Microcement

De post microcement omvat het volledige afwerkingssysteem op een voorbereide ondergrond. Daarbij horen het reinigen en primen, bij risicovolle ondergronden het inbedden van een glasvezelnet, twee tot drie lagen basis- en afwerkingsmicrocement met schuren tussen de lagen en tot slot een beschermende vernis in twee of meer lagen. Ook het afwerken van hoeken, randen en aansluitingen op andere materialen zit erin.

Niet inbegrepen zijn meestal het uitvlakken van grotere oneffenheden, een nieuwe chape, de waterdichting van de douche, het demonteren en terugplaatsen van sanitair en breekwerk. Is de ondergrond niet vlak en stevig, dan wordt dat eerst met een apart werk opgelost.

Waar het zinvol is

• een badkamerrenovatie waarbij u oude, maar goed hechtende tegels niet wilt uitbreken,
• vloeren in living, keuken en inkomhal waar een doorlopend oppervlak zonder dorpels gewenst is,
• douches en muren rond het bad, met een correct uitgevoerde waterdichting,
• de muur boven het keukenwerkblad, werkbladen, trappen en meubels uit stijve platen,
• winkels, horecazaken en vakantiewoningen waar een industriële look gezocht wordt.

Waar het eerder een risico is

• ondergronden die bewegen, zoals oud parket, houten planken zonder stabilisatie of verende gipskartonvloeren,
• verse chapes en bepleisteringen die nog niet droog zijn,
• ondergronden met opstijgend vocht, bijvoorbeeld in een kelder zonder isolatie of in een oudere rijwoning,
• oppervlakken met actieve barsten en uitzetvoegen die men zonder onderbreking zou willen overbruggen,
• buiten, zonder een systeem dat de fabrikant uitdrukkelijk voor buitengebruik voorziet.

Microcement vervangt geen herstelling van de ondergrond. Fabrikanten zijn het erover eens: wat eronder beweegt, wordt vroeg of laat ook aan het oppervlak zichtbaar.

De ondergrond moet stevig, droog, proper en stabiel zijn. Meestal gaat het om een cement- of anhydrietchape, bepleistering, beton, gipskartonplaten op muren en oude keramische tegels. Bij tegels kijkt men eerst of ze niet hol klinken. Loszittende tegels worden vervangen of opnieuw gelijmd, het oppervlak wordt ontvet en de voegen worden opgevuld, zodat ze niet door de dunne laag tekenen.

Zuigende ondergronden, zoals pleister en chape, krijgen een primer die de zuiging gelijkmatig maakt. Niet-zuigende, zoals geglazuurde tegels, krijgen een hechtbrug met kwartszand, zodat het microcement zich kan vastzetten. Op ondergronden waar barsten kunnen ontstaan, wordt een glasvezelnet in de eerste laag ingebed. Welke primer precies gebruikt wordt, bepaalt de fabrikant van het systeem, en producten van verschillende merken combineren is geen goed idee.

Nieuwe chapes moeten voldoende uitdrogen. De vochtgrens geeft de fabrikant op, op de werf wordt ze gemeten met de carbidmethode of een vochtmeter. Bij vloerverwarming moet de chape volgens een opwarmprotocol opgestookt zijn voordat de werken starten.

1. Vlakheid, sterkte en vochtgehalte van de ondergrond controleren en holle plekken opsporen door te kloppen.
2. Oneffenheden en barsten herstellen, bij tegels de voegen opvullen en het glazuur opschuren.
3. Het stof opzuigen en de ondergrond ontvetten en reinigen volgens de richtlijnen van de fabrikant.
4. Primer of hechtbrug aanbrengen naargelang de ondergrond en laten drogen.
5. Bij risicovolle ondergronden het glasvezelnet met overlapping in de eerste laag inbedden.
6. De eerste basislaag microcement dun aanbrengen met een stalen spaan.
7. Na het drogen de laag schuren en het stof opzuigen.
8. De volgende basislaag aanbrengen en opnieuw schuren.
9. Eén of twee afwerkingslagen fijn microcement aanbrengen, die het uiteindelijke uitzicht bepalen.
10. De afwerkingslaag laten drogen, licht schuren en grondig ontstoffen.
11. De beschermende vernis met een rol in minstens twee lagen aanbrengen volgens de technische fiche.
12. Het oppervlak beschermen tegen water en belasting tot het volledig uitgehard is.

Ter indicatie van de wachttijden: de Deense fabrikant Urban Hald vermeldt in zijn handleiding lagen microcement tot 1 mm, 2 tot 4 uur droogtijd voor het schuren, minstens 12 uur na de laatste laag voor het vernissen en de tweede vernislaag na 8 uur. Volgens de fabrikant kan men na 24 uur op kousen over het oppervlak lopen, maar waterdicht en volledig uitgehard is het pas na 7 dagen. Andere merken die in België verkrijgbaar zijn, hebben gelijkaardige maar niet identieke tijden, dus de technische fiche van het gebruikte systeem is doorslaggevend.

Eencomponent en tweecomponent microcement

Eencomponentsystemen worden enkel met water aangemaakt. Ze zijn eenvoudiger voor te bereiden en geschikt voor kleinere oppervlakken. Tweecomponentsystemen worden gemengd met een polymeerhars die de elasticiteit en hechting verhoogt. Voor zwaarder belaste vloeren en in badkamers kiest men vaker voor tweecomponent.

Grove en fijne korrel

De basislagen bestaan uit grover materiaal dat sterkte geeft. De afwerkingslagen zijn fijn en bepalen de textuur. Een fijn oppervlak oogt glad en mat, een grover oppervlak lijkt meer op steen en is minder glad. Voor badkamervloeren kiest men vanwege het slipgevaar vaak een iets grovere afwerkingslaag of een vernis met antislipadditief.

Vernissen en bescherming

Het is de vernis die microcement beschermt tegen water, vet en vlekken. Meestal gebruikt men tweecomponent polyurethaanvernis in mat, satijn of glanzend. De vernis moet van dezelfde fabrikant komen als het microcement. Een andere vernis kan vlekken geven of afbladderen.

Kleur

Microcement wordt rechtstreeks bij het mengen met pigmenten gekleurd. De kleur wordt dus voor het hele oppervlak in één keer gemengd of volgens een exact recept. Bij bijmengen is het moeilijk dezelfde tint te raken, waardoor kleine herstellingen op een groot oppervlak meestal niet onzichtbaar uit te voeren zijn.

Gevernist microcement is bestand tegen water, maar op zich geen waterdichting. In de douche en rond het bad komt er daarom eerst een waterdichtingslaag onder, met band in de hoeken en manchetten rond de afvoer en de kranen. Bij een inloopdouche op vloerniveau moet de helling naar de afvoer al in de chape zitten, het microcement volgt die enkel.

Microcement kan ook op vloerverwarming. Volgens de fabrikanten wordt de verwarming enkele dagen voor het aanbrengen uitgezet en pas opnieuw aangezet als de vernis uitgehard is. Urban Hald vermeldt uitzetten minstens 72 uur voor de werken en aanzetten ten vroegste 24 uur na de laatste vernislaag. De temperatuur moet daarna geleidelijk stijgen. Bruusk opstoken veroorzaakt spanningen en haarscheurtjes.

Het wordt aangebracht bij een ruimte- en ondergrondtemperatuur van ongeveer 10 tot 25 °C. Bij koude droogt het traag en hardt het misschien niet goed uit, bij warmte en tocht droogt het te snel en is het moeilijk glad te zetten.

• onvoorbereide ondergrond: holle tegels, stof of vet zorgen voor loskomen en barsten,
• overbrugde uitzetvoeg: de beweging van de ondergrond komt in het oppervlak en er ontstaat een barst net boven de voeg,
• bewegende ondergrond: op parket of een verende vloer scheurt zelfs het net,
• te dikke laag in één keer: het materiaal krimpt en vormt een web van haarscheurtjes,
• overgeslagen schuurbeurt: de volgende laag hecht slechter en het oppervlak wordt oneffen,
• slecht gemengd pigment: er verschijnen donkere strepen en vlekken,
• vernis van een andere fabrikant: kleurverandering, melkachtige vlekken of afbladderen,
• ontbrekende waterdichting in de douche: water dringt via microbarstjes door tot de ondergrond en de tegels eronder,
• te vroeg in contact met water: de vernis is nog niet uitgehard en er blijven witte vlekken.

In de praktijk gebeurt het dat de eigenaar een oppervlak verwacht dat even egaal is als een gelakt paneel. Microcement is handwerk, spaansporen en lichte tintverschillen horen bij het uitzicht. Het loont dus om vooraf een staal of een referentiewerf van dezelfde aannemer te bekijken en af te spreken welk uitzicht nog aanvaardbaar is.

Bij de keuze wordt microcement meestal vergeleken met grootformaat tegels en met gietvloeren in epoxy of polyurethaan. Elke oplossing volgt een andere logica.

• microcement: dunne laag zonder voegen, ook op muren, meubels en trappen te gebruiken, met een ambachtelijk uitzicht waarbij elk oppervlak wat anders is. Vraagt regelmatig onderhoud van de vernis,
• grootformaat tegels: zeer slijtvast en bijna onderhoudsvrij, er zijn weinig voegen, maar ze verdwijnen niet helemaal. Bij renovatie worden de oude tegels meestal uitgebroken en wordt de ondergrond uitgevlakt,
• gietvloer: zelfnivellerende laag vooral voor vloeren, slijtvast, maar niet geschikt voor muren en douches en technischer van uitzicht.

Microcement wint waar een doorlopend oppervlak over vloer en muren belangrijk is en waar het uitbreken van oude tegels veel stof en tijd zou kosten, bijvoorbeeld in een bewoond appartement. Tegels winnen waar men zo weinig mogelijk onderhoud en maximale slijtvastheid verwacht, zoals in de inkomhal of de wasplaats.

Het kleine vlak tussen werkblad en hangkasten is een goede plek voor een eerste poging. Een fout is hier zonder grote kosten te herstellen en de techniek leert u net zoals op de vloer.

1. Een volledig systeem van één fabrikant kopen: primer, basis- en afwerkingsmicrocement, pigment, vernis en spaan.
2. De zekering uitschakelen, stopcontacten en schakelaars demonteren en werkblad, kasten en omgeving afplakken met tape en folie.
3. De oude tegels opschuren en ontvetten, de voegen opvullen en de hechtbrug aanbrengen.
4. Volgens de handleiding enkel zoveel materiaal aanmaken als binnen de verwerkingstijd gebruikt kan worden.
5. Een dunne eerste laag opzetten, laten drogen en schuren.
6. De tweede laag en de afwerkingslaag opzetten, de spaan onder een kleine hoek houden en kruiselings werken.
7. Na het drogen met fijn schuurpapier schuren, stofzuigen en afnemen met een vochtige doek.
8. De vernis met een rol in twee dunne lagen aanbrengen en de wachttijd ertussen respecteren.
9. De tape verwijderen voordat de vernis volledig uitgehard is, zodat de rand niet mee loskomt.
10. Het oppervlak laten uitharden en het pas daarna blootstellen aan water en vet.

Informeer bij uw gemeente of voor uw werken een vergunning of melding nodig is. In een appartementsgebouw geldt het reglement van de mede-eigendom, onder meer voor lawaaierige werken bij het schuren, en het is verstandig de syndicus te verwittigen als aan afvoeren gewerkt wordt. Een lek vanuit de douche of de afvoer kan immers schade veroorzaken bij de buren onder u.

Bekijk het oppervlak in scheerlicht, bijvoorbeeld met een zaklamp die op de vloer ligt. Zo komen oneffenheden, scherpe spaanranden en plekken zonder vernis tevoorschijn. Klop op het oppervlak, de klank moet overal gelijk zijn. Ga met uw vinger over randen en hoeken, ze mogen niet scherp of afgebladderd zijn.

Laat in de douche na volledige uitharding water lopen en kijk of het naar de afvoer loopt en nergens blijft staan. Vraag bij een badkamer naar gegevens over de gebruikte waterdichting en naar foto's van voor het aanbrengen van het microcement.

Checklist bij de oplevering

• het oppervlak is doorlopend, zonder barsten en losgekomen plekken,
• de tint is over het hele oppervlak gelijk, zonder opvallende strepen,
• de vernis is overal aangebracht, ook op randen, hoeken en rond de afvoer,
• uitzetvoegen zijn behouden en elastisch opgevuld,
• aansluitingen op sanitair, dorpels en andere materialen zijn netjes en afgedicht,
• het water in de douche loopt naar de afvoer,
• de aannemer heeft de naam van het systeem, de vernis en onderhoudsrichtlijnen bezorgd,
• er is afgesproken vanaf wanneer het oppervlak volledig belastbaar is.

Voor het dagelijkse poetsen volstaat water met een pH-neutraal middel. Agressieve producten, javel, schuurmiddelen en stoomreinigers beschadigen de vernis. Onder meubelpoten komen viltjes. Op vloeren met veel doorloop wordt de vernis na enkele jaren vernieuwd, en fabrikanten raden aan geregeld een beschermende onderhoudslaag aan te brengen, zodat het oppervlak mooi en sterk blijft.

In de prijslijst van NUMIQ wordt microcement gerekend als werkuren per m² inclusief klein verbruiksmateriaal. Het microcementsysteem zelf en de vernis staan apart vermeld als materiaal. De basisprijs voor het werk in België bedraagt ongeveer 147 € per m². De prijzen verschillen per regio en stad, in Brussel en rond de grote steden liggen ze meestal hoger dan in kleinere gemeenten.

Het resultaat hangt vooral af van de staat van de ondergrond en de grootte van het oppervlak. Een kleine badkamer met veel hoeken, nissen en doorvoeren vraagt per vierkante meter meer tijd dan een grote vlakke vloer. Muren en plafonds gaan trager dan vloeren. Ook speelt mee of er een net nodig is, een hechtbrug op tegels, hoeveel afwerkingslagen er komen en welke vernis gebruikt wordt. Herstelling van de ondergrond, uitvlakken en waterdichting worden als aparte werken gerekend.

Overweegt u klassieke tegels, lees dan het artikel Tegelwerk. Een gelijkaardige decoratieve muurafwerking wordt beschreven in het artikel Venetiaans stucwerk en gepolijst pleisterwerk. De waterdichting onder de douche komt aan bod in het artikel Waterdichting van de badkamer onder tegels.