Αφαίρεση πετσώματος στέγης

Από έξω το χαλασμένο πέτσωμα δύσκολα φαίνεται, γιατί το κρύβουν τα κεραμίδια. Τα σημάδια εμφανίζονται συνήθως στη σοφίτα ή στο ταβάνι του τελευταίου ορόφου. Προσέξτε σκούρους λεκέδες και υγρά σημάδια στο ξύλο ή στο ταβάνι, μυρωδιά μούχλας που δεν φεύγει ούτε με αερισμό, σανίδες μαλακές ή μουχλιασμένες, φως που περνά ανάμεσα στις σανίδες και λεπτή σκόνη ξύλου κάτω από μικρές τρύπες. Αυτή η σκόνη δείχνει συνήθως ξυλοφάγα έντομα, το γνωστό σαράκι.

Αν η ζημιά είναι σε ένα σημείο, για παράδειγμα από κλαδί που έπεσε, συχνά αρκεί να αλλάξουν λίγες σανίδες. Όταν όμως το ξύλο είναι υγρό και προσβεβλημένο σε μεγάλη έκταση, η επισκευή κομμάτι κομμάτι συνήθως δεν κρατά και το πρόβλημα επιστρέφει. Τότε αφαιρείται όλο το πέτσωμα.

Η σωστή αφαίρεση δεν είναι απλώς ξήλωμα σανίδων. Κάθε βήμα στηρίζεται στο προηγούμενο, και μια βιαστική προετοιμασία φαίνεται αργότερα και στον σκελετό και στον λογαριασμό.

1. Αυτοψία στη στέγη και στη σοφίτα: ο ξυλουργός εξετάζει το πέτσωμα, τα δοκάρια, τις τεγίδες, τη μεμβράνη και την υγρασία του ξύλου και ορίζει τι θα γίνει.
2. Ασφάλεια εργοταξίου: σκαλωσιά ή συστήματα ανάσχεσης πτώσης, σκάλες στέγης, ζώνες για τους εργαζόμενους και περίφραξη του χώρου κάτω από τη στέγη, όπου μπορεί να πέσουν υλικά.
3. Αφαίρεση επικάλυψης: τα κεραμίδια κατεβαίνουν σειρά σειρά, τα λαμαρινένια φύλλα ξεβιδώνονται, το ασφαλτόπανο κόβεται. Τα κεραμίδια σε καλή κατάσταση στοιβάζονται και μπορούν να ξαναμπούν.
4. Αφαίρεση πετσώματος: οι σανίδες ξεκαρφώνονται σταδιακά και προσεκτικά, ώστε να μη χτυπηθούν τα δοκάρια. Οι πλάκες OSB κόβονται, αν χρειάζεται, σε μικρότερα κομμάτια που κατεβαίνουν με ασφάλεια.
5. Βγάλσιμο ή κόψιμο των παλιών καρφιών από τα δοκάρια, για να μην ενοχλούν στο νέο πέτσωμα.
6. Έλεγχος του ξύλινου σκελετού που αποκαλύφθηκε: υγρασία, σαράκι ή σάπισμα, ρωγμές και κατάσταση στους συνδέσμους. Ό,τι έχει πρόβλημα αντιμετωπίζεται πριν κλείσει ξανά η στέγη.
7. Προσωρινό σκέπασμα με μουσαμά, αν το νέο πέτσωμα δεν μπαίνει την ίδια μέρα.
8. Διαλογή και απομάκρυνση των μπάζων, καθάρισμα του χώρου.

Γιατί ελέγχεται ο σκελετός ακριβώς τότε; Γιατί είναι η μόνη στιγμή που φαίνεται ολόκληρος. Όταν σκεπαστεί με νέο πέτσωμα, το κρυφό σάπισμα αντιμετωπίζεται πολύ πιο δύσκολα.

Τα παλαιότερα σπίτια έχουν συνήθως πέτσωμα από σανίδες πάχους περίπου δύο έως τριών εκατοστών. Στο πυκνό πέτσωμα οι σανίδες ακουμπούν η μία στην άλλη, στο αραιό αφήνουν κενά. Οι σανίδες αλλάζουν και μεμονωμένα, ρουφούν όμως πιο εύκολα υγρασία. Στις νεότερες στέγες χρησιμοποιείται OSB. Αντέχει λίγη υγρασία, με μακροχρόνια διαρροή όμως φουσκώνει και χάνει αντοχή. Οι πλάκες είναι μεγαλύτερες και βαρύτερες, οπότε η μεταφορά τους πάνω στη στέγη θέλει περισσότερη προσοχή.

Στην Ελλάδα οι επίπεδες στέγες είναι συνήθως ταράτσες από μπετόν. Όπου υπάρχει ξύλινη επίπεδη στέγη, το πέτσωμα σηκώνει τη στεγάνωση και συχνά και τη θερμομόνωση. Οι στρώσεις είναι συνήθως κολλημένες ή στερεωμένες μεταξύ τους και δεν ξεχωρίζουν εύκολα. Εδώ ο ειδικός πρέπει να αποφασίσει πριν ξεκινήσει ποιες στρώσεις μένουν και ποιες φεύγουν ολόκληρες.

Στις κεκλιμένες στέγες υπάρχει πάνω ή κάτω από το πέτσωμα στεγανωτική μεμβράνη ή ασφαλτόπανο. Στην αφαίρεση σκίζεται εύκολα. Αν πρόκειται να μείνει, η δουλειά γίνεται πολύ προσεκτικά. Αν είναι παλιά και εύθρυπτη, υπολογίστε από την αρχή ότι θα αλλάξει.

Το πόσο δύσκολη είναι η δουλειά, και άρα ο χρόνος και το κόστος, δεν εξαρτάται μόνο από το εμβαδόν της στέγης. Μετρούν κυρίως τα εξής:

• κλίση και σχήμα: μια απότομη στέγη με φεγγίτες, λούκια και καμινάδες ξηλώνεται πιο αργά από μια απλή δίρριχτη,
• πρόσβαση: αν στήνεται σκαλωσιά και αν χωρά κάδος μπάζων δίπλα στο σπίτι,
• είδος πετσώματος και τρόπος στερέωσης: πυκνό κάρφωμα και κολλημένες στρώσεις τραβούν τη δουλειά σε μάκρος,
• κατάσταση του ξύλου: οι σάπιες σανίδες σπάνε και βγαίνουν κομμάτι κομμάτι,
• επικάλυψη: τα αμιαντοτσιμεντένια φύλλα (ελενίτ) τα αφαιρεί μόνο συνεργείο εξειδικευμένο και πιστοποιημένο για εργασίες με αμίαντο,
• αν η προσφορά περιλαμβάνει σκαλωσιά, απομάκρυνση μπάζων και επισκευή δοκαριών ή αν αυτά χρεώνονται χωριστά.

Όταν συγκρίνετε προσφορές, κοιτάξτε πρώτα τι ακριβώς περιλαμβάνουν. Μια προσφορά χωρίς σκαλωσιά και χωρίς μεταφορά μπάζων μπορεί να φαίνεται συμφέρουσα μόνο με την πρώτη ματιά.

Συχνά η αφαίρεση ξεκινά χωρίς σωστή αυτοψία στον σκελετό. Όταν η στέγη ανοίξει, εμφανίζονται προσβεβλημένα δοκάρια και η δουλειά σταματά μέχρι να αποφασιστεί τι θα γίνει. Αν η ζημιά δεν φανεί και σκεπαστεί με νέο πέτσωμα, η ανακαίνιση σε λίγα χρόνια δεν θα έχει νόημα.

Άλλο λάθος είναι η οικονομία στην ασφάλεια. Το περπάτημα πάνω σε ανοιχτά δοκάρια χωρίς ζώνη είναι επικίνδυνο και επιπλέον μπορεί να χαλάσει τα ίδια τα δοκάρια και το ταβάνι από κάτω. Η εργασία σε ύψος είναι δουλειά για επαγγελματίες με σκαλωσιά και συστήματα ανάσχεσης πτώσης, γι' αυτό εδώ δεν υπάρχουν οδηγίες για ερασιτέχνες.

Συχνά υποτιμάται και ο καιρός. Μια ανοιχτή στέγη χωρίς προσωρινό σκέπασμα μπορεί με μία βροχή να μουσκέψει μόνωση και ταβάνια. Ο προσεκτικός τεχνίτης ανοίγει μόνο όσο προλαβαίνει να σκεπάσει.

Τέλος, η ασαφής συμφωνία. Μια διατύπωση όπως «αφαίρεση όπου χρειαστεί» φέρνει διαφωνίες. Η σύμβαση καλό είναι να γράφει το εύρος της δουλειάς, την προθεσμία και τι γίνεται με τις επιπλέον εργασίες, για παράδειγμα αλλαγή δοκαριών που θα βρεθούν χαλασμένα. Αυτές τις εργασίες ο τεχνίτης πρέπει να σας τις πει πριν τις κάνει και να τις συμφωνήσετε γραπτώς.

Σε πολυκατοικία η στέγη είναι κοινόχρηστος χώρος. Για τις εργασίες αποφασίζουν οι ιδιοκτήτες μαζί, μέσω του διαχειριστή και της γενικής συνέλευσης, όχι ο κάθε ιδιοκτήτης μόνος του.

Το ξύλο του πετσώματος είναι ογκώδη μπάζα και φεύγει με κάδο. Παλιό ξύλο εμποτισμένο με συντηρητικά μπορεί να θεωρείται επικίνδυνο απόβλητο. Πώς διαχειρίζεται, θα σας πει ο δήμος σας ή η εταιρεία που φέρνει τον κάδο. Τα φύλλα με αμίαντο συλλέγονται χωριστά και μόνο από πιστοποιημένο συνεργείο.

Όταν τελειώσει η αφαίρεση, περάστε τη στέγη μαζί με τον ξυλουργό πριν ξεκινήσει το νέο πέτσωμα:

• το πέτσωμα έχει αφαιρεθεί όσο συμφωνήθηκε,
• τα δοκάρια δεν έχουν ραγίσει ούτε χτυπηθεί χωρίς λόγο στο ξεκάρφωμα,
• τα παλιά καρφιά έχουν βγει ή κοπεί,
• ο τεχνίτης σας έδειξε την κατάσταση του σκελετού και τα σημεία με σαράκι ή υγρασία,
• οι επιπλέον εργασίες έχουν συμφωνηθεί γραπτώς,
• η μεμβράνη είναι ακέραιη ή έχει συμφωνηθεί η αλλαγή της,
• η στέγη είναι προσωρινά σκεπασμένη για τη βροχή,
• τα κεραμίδια που θα ξαναμπούν είναι στοιβαγμένα ώστε να μη σπάσουν,
• τα μπάζα έχουν φύγει και ο γύρω χώρος είναι καθαρός.