Water- en afvoerleidingen in appartement vervangen (pakket)

De omvang verschilt per firma, dus laat altijd op papier zetten wat erin zit. Meestal hoort erbij:

• Demonteren van de oude water- en afvoerleidingen in het appartement
• Kappen of frezen van sleuven voor de nieuwe leidingen
• Nieuwe leidingen voor koud en warm water, vaak meerlagenbuis of kunststof
• Nieuwe afvoeren van PVC of PP met de juiste helling
• Aansluitpunten voor kranen, douche, bad, toilet, wasmachine en vaatwasser
• Afsluiters en een druktest voordat alles wordt dichtgemaakt

Vaak zit er juist níet in: vervangen van de standleiding, dichtmaken en plafonneren van de sleuven, tegelwerk, het plaatsen van sanitair en het aansluiten van een boiler of cv-ketel. In de praktijk gebeurt het regelmatig dat iemand rekende op een "instapklare badkamer", terwijl het pakket ophield bij afgedopte aansluitpunten. Vraag daarom vooraf precies waar het werk stopt.

Goed leidingwerk begint met plannen, niet met boren. De volgorde is meestal zo:

1. Het appartement opmeten en vastleggen waar lavabo, douche, wasmachine, spoelbak en vaatwasser komen. Later aansluitpunten verplaatsen is onnodig extra werk.
2. Met de syndicus of de vereniging van mede-eigenaars (VME) afspreken wanneer het water op de standleiding dicht kan, en waar de gemeenschappelijke leiding ophoudt en jouw deel begint.
3. De oude leidingen verwijderen en sleuven maken in wanden en vloer.
4. De nieuwe leidingen leggen, verbinden, vastzetten met beugels en isoleren.
5. De afvoeren leggen met helling richting de standleiding.
6. De waterleiding afpersen (een druktest) en de afvoeren controleren, terwijl alles nog open ligt.
7. De sleuven dichtmaken of de wanden klaarmaken voor de tegelzetter.

In een gemiddeld appartement duurt het leidingwerk zelf meestal een paar dagen. Hoe lang precies hangt af van het aantal tappunten en van hoe makkelijk de loodgieter bij de leidingen kan.

In Belgische woningen zie je veel koper, en in oudere gebouwen van vóór ongeveer 1970 soms nog loden leidingen. Lood hoort er altijd uit, want het kan in het drinkwater terechtkomen. Bij een volledige vervanging kiezen loodgieters tegenwoordig vaak voor kunststof. Waarom? Het roest niet, is licht en gaat snel.

• Meerlagenbuis (kunststof met een laagje aluminium) is in België erg gangbaar. De buis laat zich goed buigen en past prima in een vloer of achter een voorzetwand. De koppelingen worden geperst, en daarvoor is het juiste persgereedschap nodig.
• Koper is nog altijd een degelijke keuze, vooral voor leidingen die in het zicht liggen. Het wordt gesoldeerd of geperst.
• PPR (polypropyleen) wordt met warmte aan elkaar gelast, zodat buis en hulpstuk één geheel worden zonder pakkingen. Voor warm water gebruik je buizen die de fabrikant daarvoor geschikt maakt.
• PVC- of PP-afvoerbuis is alleen voor afvoer bedoeld, nooit voor drinkwater.

Met goed materiaal en een nette montage gaan kunststof leidingen volgens fabrikanten tientallen jaren mee. Vergeet de isolatie niet: warm water om warmteverlies te beperken, koud water om condens te voorkomen en te zorgen dat het niet opwarmt naast de warmwaterleiding.

Ook al spreek je een pakket af, de situatie in je appartement bepaalt hoeveel werk het is. Het werk gaat makkelijker bij:

• Een leeg appartement zonder meubels en met de tegels er al af
• Badkamer, toilet en keuken die op dezelfde plek blijven
• Goede bereikbaarheid van de standleidingen en afsluiters
• Gelijktijdige renovatie van elektriciteit en vloeren, zodat sleuven in één keer worden gemaakt

Lastiger wordt het als je de keuken of badkamer verder van de standleiding wilt hebben. Een afvoer heeft helling en ruimte in de vloer nodig, en een betonvloer met een dunne chape biedt die vaak niet. Ook harde betonwanden, oude afsluiters die niet meer dicht willen of onverwachte obstakels in de muur kosten extra tijd en materiaal.

Standleidingen en hoofdafsluiters horen meestal bij de gemeenschappelijke delen van het gebouw. Overleg daarom altijd vooraf met de syndicus of de VME als je daaraan wilt werken of het water voor een hele standleiding moet worden afgesloten. Veel gebouwen hebben eigen afspraken in het reglement van inwendige orde, bijvoorbeeld vaste momenten waarop het water dicht mag. De watermeter is van het drinkwaterbedrijf: blijf van de verzegeling af en neem contact op met je waterbedrijf als de meter moet worden verplaatst.

Een goede installateur werkt volgens de geldende normen en technische voorschriften voor drinkwaterinstallaties. Vraag gerust of hij daarmee vertrouwd is.

Moet er in de keuken iets aan de gasleiding of het kooktoestel gebeuren, laat dat dan alleen door een erkend installateur doen. Ruik je gas? Verlaat de woning, laat de deur open, gebruik geen schakelaars en bel je netbeheerder: Fluvius in Vlaanderen, Sibelga in Brussel, ORES of RESA in Wallonië. Bij direct gevaar bel je 112.

• Leidingen dichtmaken zonder druktest. Een lekkende koppeling zoek je dan door in de nieuwe tegels te kappen.
• Te weinig helling of te veel bochten in de afvoer, waardoor die snel verstopt raakt.
• Geen isolatie, waardoor het koude water opwarmt en de leiding condenseert.
• Koppelingen van verschillende merken door elkaar gebruiken die niet goed op elkaar passen.
• Geen aparte afsluiters per ruimte. Bij een lek moet dan het water in het hele appartement dicht.
• Geen foto's van het leidingtracé. Later boor je zo een leiding aan als je een plankje ophangt.

Voordat de sleuven dichtgaan en je de oplevering aftekent, controleer je:

• Of de druktest is gedaan en je daar een verslag van hebt
• Of je foto's of een schets hebt van alle leidingen in wanden en vloer
• Of warm en koud water goed van elkaar te onderscheiden zijn en warm links zit
• Of elk aansluitpunt op de afgesproken plek en hoogte zit
• Of de leidingen geïsoleerd zijn en stevig vastzitten
• Of alle afsluiters werken en helemaal dicht kunnen
• Of de afvoeren bij een proef snel leeglopen zonder te borrelen
• Of je een lijst van de gebruikte materialen en de garantievoorwaarden hebt gekregen
• Of de syndicus of VME weet dat het water weer open is en de watermeter onaangeroerd is