Τι πρέπει να προσέξετε όταν γκρεμίζετε τοίχους και φέροντες τοίχους;

Αντίθετα, οι παλαιότερες διαρρυθμίσεις χαρακτηρίζονται από σκοτεινούς διαδρόμους, χώρους που δεν αξιοποιούνται σωστά και χαμηλότερες τιμές όταν έρθει η ώρα να πουληθεί το σπίτι.

Για όσους θέλουν να ανοίξουν τον χώρο τους, οι περιττοί τοίχοι είναι ένα προφανές αλλά συχνά υποτιμημένο εμπόδιο. Πολλοί μη ειδικοί δεν μπορούν να προβλέψουν τα προβλήματα που μπορεί να προκύψουν κατά την αφαίρεση ενός τοίχου και παρ' όλα αυτά ξεκινούν τη δουλειά μόνοι τους.

Η πρώτη πρόκληση κατά την αφαίρεση τοίχων είναι να διαπιστώσετε αν ο συγκεκριμένος τοίχος φέρει φορτία ή αν συμβάλλει στην αντισεισμική αντοχή του σπιτιού. Πρόκειται για μια σημαντική και σύνθετη εργασία. Οι περισσότεροι ιδιοκτήτες γνωρίζουν ότι κάποιοι τοίχοι στο σπίτι τους είναι φέροντες, όμως ελάχιστοι μπορούν να τους αναγνωρίσουν με βεβαιότητα. Αν σχεδιάζετε εργασίες κατεδάφισης, είναι απαραίτητο να ξέρετε ακριβώς ποιους τοίχους μπορείτε να αφαιρέσετε με ασφάλεια, ώστε να μη διαταραχθεί η στατική επάρκεια του κτιρίου.

Χωρίς στατικά σχέδια ή εκτίμηση από μηχανικό, είναι δύσκολο να είστε σίγουροι.

Τι είναι οι φέροντες τοίχοι;

Οι φέροντες τοίχοι παραλαμβάνουν όλο το βάρος της κατασκευής του σπιτιού. Σε σεισμογενείς περιοχές, όπως είναι μεγάλο μέρος της Ελλάδας, αντιστέκονται στις σεισμικές δυνάμεις και προστατεύουν το κτίριο από ζημιές. Οι περισσότεροι φέροντες τοίχοι είναι εξωτερικοί, όμως κάποιοι βρίσκονται και στο εσωτερικό του σπιτιού.

Τα παρακάτω χαρακτηριστικά μπορεί να δείχνουν ότι ένας εσωτερικός τοίχος είναι φέρων:

• Είναι κάθετος στα δοκάρια του δαπέδου, της οροφής ή της στέγης
• Βρίσκεται ακριβώς κάτω από άλλον τοίχο ή ελαφρώς μετατοπισμένος σε σχέση με αυτόν
• Πατάει σε φέρουσα δοκό ή σε θεμέλιο από σκυρόδεμα
• Βρίσκεται στο κέντρο του κτιρίου και εκτείνεται κατά μήκος της μεγάλης πλευράς του

Ένα συνηθισμένο λάθος πολλών ιδιοκτητών είναι να θεωρούν ότι ένας τοίχος που καλύπτει μόνο μέρος του χώρου δεν μπορεί να είναι φέρων. Συχνά υπάρχει στο σπίτι ένας κύριος φέρων τοίχος και δίπλα του ένας γειτονικός φέρων τοίχος ή ένας τοίχος κάθετος σε αυτόν, ο οποίος δεν είναι απαραίτητα ολόκληρος αλλά μόνο τμηματικός. Το ότι ένας τοίχος είναι κοντός και δεν διατρέχει όλο το μήκος του δωματίου δεν σημαίνει ότι δεν σηκώνει μέρος του βάρους του σπιτιού.

Η ηλικία του σπιτιού είναι επίσης ένας από τους παράγοντες που καθορίζουν ποιοι τοίχοι είναι φέροντες. Για παράδειγμα, αν μένετε σε μια σχετικά καινούργια ισόγεια μονοκατοικία, οι περισσότεροι ή και όλοι οι εσωτερικοί τοίχοι πιθανότατα δεν θα είναι φέροντες. Όπως αναφέραμε, φέροντες θα είναι μόνο οι εξωτερικοί. Αυτό συμβαίνει επειδή τα νεότερα σπίτια κατασκευάζονται με αυτοφερόμενα ζευκτά στέγης, τα οποία μεταφέρουν το βάρος της στέγης μόνο στους εξωτερικούς τοίχους.

Τα παλαιότερα σπίτια όμως δεν χτίζονταν με αυτόν τον τρόπο, γι' αυτό πολλοί εσωτερικοί τοίχοι τους είναι φέροντες. Αυτό ισχύει κυρίως για σπίτια άνω των 50 ετών. Οι παλαιότερες στέγες αποτελούνται από ψαλίδια ή δοκούς και σε πολλές περιπτώσεις οι εσωτερικοί τοίχοι χρειάζονται για να στηρίζουν τη στέγη, ώστε το φορτίο της να κατανέμεται σε περισσότερα σημεία του σπιτιού.

Παρότι αναφέραμε ορισμένα χαρακτηριστικά των φερόντων τοίχων, δεν τα πληρούν όλοι οι φέροντες τοίχοι. Μπορείτε να μελετήσετε μόνοι σας τα αρχικά στατικά σχέδια, όμως το καλύτερο που έχετε να κάνετε, πριν πιάσετε τη βαριοπούλα, είναι να επικοινωνήσετε με αρχιτέκτονα ή πολιτικό μηχανικό, ώστε να κρίνει αν ο τοίχος μπορεί να αφαιρεθεί χωρίς πρόβλημα.

Οι περισσότεροι μηχανικοί ή αρχιτέκτονες χρεώνουν μια πολύ μικρή αμοιβή για να έρθουν στο σπίτι σας και να επιβεβαιώσουν αν ο τοίχος είναι φέρων ή όχι. Αν αποδειχθεί ότι είναι φέρων, θα χρειαστείτε τις υπηρεσίες μηχανικού ή αρχιτέκτονα για να έχετε ένα πλήρες σύνολο σχεδίων. Η μικρή αυτή αμοιβή αξίζει όσο χρυσάφι ζυγίζει, αφού θα είστε σίγουροι ότι δεν γκρεμίζετε έναν φέροντα τοίχο από απλή παρανόηση. Πριν ξεκινήσετε, καλό είναι να συμβουλευτείτε έναν τιμοκατάλογο οικοδομικών εργασιών, για να δείτε πόσο μπορεί να κοστίσει η αφαίρεση του τοίχου και να έχετε μια εικόνα για τα συνολικά έξοδα.

Αφαίρεση φέροντος τοίχου

Ένας φέρων τοίχος συνήθως πρέπει να αντικατασταθεί από μια προσωρινή υποστύλωση κατά τη διάρκεια της αφαίρεσης και από μια μόνιμη κατασκευή μετά από αυτήν. Συχνά η κατάλληλη λύση είναι μια δοκός με κολόνες στα δύο άκρα, όμως σε ορισμένους χώρους μπορεί να χρειαστείτε περισσότερες από μία δοκούς. Σε τέτοιες επεμβάσεις είναι σημαντικό όλες οι εργασίες τοιχοποιίας να γίνουν σωστά και σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς, ώστε να διατηρηθεί η σταθερότητα του κτιρίου και να αποφευχθούν μελλοντικά προβλήματα.

Η πιο οικονομική λύση για την αντικατάσταση του φέροντος τοίχου είναι η τοποθέτηση νέας δοκού ή δοκών κάτω από τα υπάρχοντα δοκάρια του δαπέδου, στη θέση του τοίχου που αφαιρέθηκε. Συχνά όμως αυτό δεν είναι ιδιαίτερα αισθητική λύση, γι' αυτό οι ιδιοκτήτες την αποφεύγουν. Μια άλλη επιλογή είναι να κοπούν τα υπάρχοντα δοκάρια πάνω από τον τοίχο, ώστε η νέα δοκός να ενσωματωθεί στην οροφή και να μη φαίνεται.

Το μέγεθος της δοκού και το κόστος της εξαρτώνται από το φορτίο που πρέπει να σηκώσει και από το άνοιγμα ανάμεσα στις κολόνες. Μερικές φορές απλώς δεν υπάρχει άλλη επιλογή από το να προεξέχουν μεγαλύτερες δοκοί κάτω από την οροφή. Σε αυτή την περίπτωση ίσως συμφέρει να χρησιμοποιηθεί μια ανθεκτικότερη χαλύβδινη δοκός για να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα ή να μειωθεί το μέγεθος του ανοίγματος, ώστε να περιοριστεί το κόστος.

Μη φέροντες τοίχοι

Οι τοίχοι που δεν είναι φέροντες δεν έχουν τόσο μεγάλη στατική σημασία, εξυπηρετούν όμως πολλές άλλες λειτουργίες. Προσφέρουν περισσότερη ιδιωτικότητα, μειώνουν τον θόρυβο ανάμεσα στους χώρους, εξοικονομούν ενέργεια και κρύβουν σωληνώσεις και καλωδιώσεις. Οι ιδιοκτήτες πρέπει να λάβουν υπόψη αυτούς τους παράγοντες πριν αποφασίσουν να τους αφαιρέσουν.

Κόστος ενέργειας

Το ενεργειακό κόστος μπορεί να είναι υψηλότερο σε έναν ανοιχτό χώρο. Οι τοίχοι δημιουργούν μικρότερες ζώνες, στις οποίες τα συστήματα κλιματισμού και θέρμανσης λειτουργούν πιο αποδοτικά. Ένας ενιαίος ανοιχτός χώρος κοστίζει πολύ περισσότερο για να θερμανθεί και να δροσιστεί.

Η/Μ εγκαταστάσεις

Μέσα σε έναν εσωτερικό τοίχο μπορεί να περνούν ηλεκτρικές καλωδιώσεις, υδραυλικά ή αεραγωγοί θέρμανσης και εξαερισμού. Συνήθως βρίσκονται στους τοίχους που συνορεύουν με το μπάνιο. Η μετατόπισή τους μπορεί να αυξήσει το κόστος και τον χρόνο που απαιτεί το έργο. Το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να καλέσετε έμπειρους επαγγελματίες.

Επικίνδυνα υλικά

Η καθαίρεση γυψοσανίδας δημιουργεί σκόνη και ακαταστασία και είναι αναπόφευκτη κατά την αφαίρεση του τοίχου. Κάποιες φορές μπορεί να αποτελεί και σοβαρό κίνδυνο για την υγεία. Ο αμίαντος χρησιμοποιούνταν ευρέως πριν από το 1980 και μπορεί να υπάρχει ακόμη στους τοίχους παλαιότερων σπιτιών. Η κατεδάφιση απελευθερώνει επικίνδυνες ίνες αμιάντου μαζί με τα σύννεφα σκόνης, κάτι που μπορεί να προκαλέσει μη αναστρέψιμη βλάβη στην υγεία όσων βρίσκονται στον χώρο.

Ο αμίαντος δεν είναι ο μόνος κίνδυνος για την υγεία σας. Η μολυβδούχος μπογιά, τοξική ακόμη και σε μικρές ποσότητες, χρησιμοποιούνταν ακόμη και τη δεκαετία του 1970. Πριν από την αφαίρεση, ο εργολάβος θα πρέπει να ελέγξει τους τοίχους για αμίαντο και μολυβδούχα χρώματα και να λάβει μέτρα για τον περιορισμό της έκθεσης σε αυτές τις ουσίες. Στους τοίχους μπορεί να υπάρχουν και άλλα επικίνδυνα υλικά, γι' αυτό πριν ξεκινήσετε θα πρέπει πάντα να συμβουλεύεστε ειδικούς για το πώς να προχωρήσετε.

Το άνοιγμα του χώρου με την αφαίρεση ενός τοίχου είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να αλλάξετε την όψη του σπιτιού σας και να το κάνετε πιο ευάερο και ευρύχωρο.Η μεταφορά και ο καθαρισμός αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας, καθώς εξασφαλίζουν τη σωστή μετακίνηση των υλικών και την ασφαλή απομάκρυνση των μπάζων μετά το τέλος των εργασιών. Πρόκειται για ένα από τα πιο περιζήτητα έργα ανακαίνισης των τελευταίων ετών.

Φωτογραφία: Ezequiel Guerrero