün, yan odadan gelen konuşmayı, televizyonu ve müziği belirgin biçimde boğar. Yine de mucize beklememek gerekir: ses tavandan, döşemeden veya sızdıran birleşimlerden geçiyorsa duvardaki yün tek başına onu durdurmaz. Çok daha iyi sonuç, yünün çift kat alçıpan levha ve çevredeki duvar, tavan ve döşemeye esnek bağlantıyla birlikte kullanılmasından gelir.

Çatı katında ve dış duvarın önüne kurulan alçıpan kaplamada ise konu daha çok ısıdır. Burada yünü yerleştirmek yetmez, oda tarafına bir buhar kesici örtü de gerekir. Bu örtü olmazsa evin içindeki nem yalıtımın içine girer, orada yoğuşur ve zamanla küfe yol açabilir.

Peki alçıpanın içine neden hemen her zaman mineral yün konur da strafor (EPS) konmaz? Yün yumuşaktır, boşluğu aralık bırakmadan doldurur, yanmaz ve sesi çok daha iyi söndürür. Strafor serttir, sesi daha çok iletir ve alçıpan sistemlerin içine genellikle uygun değildir.

Bölme duvarda da çatı katında da sıra benzerdir, farklar daha çok ayrıntılardadır:

1. Metal profillerden taşıyıcı iskelet kurulur ve bir yüz alçıpan levhayla kapatılır.
2. Elektrikçi kabloları boşluktan geçirir ve buatları yerleştirir. Su borusu geçecekse tesisatçı da işini bu aşamada bitirir. Tesisatlar yün gelmeden önce tamamlanmış olmalıdır.
3. Yün, iki profil arasındaki net açıklıktan biraz geniş kesilir, genellikle yaklaşık bir santimetre fazla. Böylece profillerin arasına sıkışır ve aşağı kaymaz.
4. Yün aşağıdan yukarıya doğru yerleştirilir. Levhalar veya şeritler birbirine sıkıca dayanır, aralık kalmaz ama gereksiz yere de bastırılmaz.
5. Buatların, boruların ve kabloların çevresinde yalıtım ölçüsünde kesilir, bu noktalar boş bırakılmaz.
6. Çatı katında veya dış duvarda oda tarafına buhar kesici örtü gerilir, ek yerleri bantla kapatılır, örtü çevredeki duvarlara ve geçiş noktalarına sızdırmaz şekilde bağlanır.
7. Son olarak ikinci yüz alçıpanla kapatılır.

Yalıtımın kalınlığı çoğunlukla profil genişliğine göre belirlenir. 50 mm genişliğindeki profillerle kurulan bir duvara yaklaşık aynı kalınlıkta yün girer, daha geniş profillere daha kalını. Boşluk tamamen dolmalıdır, yarım kat yün belirgin biçimde zayıf sonuç verir. Mineral yün ürünlerinde ambalajda TS EN 13162 işaretini görmek, ürünün bu alandaki standarda göre üretildiğini gösterir.

• cam yünü hafiftir, kolay kesilir ve sıradan bölme duvarlar ile çatı katları için genellikle yeterlidir,
• taş yünü daha ağır ve yoğundur, yangına dayanımın daha önemli olduğu ya da daha iyi ses yalıtımı istenen yerlerde tercih edilir,
• akustik levha veya şerit doğrudan bölme duvarlar için üretilir ve profillerin arasına kolayca sıkıştırılır,
• rulo yün çatı katına ve asma tavanlara uygundur, mertekler arasına ve altına serilir.

Yangına dayanıklı bölme duvarlarda belirleyici olan yalnızca yün değil, sistemin tamamıdır. Yalıtımın türünü, yoğunluğunu ve levha katmanlarını sistem üreticisi veya proje belirler. Duvarın belli bir yangın dayanımı sağlaması gerekiyorsa, öngörülen katman düzenine birebir uyulmalıdır.

En kolayı, profil aralıkları düzenli olan düz bir bölme duvardır: yün yalnızca hazır bölmelere yerleştirilir. Şu durumlar daha çok zaman alır:

• çevresinde kesim yapılması gereken çok sayıda kablo, buat ve boru,
• düzensiz profil aralıkları, her parçanın ayrı ölçüyle kesilmesi,
• çatı katındaki eğimli yüzeyler, köşeler ve mertek araları,
• asma tavanlarda baş üstü çalışma, yünün düşmemesi için ayrıca sabitlenmesi,
• buhar kesicinin çatı pencereleri, bacalar ve kirişler çevresinde bağlanması,
• birden fazla yalıtım katı veya daha kalın yalıtım istenmesi.

Uygulamada yalıtımın duvarda olduğu ama gerektiği gibi çalışmadığı sık görülür. Başlıca nedenler:

• yün parçaları arasında veya profil kenarlarında kalan boşluklar, ses de ısı da buradan kaçar,
• fazla bastırılmış yün, sıkıştıkça yalıtım değeri düşer,
• dar kesilmiş yün, zamanla aşağı kayar ve duvarın üst kısmı boş kalır,
• çatı katında hiç olmayan veya delik buhar kesici, bantlanmamış ek yerleri,
• duvarın iki yüzünde birbirinin tam karşısına konan prizler, bu da ses için bir delik oluşturur,
• çevre profillerin altında sızdırmazlık bandı olmaması, bu durumda duvar tavana ve döşemeye sert bağlanır ve ses yapının içinden geçer.

Bir odadaki bölme duvara veya giydirme duvara yün yerleştirmeyi becerikli bir kişi kendisi de yapabilir. Elektrik işlerini mutlaka elektrikçiye bırakın, buhar kesicili çatı katı uygulamasını ise bir ustaya yaptırmanız daha doğru olur, çünkü orada sonucu ayrıntılar belirler. Mineral yünle çalışırken eldiven, gözlük, toz maskesi ve uzun kollu giysi kullanın.

1. Duvardaki tüm tesisatların bittiğini ve elektrikçinin onay verdiğini kontrol etmek.
2. Profiller arasındaki net açıklığı birkaç farklı yükseklikte ölçmek.
3. Yünü bir altlık üzerinde keskin, uzun bir bıçakla, ölçülenden biraz geniş kesmek.
4. Yünü bölmelere aşağıdan yukarıya yerleştirmek ve profiller arasına hafifçe sıkıştırmak.
5. Parçaları birbirine sıkıca dayamak, döşeme ve tavan kenarında aralık bırakmamak.
6. Buatların ve boruların çevresinde yünü ölçüsünde kesmek, küçük boşlukları artık parçalarla doldurmak.
7. Kapatmadan önce duvarı elle yoklamak, yünün hiçbir yerde eksik olmadığını ve profillerden taşmadığını kontrol etmek.
8. Artık parçaları ve tozu temizlemek, odayı havalandırmak.

Yalıtımı ikinci yüz kapatılmadan önce kontrol edin, sonrasında duvarın içini göremezsiniz:

• boşluk tüm yüzeyde ve tüm yükseklikte dolu, profil kenarlarında aralık yok,
• yün kendi kendine duruyor, sarkmıyor ve kaymıyor,
• yalıtım kalınlığı profil genişliğine veya anlaşılan katman düzenine uygun,
• buatların ve tesisatların çevresinde boş yer yok,
• çevre profillerin altında sızdırmazlık bandı var,
• çatı katında buhar kesici bütün, ek yerleri ve bağlantıları bantlı, örtü yırtık değil,
• yangına dayanıklı duvarlarda sistemin öngördüğü malzemenin aynısı kullanılmış.